Marksizm\u2019de Ulusal Sorunun Kuramsal Temelleri<\/p>\n\n\n\n
Ulusal sorun, modern \u00e7a\u011f\u0131n en \u00f6nemli siyasal ve toplumsal meselelerinden biridir. Kapitalizmin geli\u015fmesiyle birlikte feodal par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n yerini ulusal pazarlar\u0131n almas\u0131, merkezi devletlerin g\u00fc\u00e7lenmesi ve burjuvazinin siyasal iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesi, ulus ve ulus-devlet olgusunu tarih sahnesine \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle ulusal sorun yaln\u0131zca dil, k\u00fclt\u00fcr veya etnik k\u00f6ken farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilecek bir olgu de\u011fildir. Marksist kuram a\u00e7\u0131s\u0131ndan ulusal sorun; kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinin geli\u015fimi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri ve devletin tarihsel olu\u015fumuyla birlikte de\u011ferlendirilmesi gereken tarihsel bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n
Marksizm, uluslar\u0131 tarih boyunca de\u011fi\u015fmeden var olan do\u011fal topluluklar olarak de\u011fil, belirli tarihsel ko\u015fullarda olu\u015fmu\u015f toplumsal yap\u0131lar olarak ele al\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ulusal hareketlerin niteli\u011fi de soyut ilkeler \u00fczerinden de\u011fil; ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 tarihsel d\u00f6nem, s\u0131n\u0131fsal karakterleri ve emperyalist sistem i\u00e7indeki konumlar\u0131 dikkate al\u0131narak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Marx ve Engels’ten Lenin ve Stalin’e uzanan Marksist gelenekte ulusal sorun \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Marx ve Engels kapitalizmin y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemindeki ulusal hareketleri tarihsel ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirirken, Lenin emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda ulusal sorunu daha sistematik bir teorik \u00e7er\u00e7eveye oturtmu\u015ftur. Rosa Luxemburg ve Stalin de bu tart\u0131\u015fmaya \u00f6nemli katk\u0131lar sunmu\u015ftur. Bu farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ortak noktas\u0131, ulusal sorunun s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele al\u0131namayaca\u011f\u0131 ve sosyalist hareketin hem ulusal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 hem de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n birli\u011fini savunmas\u0131 gerekti\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n
Marx ve Engels’te Ulusal Sorun<\/p>\n\n\n\n
Marx ve Engels ulusal sorun \u00fczerine ba\u011f\u0131ms\u0131z bir eser kaleme almam\u0131\u015f olsalar da siyasal yaz\u0131lar\u0131nda ve mektuplar\u0131nda bu konuda \u00f6nemli de\u011ferlendirmeler yapm\u0131\u015flard\u0131r. Yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n temelinde tarihsel materyalizm bulunur. Bu nedenle hi\u00e7bir ulusal hareketi pe\u015finen ilerici ya da gerici ilan etmemi\u015f, her somut hareketi kendi tarihsel ko\u015fullar\u0131 ve s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fi i\u00e7inde de\u011ferlendirmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
Marx’a g\u00f6re kapitalizm, feodal par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rarak ulusal pazarlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f; ortak hukuk sisteminin ve merkezi devletlerin geli\u015fmesine zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Burjuvazi bu s\u00fcre\u00e7te tarihsel olarak ilerici bir rol \u00fcstlenmi\u015f olsa da kapitalizmin geli\u015fmesiyle birlikte s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin ve emperyalist yay\u0131lman\u0131n da ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir. Bu nedenle ulusal sorun, burjuvazinin tarihsel rol\u00fcndeki de\u011fi\u015fime paralel olarak yeni i\u00e7erikler kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Marx’\u0131n ulusal soruna ili\u015fkin en \u00f6nemli de\u011ferlendirmelerinden biri \u0130rlanda \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Avrupa devriminin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, daha sonra \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i hareketinin geli\u015fmesinin \u00f6n\u00fcndeki temel engellerden birinin \u0130rlanda \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcrge egemenli\u011fi oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. \u0130ngiliz burjuvazisi \u0130rlanda’y\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcrken ayn\u0131 zamanda \u0130ngiliz ve \u0130rlandal\u0131 i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda milliyet\u00e7i d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor, b\u00f6ylece ortak s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini b\u00f6l\u00fcyordu. Marx bu nedenle \u0130rlanda’n\u0131n ulusal kurtulu\u015funu yaln\u0131zca \u0130rlandal\u0131lar\u0131n de\u011fil, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u201cBir ulusun ba\u015fka bir ulusu ezdi\u011fi yerde o ulusun i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 da \u00f6zg\u00fcr olamaz\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi bu yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6zl\u00fc ifadesidir.<\/p>\n\n\n\n
Benzer bi\u00e7imde Marx ve Engels, Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da desteklemi\u015flerdir. Bunun nedeni milliyet\u00e7ili\u011fe duyulan bir sempati de\u011fil, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131’n\u0131n Avrupa’daki gerici d\u00fczenin temel dayanaklar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fclmesidir. Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, Avrupa’daki devrimci hareketin geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan ilerici bir ad\u0131m olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu \u00f6rnekler, Marksizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan ulusal hareketlerin de\u011ferlendirilmesinde belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn etnik kimlik de\u011fil, hareketin tarihsel ve s\u0131n\u0131fsal i\u00e7eri\u011fi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Kapitalizmin Geli\u015fimi ve Ulusal Sorun<\/p>\n\n\n\n
Marksist tarih anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re uluslar, tarih boyunca varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren de\u011fi\u015fmez topluluklar de\u011fildir. Uluslar; kapitalizmin geli\u015fmesi, ortak pazar\u0131n olu\u015fmas\u0131, meta \u00fcretiminin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve merkezi devletlerin g\u00fc\u00e7lenmesiyle birlikte tarihsel olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Feodal d\u00f6nemin par\u00e7al\u0131 ekonomik yap\u0131s\u0131, kapitalist \u00fcretimin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu geni\u015f pazar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 engellerken burjuvazi; ortak hukuk, ortak para sistemi, merkezi devlet ve ulusal pazar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu engelleri ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ancak kapitalizmin geli\u015fmesi ulusal sorunu \u00e7\u00f6zmemi\u015f, onu yeni bi\u00e7imlerde yeniden \u00fcretmi\u015ftir. Emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck devletlerin ba\u015fka halklar \u00fczerinde siyasal ve ekonomik egemenlik kurmas\u0131, buna kar\u015f\u0131 ulusal kurtulu\u015f hareketlerinin geli\u015fmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece ulusal sorun, yaln\u0131zca uluslar\u0131n olu\u015fumu meselesi olmaktan \u00e7\u0131karak emperyalizm ve s\u00f6m\u00fcrgecilik kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadelelerin de temel ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan biri h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Lenin ve Uluslar\u0131n Kendi Kaderini Tayin Hakk\u0131<\/p>\n\n\n\n
Ulusal sorun konusunda Marksizmin en kapsaml\u0131 teorik katk\u0131lar\u0131ndan biri Lenin taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7ok uluslu \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fayan Lenin, ulusal bask\u0131n\u0131n sosyalist m\u00fccadele \u00fczerindeki etkilerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde incelemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Lenin’e g\u00f6re sosyalist hareketin temel ilkelerinden biri, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n tam hak e\u015fitli\u011fi ile uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 birlikte savunmakt\u0131r. Ancak kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 savunmak, her ayr\u0131l\u0131k talebini ko\u015fulsuz olarak desteklemek anlam\u0131na gelmez. Temel ilke, hi\u00e7bir ulusun zor yoluyla ba\u015fka bir ulusun egemenli\u011fi alt\u0131nda tutulmamas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131lma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, farkl\u0131 uluslar aras\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fin kurulabilmesinin \u00f6n ko\u015fulu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Lenin ayr\u0131ca ezen ulus ile ezilen ulus milliyet\u00e7ili\u011fi aras\u0131nda ayr\u0131m yapar. Egemen ulusun milliyet\u00e7ili\u011fi \u00e7o\u011fu zaman bask\u0131c\u0131 ve \u015foven bir karakter ta\u015f\u0131rken, ezilen ulusun ulusal hareketi demokratik bir i\u00e7erik kazanabilir. Bununla birlikte ulusal hareketlerin s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn sona erdi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Burjuvazi \u00f6nderli\u011finde geli\u015fen ulusal hareketler, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc s\u00fcrd\u00fcrebilir. Bu nedenle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasal \u00f6rg\u00fctlenmesi her ko\u015fulda korunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Lenin’in yakla\u015f\u0131m\u0131nda ulusal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ile proletarya enternasyonalizmi birbirini tamamlayan ilkelerdir. Ulusal bask\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullarda ger\u00e7ek bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 birli\u011fi kurulamayaca\u011f\u0131 gibi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden kopuk bir ulusal hareket de emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131n toplumsal kurtulu\u015funu sa\u011flayamaz.<\/p>\n\n\n\n
Rosa Luxemburg ile Lenin Tart\u0131\u015fmas\u0131<\/p>\n\n\n\n
Marksizm i\u00e7inde ulusal sorun \u00fczerine ya\u015fanan en \u00f6nemli teorik tart\u0131\u015fmalardan biri Rosa Luxemburg ile Lenin aras\u0131ndad\u0131r. Luxemburg, emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n giderek daha s\u0131n\u0131rl\u0131 h\u00e2le geldi\u011fini ve bu nedenle uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n pratikte uygulanmas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Ona g\u00f6re sosyalist hareketin temel g\u00f6revi, ulusal talepleri \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktan \u00e7ok uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortak m\u00fccadelesini geli\u015ftirmektir.<\/p>\n\n\n\n
Lenin ise bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ulusal bask\u0131n\u0131n somut etkilerini yeterince dikkate almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ona g\u00f6re ezilen uluslar\u0131n demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmadan ger\u00e7ek proletarya enternasyonalizmi kurulamaz. Ulusal bask\u0131ya sessiz kalan bir i\u015f\u00e7i hareketi, fiilen egemen ulusun ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 kabullenmi\u015f olur. Bu nedenle Lenin, ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc demokratik m\u00fccadelenin ve sosyalist stratejinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu tart\u0131\u015fma bug\u00fcn de Marksist literat\u00fcrde \u00f6nemini korumaktad\u0131r. Bir yakla\u015f\u0131m s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin \u00f6nceli\u011fini vurgularken, di\u011fer yakla\u015f\u0131m ulusal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ayr\u0131lmaz bir unsuru oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Her iki yakla\u015f\u0131m\u0131n ortak zemini ise ulusal sorunun s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele al\u0131namayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesidir.<\/p>\n\n\n\n
Emperyalizm \u00c7a\u011f\u0131nda Ulusal Sorun, T\u00fcrkiye ve Marksist Yakla\u015f\u0131m<\/p>\n\n\n\n
Stalin’in Ulus Tan\u0131m\u0131<\/p>\n\n\n\n
Marksist literat\u00fcrde ulusal sorunu sistematik bi\u00e7imde ele alan \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri, Josef Stalin’in 1913 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Marksizm ve Ulusal Sorun adl\u0131 eseridir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, uzun y\u0131llar Kom\u00fcnist Enternasyonal’in ulusal sorun konusundaki temel referanslar\u0131ndan biri olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Stalin, ulusu ortak dil, ortak toprak, ortak ekonomik ya\u015fam ve ortak k\u00fclt\u00fcr temelinde tarihsel olarak olu\u015fmu\u015f istikrarl\u0131 bir insan toplulu\u011fu olarak tan\u0131mlar. Bu yakla\u015f\u0131m, ulusun yaln\u0131zca etnik k\u00f6ken veya dille a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131; tarihsel ve ekonomik geli\u015fmenin de belirleyici oldu\u011funu vurgulamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
Stalin’e g\u00f6re ulusal sorun kapitalizmin geli\u015fmesiyle ortadan kalkmaz; emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda daha da keskinle\u015fir. B\u00fcy\u00fck devletlerin siyasal ve ekonomik egemenli\u011fi alt\u0131nda ya\u015fayan halklar hem ulusal bask\u0131ya hem de emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcye maruz kal\u0131r. Bu nedenle ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri anti-emperyalist bir i\u00e7erik kazanabilir. Ancak Lenin’de oldu\u011fu gibi burada da ulusal hareketlerin s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fi \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, tek ba\u015f\u0131na kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn sona ermesi anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n\n\n\n
Emperyalizm \u00c7a\u011f\u0131nda Ulusal Sorun<\/p>\n\n\n\n
Lenin’in emperyalizm \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi, ulusal sorunun 20. y\u00fczy\u0131lda neden yeni bir i\u00e7erik kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Kapitalizmin tekelci a\u015famaya ula\u015fmas\u0131yla birlikte d\u00fcnya b\u00fcy\u00fck emperyalist g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, s\u00f6m\u00fcrgecilik ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkileri yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Asya, Afrika ve Latin Amerika’da geli\u015fen ulusal kurtulu\u015f hareketleri bu ko\u015fullarda yaln\u0131zca ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadeleleri olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda emperyalist egemenli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleler olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kom\u00fcnist Enternasyonal de s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerdeki ulusal kurtulu\u015f hareketlerini bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmi\u015f ve desteklemi\u015ftir. Bununla birlikte Marksist yakla\u015f\u0131m, ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelesi ile sosyalist devrimi \u00f6zde\u015fle\u015ftirmez. Bu hareketlerin tarihsel rol\u00fc, emperyalizme kar\u015f\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 i\u00e7erikle birlikte de\u011ferlendirilirken i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasal ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 temel bir ilke olarak kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ulusal Sorun ve T\u00fcrkiye<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’de ulusal sorun, \u00f6zellikle Cumhuriyet’in kurulu\u015fundan itibaren farkl\u0131 siyasal yakla\u015f\u0131mlar taraf\u0131ndan \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Marksistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan konu daha \u00e7ok T\u00fcrkiye kapitalizminin geli\u015fimi, devletin yap\u0131s\u0131 ve K\u00fcrt sorunu \u00e7er\u00e7evesinde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’nin ge\u00e7 kapitalistle\u015fen ve d\u00fcnya kapitalist sistemiyle ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkileri i\u00e7inde geli\u015fen bir \u00fclke olmas\u0131, ulusal sorunun da kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler kazanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Cumhuriyet d\u00f6neminde ulus-devletin in\u015fas\u0131 hedeflenmi\u015f, merkezi devlet yap\u0131s\u0131 g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f ve ortak yurtta\u015fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte farkl\u0131 etnik kimliklerin talepleri ile ulusla\u015fma s\u00fcreci aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli gerilimler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Marksist yakla\u015f\u0131m bu gerilimleri yaln\u0131zca kimlik veya k\u00fclt\u00fcr farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla a\u00e7\u0131klamaz; kapitalist geli\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizliklerin, b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ve devletin siyasal tercihlerinin de hesaba kat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunur.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zellikle K\u00fcrt sorunu \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen Marksist tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezinde, uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131 ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n birli\u011fi aras\u0131ndaki ili\u015fki bulunmaktad\u0131r. Ulusal bask\u0131n\u0131n sona erdirilmesi demokratikle\u015fmenin temel ko\u015fullar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131n ortak m\u00fccadelesinin de korunmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131r. Bu nedenle sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca k\u00fclt\u00fcrel, anayasal veya idari d\u00fczenlemelere indirgenemez; toplumsal ve b\u00f6lgesel e\u015fitsizlikleri \u00fcreten s\u0131n\u0131fsal ili\u015fkiler de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00f6n\u00fcyle Marksizm, ulusal sorunu yaln\u0131zca bireysel haklar veya k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler \u00e7er\u00e7evesinde ele alan yakla\u015f\u0131mlardan ayr\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde ulusal kimli\u011fi s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131ran \u015fovenist yakla\u015f\u0131mlar\u0131 da reddeder. Ulusal bask\u0131 ile kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc aras\u0131ndaki ili\u015fkinin birlikte ele al\u0131nmas\u0131, Marksist \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin temel \u00f6zelliklerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n
Ulusal Sorun ve S\u0131n\u0131f M\u00fccadelesi<\/p>\n\n\n\n
Marksizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan ulusal sorun ile s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi birbirinin alternatifi de\u011fildir. Ulusal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele demokratik bir g\u00f6rev olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasal \u00f6rg\u00fctlenmesinin korunmas\u0131 da sosyalist stratejinin vazge\u00e7ilmez unsurudur.<\/p>\n\n\n\n
Dolay\u0131s\u0131yla Marksist yakla\u015f\u0131m iki ilkeyi birlikte savunur: Ezilen uluslar\u0131n demokratik haklar\u0131na kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temel alan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f siyaseti geli\u015ftirmek. Ulusal sorun s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin yerine ge\u00e7irilemeyece\u011fi gibi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ad\u0131na ulusal bask\u0131 da g\u00f6rmezden gelinemez.<\/p>\n\n\n\n
III. B\u00f6l\u00fcm: T\u00fcrkiye Devrimci Hareketi, K\u00fcrt Sorunu ve Marksist Perspektiften G\u00fcncel Tart\u0131\u015fmalar<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye’de ulusal sorun denildi\u011finde \u00f6ne \u00e7\u0131kan temel ba\u015fl\u0131klardan biri K\u00fcrt sorunudur. Marksist a\u00e7\u0131dan bu sorun yaln\u0131zca etnik kimlik veya k\u00fclt\u00fcrel haklar meselesi olarak de\u011ferlendirilemez. K\u00fcrt sorunu; T\u00fcrkiye kapitalizminin geli\u015fimi, devletin ulusal yap\u0131s\u0131, b\u00f6lgesel e\u015fitsizlikler, demokrasi m\u00fccadelesi ve s\u0131n\u0131f ili\u015fkileriyle birlikte ele al\u0131nmas\u0131 gereken tarihsel ve siyasal bir sorundur.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye sosyalist hareketinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00f6zellikle 1970’li y\u0131llardan itibaren K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmu\u015f ve ulusal bask\u0131ya kar\u015f\u0131 ilkesel bir tutum geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu yakla\u015f\u0131m, Lenin’in ezilen uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle uyumlu bi\u00e7imde sosyalist hareket a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir enternasyonalist kazan\u0131m olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Ancak 1990’l\u0131 y\u0131llar yaln\u0131zca K\u00fcrt hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye sosyalist hareketi bak\u0131m\u0131ndan da \u00f6nemli bir k\u0131r\u0131lma d\u00f6nemidir. Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde sosyalizmin geri \u00e7ekili\u015fi, 12 Eyl\u00fcl sonras\u0131nda T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctsel olarak zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 ve devrimci hareketin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r yenilgiler, sosyalist hareketi ciddi bir siyasal bunal\u0131ma s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde K\u00fcrt hareketinin kitlesel g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artmas\u0131 ve yasal siyaset alan\u0131nda \u00f6nemli bir akt\u00f6r h\u00e2line gelmesi, T\u00fcrkiye sosyalist hareketinin \u00e7e\u015fitli kesimlerinin siyasal y\u00f6nelimlerini de etkilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Bu s\u00fcre\u00e7te bir yandan K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n demokratik haklar\u0131n\u0131 reddeden sosyal-\u015foven e\u011filimler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu e\u011filimler T\u00fcrkiye solunun tamam\u0131n\u0131 temsil etmemektedir. Sosyalist hareketin geni\u015f bir kesimi K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmu\u015f, devletin ink\u00e2r ve bask\u0131 politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve K\u00fcrt hareketiyle dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
As\u0131l tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken nokta, bu dayan\u0131\u015fman\u0131n hangi siyasal ili\u015fki temelinde kuruldu\u011fudur. Zaman i\u00e7inde baz\u0131 sosyalist yap\u0131lar\u0131n, ulusal sorunda dayan\u0131\u015fmay\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f siyasetiyle birle\u015ftirmek yerine siyasal g\u00fcndemlerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde K\u00fcrt hareketinin g\u00fcndemine g\u00f6re \u015fekillendirdikleri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece baz\u0131 \u00f6rneklerde dayan\u0131\u015fma ili\u015fkisi, sosyalist hareketin kendi programatik ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 bir ili\u015fkiye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
1990’lardan sonra i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlenme, sendikal m\u00fccadele, fabrikalarda kal\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve emek eksenli siyaset \u00fcretme \u00e7abalar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131 da bu sorunu derinle\u015ftirmi\u015ftir. Ulusal sorun sosyalist hareketin en g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasal g\u00fcndemlerinden biri h\u00e2line gelirken, s\u0131n\u0131f siyaseti kimi yap\u0131larda giderek ikincil bir alana itilmi\u015ftir. Oysa ulusal demokratik m\u00fccadele ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00f6rg\u00fctlenmesi birbirinin yerine ge\u00e7en de\u011fil, birbirini tamamlamas\u0131 gereken m\u00fccadele alanlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Benzer bir sorun, K\u00fcrt siyasal hareketinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde geli\u015fen yasal siyaset deneyimleri ba\u011flam\u0131nda da tart\u0131\u015f\u0131labilir. Bu partiler T\u00fcrkiye’nin demokratikle\u015fmesi, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile K\u00fcrt sorununun g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelmesinde \u00f6nemli roller \u00fcstlenmi\u015flerdir. Bununla birlikte emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisini merkeze alan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir s\u0131n\u0131f siyasetinin geli\u015ftirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde belirleyici bir \u00e7izgi olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bu siyasal eksenle birlikte hareket eden baz\u0131 sosyalist yap\u0131lar\u0131n da zamanla kendi s\u0131n\u0131f programlar\u0131n\u0131 geri plana iterek daha \u00e7ok mevcut siyasal hatt\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 unsurlar\u0131 h\u00e2line gelmeleri ele\u015ftiri konusu olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n
Halklar\u0131n Birle\u015fik Devrim Hareketi gibi \u00e7e\u015fitli ittifaklar da bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilebilir. Ulusal demokratik m\u00fccadelenin bu birlikteliklerde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yer tutmas\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r olmakla birlikte, T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n g\u00fcncel ekonomik m\u00fccadelelerinin, sendikal \u00f6rg\u00fctlenmenin, \u00fcretim alanlar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ve ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u0131n\u0131f siyasetinin geri planda kalmas\u0131 Marksist strateji a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun yaratmaktad\u0131r. Buradaki mesele ulusal demokratik haklar\u0131n savunulmas\u0131 de\u011fil, bu m\u00fccadelenin b\u00fct\u00fcn siyasal faaliyetin belirleyici ekseni h\u00e2line gelerek s\u0131n\u0131f siyasetini g\u00f6lgede b\u0131rakmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bir ba\u015fka tart\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise K\u00fcrt hareketinin ge\u00e7irdi\u011fi siyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme y\u00f6nelik sosyalist ele\u015ftirilerin nas\u0131l kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131d\u0131r. K\u00fcrt hareketinin stratejik ve siyasal tercihlerine y\u00f6neltilen her ele\u015ftirinin kolayl\u0131kla \u201c\u015fovenizm\u201d, \u201culusal haklar\u0131n ink\u00e2r\u0131\u201d veya \u201cdevlet\u00e7i yakla\u015f\u0131m\u201d olarak nitelendirilmesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir teorik tart\u0131\u015fma zemini yaratmaz. Hi\u00e7bir siyasal hareket ele\u015ftiriden muaf de\u011fildir. Bir hareketin siyasal \u00e7izgisini ele\u015ftirmek ile o halk\u0131n ulusal demokratik haklar\u0131n\u0131 reddetmek ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. Bu iki olgunun \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmesi, hem teorik tart\u0131\u015fmay\u0131 daralt\u0131r hem de sosyalist hareket i\u00e7inde gerekli ele\u015ftiri ve \u00f6zele\u015ftiri mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015fmesini engeller.<\/p>\n\n\n\n
Bu noktada ittifak ili\u015fkilerinin niteli\u011fi de \u00f6nem kazan\u0131r. Marksist anlay\u0131\u015fta ittifak, taraflardan birinin di\u011ferine tabi olmas\u0131 anlam\u0131na gelmez. Ortak m\u00fccadele ba\u015fl\u0131klar\u0131nda birlikte hareket edilirken her siyasal \u00f6znenin kendi program\u0131n\u0131, \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131fsal perspektifini koruyabilmesi gerekir. Sosyalist hareketin yaln\u0131zca ba\u015fka bir siyasal \u00e7izginin destekleyici g\u00fcc\u00fc veya uzant\u0131s\u0131 h\u00e2line gelmesi, ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u0131n\u0131f siyaseti a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir sorun olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n
Dolay\u0131s\u0131yla Marksist perspektiften gerekli olan, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal demokratik haklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k ve kararl\u0131 bi\u00e7imde savunurken sosyalist hareketin kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u0131n\u0131f hatt\u0131n\u0131 da g\u00fc\u00e7lendirmesidir. Sosyalistler ulusal demokratik m\u00fccadele i\u00e7inde yer alabilir ve ittifaklar kurabilir; ancak bunu kendi programatik hedeflerinden, s\u0131n\u0131f eksenli siyasetlerinden ve \u00f6rg\u00fctsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7meden yapmak durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Ulusal sorun ile s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi aras\u0131ndaki ili\u015fkinin do\u011fru kurulmas\u0131 bu nedenle T\u00fcrkiye sosyalist hareketi a\u00e7\u0131s\u0131ndan temel bir stratejik mesele olmaya devam etmektedir. Ezilen bir ulusun demokratik haklar\u0131n\u0131 savunmak sosyalist hareketin ilkesel g\u00f6revlerinden biridir. Bununla birlikte emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisini merkeze alan bir siyasal hatt\u0131n geli\u015ftirilmesi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7inde kal\u0131c\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenmenin kurulmas\u0131 ve s\u0131n\u0131f hareketinin yeniden g\u00fc\u00e7lendirilmesi de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye sosyalist hareketinin \u00f6n\u00fcndeki temel g\u00f6rev, bu iki m\u00fccadele alan\u0131n\u0131 birbirine kar\u015f\u0131 konumland\u0131rmak de\u011fil, ulusal demokratik haklar\u0131n savunusu ile ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u0131n\u0131f siyasetini ayn\u0131 devrimci strateji i\u00e7inde birle\u015ftirebilmektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Marksizm\u2019de Ulusal Sorunun Kuramsal Temelleri Ulusal sorun,...<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10265,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,29],"tags":[],"manset":[],"bilesen":[],"class_list":["post-10264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","category-manset"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10264"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10264\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10266,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10264\/revisions\/10266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10264"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=10264"},{"taxonomy":"bilesen","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/bilesen?post=10264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}