Bolivya’da Mayıs ayının başından bu yana devam eden kitlesel protestolar ve yol kapatma eylemleri yeni bir aşamaya girdi. Ülkenin en büyük emek örgütü olan Central Obrera Boliviana (COB), hükümete sunduğu sekiz maddelik şartnamenin kabul edilmemesi halinde eylemlerin büyütüleceğini açıkladı. COB Genel Sekreteri Mario Argollo, hükümetten resmi yanıt alınana kadar protestoların ve seferberliklerin süreceğini duyurdu.
İsyan Nasıl Başladı?
Bolivya’daki kriz, Kasım 2025’te göreve gelen Devlet Başkanı Rodrigo Paz hükümetinin kemer sıkma politikaları, yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması ve kamu harcamalarında kesintilere gitmesiyle başladı. Yakıt fiyatlarındaki artış kısa sürede temel gıda fiyatlarına da yansıdı. İşçi sendikaları, madenciler, köylü örgütleri, yerli topluluklar ve ulaştırma emekçileri Mayıs ayı başında greve çıkarak ülke genelinde yüzlerce yol barikatı kurdu.
Hükümet ilk aşamada bazı geri adımlar atsa da protestolar sona ermedi. Göstericiler ekonomik taleplerin yanı sıra Paz hükümetinin istifasını da gündemlerine aldı. Yaklaşık bir buçuk ay boyunca süren blokajlar nedeniyle ülkenin birçok bölgesinde yakıt ve gıda sıkıntıları yaşandı, ekonomik kayıpların milyarlarca doları bulduğu açıklandı.
OHAL Tartışmaları ve Devletin Sertleşen Tutumu
Haziran ayının ilk haftasında Bolivya Parlamentosu, hükümete olağanüstü hâl ilanı konusunda daha geniş yetkiler veren bir yasayı kabul etti. Yasa, gerekli görülmesi halinde ordunun yol kapatma eylemlerine müdahale etmesinin önünü açtı. Muhalif çevreler ve toplumsal hareketler bu düzenlemeyi protestoları bastırma girişimi olarak değerlendirdi.
Aynı dönemde bazı iş çevreleri, mahalle örgütleri ve sağ muhalefet grupları hükümete olağanüstü hâl ilan etmesi çağrısında bulundu. La Paz’da düzenlenen çeşitli toplantılarda COB yönetimi ve Mario Argollo hedef alınırken, protestoların dağıtılması için daha sert önlemler talep edildi.
COB’un 8 Maddelik Şartnamesi
Artan gerilim üzerine COB, ülkenin “barışçıl biçimde yeniden toparlanması” amacıyla hükümete sekiz maddelik bir program sundu. Talepler şunları içeriyor:
Protestoları bastırmak amacıyla çıkarıldığı belirtilen ve OHAL uygulamalarının önünü açan yasal düzenlemelerin geri çekilmesi.
Toplumsal hareketlerin liderlerine yönelik siyasi, adli ve medya baskılarının sonlandırılması.
Protestolar sırasında gözaltına alınan ve tutuklananlar için af çıkarılması.
Yerli halklara yönelik ayrımcılık ve ırkçılığa karşı somut önlemler alınması.
Stratejik devlet işletmelerinin özelleştirilmeyeceğinin güvence altına alınması.
IMF ile yeni borç anlaşmaları yapılmaması; Dünya Bankası ve kıtasal kalkınma kuruluşlarından alınan krediler konusunda tam şeffaflık sağlanması.
Yakıt fiyatlarının dondurulması ve kalitesiz yakıt nedeniyle zarar gören taşımacılara tazminat ödenmesi.
Milli parklar ve koruma altındaki bölgelerde madencilik, petrol arama ve çevreyi tahrip eden faaliyetlerin yasaklanması.
Şartname ayrıca ulaştırma işçileri, köylü örgütleri, mahalle federasyonları ve diğer toplumsal kesimlerin taleplerini görüşmek üzere acil diyalog masalarının kurulmasını öngörüyor.
“Yanıt Gelmezse Mücadele Büyüyecek”
Şartnamenin açıklanmasının ardından konuşan Mario Argollo, hükümetin önerileri derhal değerlendirmesi gerektiğini belirterek şu mesajı verdi:
“Ülkenin barışa ve yeniden toparlanmaya ihtiyacı var. Ancak hükümetten bir yanıt gelene kadar mücadele, protestolar ve seferberlikler devam edecek. Taleplerimiz karşılanmazsa bugün mücadelemizin merkezinde bulunan Devlet Başkanı’nın istifası talebini gerçekleştirmek için sokaklardaki ve otoyollardaki eylemleri daha da genişleteceğiz.”
Kriz Devam Ediyor
Son haftalarda protestoların yoğunluğu bazı bölgelerde azalsa da ülkenin birçok noktasında yol kapatma eylemleri sürüyor. Hükümet bir yandan diyalog çağrısı yaparken diğer yandan protesto liderlerine yönelik soruşturmaları sürdürüyor. Gözlemciler, hükümetin yıpratma stratejisi izlediğini ancak ekonomik ve siyasi krizin henüz çözüme yaklaşmadığını belirtiyor.
Bolivya’da gözler şimdi Rodrigo Paz hükümetinin COB’un sekiz maddelik ültimatomuna vereceği yanıta çevrilmiş durumda.