Bolivya’da Devlet Başkanı Rodrigo Paz hükümetine karşı yaklaşık iki aydır devam eden kitlesel protestolar yeni bir aşamaya girdi. Ülke genelinde 50 günü aşan yol kapatma eylemleri ve grevlerin ardından Paz, ülke çapında 90 günlük olağanüstü hâl (OHAL) ilan etti.
Ulusa sesleniş konuşmasında OHAL kararını açıklayan Paz, temel gıda, yakıt ve sağlık malzemelerinin ülke genelinde ulaştırılamadığını belirterek, orduya yolları kapatan barikatların kaldırılması ve stratejik altyapının korunması için geniş yetkiler verildiğini duyurdu.
İşçi konfederasyonuyla anlaşma yetmedi
OHAL kararı, hükümet ile ülkenin en büyük emek örgütlerinden biri olan Bolivya İşçi Konfederasyonu arasında varılan uzlaşmanın hemen ardından geldi. Taraflar temel tüketim ürünlerinde fiyat kontrolü, bazı sosyal taleplerin karşılanması ve ekonomik destek önlemleri konusunda anlaşmaya vardıklarını açıklasa da protestoların önemli bölümünü sürdüren köylü ve yerli örgütleri anlaşmayı reddetti.
Özellikle eski Devlet Başkanı Evo Morales’e yakın sendikalar ve kırsal örgütler, Paz hükümetinin istifasını talep etmeyi sürdürüyor. Muhalif gruplar ayrıca gözaltına alınan eylemcilerin serbest bırakılmasını ve ekonomik krize karşı daha kapsamlı önlemler alınmasını istiyor.
Ekonomik kriz protestoların temel nedeni
Bolivya, son kırk yılın en ağır ekonomik darboğazlarından biriyle karşı karşıya bulunuyor. Yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması, yüksek enflasyon, gıda fiyatlarındaki artış ve temel tüketim maddelerindeki kıtlık protestoların başlıca sebepleri arasında gösteriliyor. Mayıs ayında başlayan işçi grevleri kısa sürede ülke çapında yol kapatma eylemlerine dönüşerek siyasi bir krize evrildi.
Başkent La Paz başta olmak üzere birçok kentte yakıt ve gıda sıkıntısı yaşanırken, sağlık hizmetleri de ciddi şekilde aksadı. Yetkililer, uzun süren blokajların ülke ekonomisini felç ettiğini ve tedarik zincirlerini durma noktasına getirdiğini belirtiyor.
Can kaybı artıyor
Son açıklanan verilere göre protestolar ve yol kapatma eylemleri nedeniyle en az 14 kişi hayatını kaybetti. Bazı kaynaklar ise sağlık hizmetlerine erişimin engellenmesi ve çatışmalar nedeniyle ölü sayısının 17’ye ulaştığını bildiriyor. Yüzlerce kişi gözaltına alınırken onlarca kişi de yaralandı.
Muhalefet ve insan hakları örgütlerinden endişe
OHAL kararı bazı muhalefet milletvekilleri tarafından kamu düzeninin yeniden sağlanması açısından desteklenirken, insan hakları savunucuları ordunun protestolara müdahil edilmesinin gerilimi daha da artırabileceği uyarısında bulunuyor. Hükümet ise anayasal çerçevede hareket ettiğini ve OHAL’in meclis onayına sunulacağını açıkladı.
Bolivya’da siyasi krizin önümüzdeki günlerde daha da sertleşebileceği değerlendirilirken, özellikle Cochabamba ve El Alto çevresinde protestoların sürmesi bekleniyor. Hükümet ile muhalif toplumsal hareketler arasındaki görüşmelerden henüz kalıcı bir çözüm çıkmış değil.