12 Eylül döneminde aynı davada yargılandığımız Ruşen Çakır… Dünün devrimci tutsağı, bugün devletin sesi: Devrimci yapıların ve Kürt hareketinin tasfiyesi için akıl hocalığına soyunan bir eski devrimci.
Türkiye’de devletin Kürt sorununa ilişkin siyasetinde yeni bir döneme girilirken, yalnızca devletin resmî temsilcileri değil, bu siyasetin toplumsal ve ideolojik zeminini hazırlayan isimler de yeniden sahneye çıkıyor. Bunların başında, her dönemde Kürt sorununa ilişkin tartışmalarda öne çıkan, bugün ise Kandil’den İmralı’ya uzanan hatta kendisine özel bir yer açmaya çalışan Ruşen Çakır geliyor.
12 Eylül faşist askeri darbesinin ardından aynı davada yargılandığımız, bir zamanlar Türkiye devrimci hareketinin içerisinde yer almış ve cezaevinde yatmış olan Çakır’ın bugünkü konumunu, eski bir devrimcinin gazeteciliğe yönelmesiyle açıklamak mümkün değildir. Asıl mesele, geçmişte içinde bulunduğu devrimci geleneğe karşı geliştirdiği tutum ile bugün devletin Kürt siyasetinde üstlenmeye çalıştığı rol arasındaki ilişkidir.
Çünkü bugün Kandil’e giderek Duran Kalkan’la görüşen, Abdullah Öcalan’a açık mektuplar yazıp talepte bulunan, İmralı’ya gitmek için defalarca başvurduğunu açıklayan Ruşen Çakır, dün aynı Abdullah Öcalan’dan Devrimci Karargâh gibi devrimci örgütlerin lağvedilmesi için talimat vermesini isteyen kişidir.
Her dönemde öne çıkan Ruşen Çakır kimin sözcülüğünü yapıyor? Gazetecilik mi yapıyor, yoksa yıllardır savunduğu bir siyasal yönelimin hayata geçirilmesinde kendisine biçtiği rolü mü oynuyor?
Bu soruların yanıtını, geçmişte yazdıklarıyla bugün yaptıklarını birlikte değerlendirerek aramak gerekiyor.
Devletin değişen Kürt siyaseti, değişmeyen sınıfsal karakteri
Devlet Bahçeli’nin 22 Ekim 2024 tarihinde Abdullah Öcalan’a yönelik çağrısıyla başlayan ve Öcalan’ın 27 Şubat 2025 tarihli açıklamasıyla yeni bir aşamaya ulaşan gelişmeler, devletin Kürt sorununa ilişkin siyasetinde önemli bir değişimi ifade ediyor.
Düne kadar Öcalan’ın adını anmayı suç sayan siyasal çevrelerin bugün onu yeni yönelimin temel muhataplarından biri olarak kabul etmeleri, yaşanan değişimin boyutlarını gösteriyor.
Ancak devletin yöntem değiştirmesi, sınıfsal karakterinin değiştiği anlamına gelmez. Kapitalist devlet, egemen sınıfların siyasal iktidarını koruma aygıtı olma niteliğini yitirmemiştir. Kürt hareketiyle yeni ilişkiler kurulurken toplumsal muhalefet üzerindeki baskıların sürmesi bu gerçeği ortaya koymaktadır.
Tam da bu nedenle devletin yeni Kürt siyasetinin Türkiye devrimci hareketi açısından ne tür sonuçlar doğuracağı, Kürt hareketinin diğer mücadele dinamikleriyle ilişkilerinin nasıl şekilleneceği ve yeni dönemin hangi ideolojik kadrolar tarafından taşındığı sorgulanmalıdır.
Bir zamanların devrimcisi, devrimci örgütlerin tasfiyesini istiyor
Ruşen Çakır, 12 Mayıs 2009 tarihinde Vatan gazetesinde yayımlanan “PKK sorununda yeni bir eşikte miyiz? (3)” başlıklı yazısında PKK’ya ve Murat Karayılan’a sunduğu önerilerden birinde şöyle demektedir:
“Devrimci Karargah gibi bazı radikal Türk solu örgütlerinin, tümüyle PKK’nın denetiminde ve onun çıkarları için faaliyet gösterdiklerini de akılda tutalım.”
Çakır, Devrimci Karargâh’ın bağımsız siyasal iradesini, ideolojik kökenlerini ve örgütsel tarihini bir kalemde yok sayarak onu PKK’nın taşeronu ilan etmektedir. Üstelik bu ağır iddiayı yazısında herhangi bir somut belgeye dayandırmamaktadır.
Bir devrimci örgütün Kürt hareketiyle dayanışma içerisinde olması, ortak siyasal hedefler geliştirmesi ya da ittifak kurması, onun bağımsızlığını yitirdiğinin kanıtı değildir. Bu ilişkileri emir-komuta ilişkisine indirgeyen yaklaşım, devrimci hareketin tarihsel ve ideolojik varlığını inkâr etmektedir.
Türkiye devrimci hareketinin içinden gelmiş, onun mücadele deneyimlerine tanıklık etmiş bir insanın bu ayrımları bilemeyeceği düşünülemez. Çakır’ın tutumu bu nedenle basit bir bilgisizlik değil, açık bir siyasal tercihtir: Kürt hareketinin Türkiye devrimci hareketiyle ilişkilerini, devlet açısından çözülmesi gereken bir sorun olarak göstermektedir.
Daha açık söyleyelim: Kürt hareketinin Türkiye devrimci hareketinden koparılması, egemen sınıflar açısından önemli bir siyasal kazanımdır. Çünkü halkların ortak devrimci mücadelesi, kapitalist düzenin ve onun milliyetçi, şovenist ideolojisinin karşısına daha geniş bir mücadele cephesi çıkarma potansiyeli taşımaktadır.
Bir zamanların devrimcisi Ruşen Çakır neden bu ilişkilerin tasfiyesini savunmaktadır?
Öcalan: Devrimci Karargâh’ı lağvet!
Çakır’ın 13 Aralık 2010 tarihinde yayımlanan “Öcalan’ın avukatlarına söylediklerim” başlıklı yazısında bu siyasal tercih daha ileri bir aşamaya ulaşmaktadır. Avukatları aracılığıyla Öcalan’a iletilmesini istediği taleplerden biri şudur:
“Öcalan, TAK (Kürdistan Özgürlük Şahinleri), Devrimci Karargah gibi PKK’nın taşeronlarının lağvedilmesi için kesin talimat versin.”
Dikkat edilsin: Çakır, Kürt hareketinin kendi örgütsel geleceğine ilişkin kararlarının ötesine geçerek Türkiye’deki başka devrimci örgütlerin de ortadan kaldırılması için Abdullah Öcalan’a görev biçmektedir. Üstelik bu talebi köşe yazısında dile getirmekle yetinmeyip avukatları aracılığıyla doğrudan Öcalan’a ulaştırmaya çalışması, gazeteciliğin ötesinde açık bir siyasal müdahaledir.
Türkiye devrimci hareketinin hangi örgütlerinin varlığını sürdürebileceğine, hangilerinin ortadan kaldırılacağına kim karar verecektir? Devlet mi? Abdullah Öcalan mı? Yoksa devletle Kürt hareketi arasında kurulacak ilişkinin kendisi mi?
Kürt hareketinin kendi örgütsel geleceği hakkında karar alması başka, Türkiye’deki diğer devrimci hareketlerin varlığı üzerinde hüküm kurması başka bir şeydir. Çakır ise tam da bu ayrımı ortadan kaldırmaktadır.
Dünün devrimci tutsağı, bugün devletin yapmasını isteyeceği işleri Kürt hareketine yaptırmayı önermektedir.
Fail kim olursa olsun suçlu belli!
Çakır’ın 26 Mayıs 2011 tarihli “Kim yapmış olursa olsun sorumlu PKK’dır” başlıklı yazısı, bu siyasal anlayışın bir başka örneğidir. Etiler’de meydana gelen bombalı saldırının arkasında PKK ile hiçbir ilişkisi bulunmayan kişi veya odakların çıkabileceğini kabul etmesine rağmen şu hükmü verir:
“Listeyi uzatabiliriz, ama hiçbir şey fark etmez: Sorumlu PKK’dır.”
Fail kimdir? Somut deliller nelerdir? Bütün bu soruların yanıtı Çakır’ın vardığı sonucu değiştirmemektedir. Çünkü hüküm önceden verilmiştir.
Çakır, PKK’nın silahlı varlığının başka odakların provokasyonlarını kolaylaştırdığını ileri sürmektedir. Ancak bir çatışma ortamının provokasyonlara elverişli olmasıyla, belirli bir saldırının sorumluluğunu taşımak aynı şey değildir.
Devletin faili meçhul cinayetleri, işkenceleri, köy boşaltmaları ve onlarca yıldır sürdürdüğü baskı politikaları çatışmanın tarihsel zeminini oluşturmuşsa, Çakır neden aynı sorumluluk mantığını devlet için işletmemektedir?
Üstelik Çakır, bu yazısında da 2010 yılında Öcalan’a ilettiği talebi tekrarlayarak Devrimci Karargâh’ın lağvedilmesini istemektedir.
Böylece 2009, 2010 ve 2011 yıllarına yayılan bir siyasal çizgi ortaya çıkmaktadır: Önce devrimci örgütlerin bağımsızlığı reddedilmekte, ardından bu örgütler taşeron ilan edilmekte ve nihayet Öcalan’dan onların varlıklarına son vermesi istenmektedir.
Her dönemde öne çıkan Ruşen Çakır kimin sözcülüğünü yapıyor?
Ruşen Çakır’ın siyasal serüvenindeki dikkat çekici özelliklerden biri, devletin Kürt sorununa ilişkin siyasetinin hemen her dönemeç noktasında öne çıkmasıdır. Bugün yeniden Kandil ve İmralı hattında kendisine alan açmaya çalışan Çakır’ın geçmişteki yazıları, bu sürekliliği sorgulamayı gerekli kılmaktadır.
Burada mesele, Çakır’ın her dönemde devletin bütün uygulamalarını savunup savunmaması değildir. Nitekim güncel yayınlarında devletin kimi uygulamalarını eleştirdiği, Öcalan’ın statüsü konusunda Ankara’nın adım atmasını istediği de bilinmektedir.
Ancak devletin kimi uygulamalarını eleştirmek, onun stratejik yöneliminin dışında durulduğunu göstermeye yetmez. Bir aydın ya da gazeteci, iktidarın kimi uygulamalarına karşı çıkarken aynı zamanda egemen sınıfların belirli bir dönemde ihtiyaç duyduğu ideolojik işlevi üstlenebilir.
Çakır dün Öcalan’dan devrimci örgütlerin lağvedilmesini istemiştir. Bugün ise Öcalan’ın Kürt hareketinin siyasal ve örgütsel dönüşümündeki belirleyici rolüne vurgu yapmakta, İmralı’nın kamuoyuyla doğrudan iletişime geçmesi için çaba göstermektedir. Değişen koşullar içerisinde bu iki tutum arasındaki siyasal süreklilik sorgulanmalıdır.
Bir insanın başkasının ağzıyla konuşması için kendi sesini kaybetmesi gerekmez. Kendi sesiyle başkasının siyasal ihtiyaçlarına tercüman olması yeterlidir.
Kandil’den İmralı’ya: Gazetecilik mi, siyasal misyon mu?
17 Temmuz 2026 tarihinde Medyascope, Ruşen Çakır’ın Kandil’de Duran Kalkan’la gerçekleştirdiği kapsamlı röportajı yayımladı. Medyascope Haber Koordinatörü Kaya Heyse ile Kandil’e giden Çakır, Kalkan’la bir saatten uzun süren bir görüşme gerçekleştirmişti.
Elbette Kandil’e gitmek ve Kürt hareketinin temsilcileriyle görüşmek başlı başına eleştirilecek bir faaliyet değildir. Asıl mesele, Çakır’ın bu faaliyete yüklediği siyasal anlamdır.
19 Temmuz 2026 tarihli “Kandil izlenimleri (2): Üniformalar ne zaman çıkarılacak?” başlıklı yayınında Çakır, yürütülen siyasal yönelimin toplumsallaşmasındaki eksikliklere dikkat çekmekte, Kandil röportajını da bu eksikliğin giderilmesine katkıda bulunan bir girişim olarak değerlendirmektedir.
Burada haber üretmenin ötesinde bir amaç ortaya çıkmaktadır: Devlet ile Kürt hareketi arasında kurulan yeni ilişkinin toplumsal kabul görmesine katkıda bulunmak. Peki toplumun gelişmelerden haberdar edilmesiyle devletin yeni siyasal yönelimine hazırlanması aynı şey midir?
Kandil’deki görüşmede Duran Kalkan, Çakır’a önce İmralı’ya gitmesinin daha doğru olacağını söyler. Çakır ise İmralı için defalarca başvurduğunu ve beklediğini açıklar.
Nitekim daha 3 Şubat 2026 tarihinde yayımladığı “Abdullah Öcalan’a açık mektup ve 20 soru” başlıklı yazısında Öcalan’la görüşme isteğini kamuoyuna duyurmuştur.
18 Eylül 2026 tarihli “Öcalan niçin medyaya konuşmak istiyor?” başlıklı yayınında da bu girişimin takipçisi olduğunu belirtirken şöyle demektedir:
“Devletin, ‘Evet, Öcalan medyaya konuşsun’ kararı verdiğini biliyoruz. Ama bunun zamanlaması diye bir mesele var.” Çakırın bir gazeteci olarak Öcalan’la görüşmesi, ya da başkalarının görüşmesi tabi ki bizim acımızda bir sorun, ya da eleştirdiğimiz konu değil. Sorun gazeteciliği aşan taleplerde bulunması ve bu taleplerle İmraniye gitme çabasıdır.
Dün Öcalan’ın avukatları aracılığıyla devrimci örgütlerin lağvedilmesini isteyen Çakır, bugün doğrudan Öcalan’la görüşmek istemektedir.
Peki İmralı’ya hangi siyasal anlayışla gidecektir? Devrimci Karargâh’a yönelik eski iddialarıyla hesaplaşacak, Türkiye devrimci hareketinin bağımsız siyasal iradesini tanıyacak mıdır?
Elbette Kandil’e gitmesi ve İmralı için başvurması, Çakır’a devlet tarafından gizli bir görev verildiğinin kanıtı değildir. Ancak bir insanın devletin ideolojik ihtiyaçlarına tercüman olabilmesi için resmî bir görevlendirmeye ihtiyacı yoktur. Onun siyasal rolünü tartışmak için kendi yazdıkları, söyledikleri ve faaliyetlerine yüklediği anlam yeterlidir.
Yarım yüzyıllık hangi sayfa kapanıyor?
Ruşen Çakır, 20 Temmuz 2026 tarihli “Kandil izlenimleri (3): Yarım yüzyıllık bir sayfa kapanmak üzere” başlıklı yayınında, Kandil’de örgüt kadrolarının Öcalan’ın yeni siyasal yönelimine bağlı olduklarını anlatmaktadır.
Burada sorulması gereken soru şudur: Yarım yüzyıllık hangi sayfa kapanmaktadır? Kürt hareketinin kendi tarihsel ve örgütsel yönelimindeki bir sayfa mı, yoksa Türkiye’de devrimci mücadelenin bağımsız bir siyasal güç olarak varlığını sürdürdüğü tarihsel sayfa mı?
Daha da önemlisi, kapanan sayfanın Kürt halkının kendi kaderini tayin hakkı olmasının mı önü açılmaktadır?
Kürt hareketinin kendi mücadele yöntemlerine ilişkin kararları, Türkiye devrimci hareketinin tarihsel meşruiyetini ortadan kaldırmaz. Devletle yeni ilişkiler geliştirmesi de Türkiye’deki sosyalistlerin ve devrimcilerin sınıf mücadelesinden vazgeçmelerini, kapitalist düzenin siyasal sınırlarına çekilmelerini ya da bağımsız örgütlenmelerini tasfiye etmelerini gerektirmez.
Aynı şekilde Kürt halkının kendi kaderini tayin hakkı, devletin değişen siyasal ihtiyaçlarına veya herhangi bir örgütsel yönelime indirgenemez. Bu hak, Kürt halkının tarihsel ve siyasal iradesine ilişkin temel bir meseledir.
Dün devrimci örgütlerin lağvedilmesini isteyen bir gazetecinin bugün yarım yüzyıllık bir sayfanın kapanmasından söz etmesi, hangi tarihsel dönüşümü savunduğu sorusunu beraberinde getirmektedir.
Çakır’ın bugün Devrimci Karargâh’a ilişkin eski taleplerini aynen tekrarladığını gösteren bir bulgu yoktur. Ancak o taleplerle açıkça hesaplaştığına ilişkin bir açıklamaya da bu inceleme kapsamında rastlanmamıştır.
Ruşen Çakır yalnız değil: Devletin yeni Kürt siyasetinin gönüllü misyonerleri
Çakır’ın yıllar önce Öcalan’a yaptığı, Devrimci Karargâh gibi devrimci örgütlerin lağvedilmesine yönelik çağrının muhatapları nezdinde nasıl bir yankı yarattığını bilmiyoruz. Ancak bildiğimiz bir şey var: Bugün kendilerine “solcu”, “sosyalist” diyen birileri, Çakır’ın o gün Öcalan’a biçtiği siyasal görevi çoktan üstlendiler.
Türkiye devrimci hareketinin bağımsız siyasal ve örgütsel varlığını savunmakla Kürt hareketinin yeni yönelimine tabi olmak arasında gidip gelen bu “solcular”, Çakır’ın yıllar önce dile getirdiği tasfiye anlayışını bugün başka bir dille yeniden üretmektedirler.
Bir bütün olarak Türkiye devrimci hareketinin tasfiyecilik kıskacında debelenmesi bir yana, devrimci saflarda yer alan kimi çevrelerin bu tasfiyeciliğin taşıyıcılığına soyunması, meselenin daha da vahim olan boyutudur.
Devrimci hareketin tasfiyesini bir devlet yetkilisinin istemesiyle, devrimci saflarda bulunan birilerinin savunması aynı toplumsal etkiyi yaratmaz. Birincisinin hangi sınıfsal ve siyasal konumdan konuştuğu bellidir. İkincisi ise geçmişinden gelen ilişkileri, siyasal birikimi ve güveni bugünün egemen siyasal yönelimine aktarabilmektedir.
Devletin kendi diliyle kabul ettiremediğini, “devrimcinin diliyle” kabul ettirmeye çalışmak, ideolojik hegemonyanın en etkili araçlarından biridir.
Ancak bu tutumu yalnızca siyasal sınırlarını bilmemek, yaptıklarının kime hizmet ettiğinin bilincinde olmamak ya da bir siyasal öngörüsüzlük meselesi olarak ele alamayız. Hele ki kendi siyasal ve örgütsel sınırlarını aşarak üzerlerine vazife olmayan işlere soyunan, Türkiye devrimci hareketine akıl hocalığı yapmaya ve başka devrimci yapıların geleceği üzerine hüküm vermeye kalkışanların tutumu, çok daha ciddi bir siyasal sorgulamayı gerektirmektedir.
Bu çevreler ne adına, hangi yetkiyle ve kimin siyasal ihtiyaçlarına cevap vermek üzere hareket etmektedirler? Kendi örgütsel ve siyasal geleceklerine ilişkin tercihlerini, Türkiye devrimci hareketinin bütünü için bağlayıcı bir yönelim olarak sunmaya çalışmalarının anlamı nedir?
Kendi sınırlarını aşarak devrimci hareketin tasfiyeciliğine soyunanlar, kime ve neye hizmet etmektedirler?
Bu nedenle Ruşen Çakır’ın serüveni yalnızca kişisel bir savrulmanın hikâyesi değildir. Bugün karşımızda, devletin yeni Kürt siyasetiyle birlikte şekillenen; geçmişin devrimci hareketinden, liberal çevrelerden ve Kürt halkının dostu olduğunu söyleyen aydınlardan beslenen bir ideolojik kadronun oluşma ihtimali bulunmaktadır.
Asıl sorun, bu kişilerin geçmişleri değil, bugün hangi tarihsel ve sınıfsal çıkarlara hizmet eden bir söylemin taşıyıcısı olduklarıdır.
Devletin yeni prensleri kimin adına konuşuyor?
Ruşen Çakır’ın bir zamanlar devrimci hareket içerisinde yer alması, 12 Eylül döneminde cezaevinde yatmış olması, ona ömür boyu aynı siyasal düşünceleri savunma zorunluluğu yüklemez. Kaldı ki Çakır, kısa sayılabilecek cezaevi yaşamının ardından devrimci soldan uzaklaşmıştır.
Bugün savunduğu siyasal görüşlerin ve şovenizme hizmet eden kimi tespitlerinin, geçmişte içinde yer aldığı devrimci yapının ideolojik ve siyasal çizgisiyle zerre kadar ortak yanı bulunmamaktadır.
İnsanlar düşüncelerini değiştirebilir, geçmişleriyle hesaplaşabilirler. Ancak düşünsel değişim ile bir zamanlar içerisinde bulunulan devrimci geleneğin devletin diliyle mahkûm edilmesi aynı şey değildir.
Burada esas mesele Çakır’ın gazetecilik yapıp yapmaması değil, gazeteciliğinin hangi siyasal işleve büründüğüdür. Her dönemde öne çıkan Ruşen Çakır, hangi sınıfın, hangi siyasal anlayışın, hangi tarihsel yönelimin sözcülüğünü yapmaktadır?
Ve daha önemlisi: Kürt hareketinin yeni siyasal yöneliminin Türkiye devrimci hareketinin tasfiyesi için bir fırsata dönüştürülmesinde Ruşen Çakır ve onunla birlikte ortaya çıkan gönüllü misyonerler nasıl bir rol oynamaktadırlar?
Çünkü Kürt halkının özgürlük mücadelesi, Türkiye işçi sınıfının ve devrimci hareketinin tasfiyesi için bir siyasal araca dönüştürülemez. Kürt hareketinin kendi örgütsel geleceğine ilişkin kararları da Türkiye devrimci hareketinin bağımsız iradesi üzerinde hüküm kurmanın gerekçesi yapılamaz.
Türkiye devrimci hareketinin varlık nedeni, devletin değişen siyasal ihtiyaçları değil, sınıf mücadelesinin tarihsel zorunluluklarıdır.
Devletin yeni prensleri bunu unutmuş olabilirler.
Devrimciler unutmayacaktır.
Kaynaklar
- Ruşen Çakır, “PKK sorununda yeni bir eşikte miyiz?/3 – Kalıcı barış için PKK ve Karayılan’a dört somut öneri”, Vatan, 12 Mayıs 2009.
- Ruşen Çakır, “Öcalan’ın avukatlarına söylediklerim”, Vatan, 13 Aralık 2010.
- Ruşen Çakır, “Kim yapmış olursa olsun sorumlu PKK’dır”, Vatan, 26 Mayıs 2011.
- Ruşen Çakır, “İmralı-Kandil iletişim hattı ihtiyacı”, Medyascope, 12 Mart 2025.
- Ruşen Çakır, “Abdullah Öcalan’a açık mektup ve 20 soru”, Medyascope, 3 Şubat 2026.
- Duran Kalkan’ın Ruşen Çakır ile Kandil röportajı, 17 Temmuz 2026.
- Ruşen Çakır, “Kandil izlenimleri (2): Üniformalar ne zaman çıkarılacak?”, Medyascope, 19 Temmuz 2026.
- Ruşen Çakır, “Kandil izlenimleri (3): Yarım yüzyıllık bir sayfa kapanmak üzere”, Medyascope, 20 Temmuz 2026.
- Ruşen Çakır, “Duran Kalkan röportajının öyküsü”, Medyascope, 20 Temmuz 2026.
- Ruşen Çakır, “Öcalan niçin medyaya konuşmak istiyor?”, Medyascope, 18 Eylül 2026.
- Ruşen Çakır, “Kandil’in gözü İmralı’da, İmralı’nın gözü Ankara’da”, Medyascope, 21 Ekim 2026.
