Ekim Devrimi\u2019nin 109. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, 1917\u2019yi anmak yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fin b\u00fcy\u00fck bir tarihsel olay\u0131n\u0131 sayg\u0131yla selamlamak anlam\u0131na gelmez. Ekim\u2019i sosyalist hareketin \u015fanl\u0131 ge\u00e7mi\u015fine ait bir y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne, tarih kitaplar\u0131nda kalm\u0131\u015f bir deneyime ya da art\u0131k kapanm\u0131\u015f bir d\u00f6nemin sembol\u00fcne indirgemek, onun insanl\u0131k tarihi bak\u0131m\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 devrimci anlam\u0131 eksiltmek olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ekim Devrimi\u2019nin as\u0131l \u00f6nemi, y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre \u00f6nce Rusya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131ndan ibaret de\u011fildir. Onun tarihsel b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, kapitalist egemenli\u011fin de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini g\u00f6stermesinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden de\u011fil, toplumu yeniden kurabilecek bir s\u0131n\u0131f oldu\u011funu kan\u0131tlamas\u0131nda ve sosyalizmi teorik bir gelecek tasar\u0131m\u0131ndan somut bir tarihsel deneyime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesinde yatar.<\/p>\n\n\n\n
Ekim h\u00e2l\u00e2 g\u00fcnceldir; \u00e7\u00fcnk\u00fc onu ortaya \u00e7\u0131karan temel toplumsal \u00e7eli\u015fkiler ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcretim toplumsal bir nitelik ta\u015f\u0131rken \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti s\u00fcrmekte, milyonlarca insan\u0131n ortak eme\u011fiyle yarat\u0131lan zenginlik k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n denetiminde toplanmaktad\u0131r. Bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler insanl\u0131\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olanaklar yarat\u0131rken yoksulluk, g\u00fcvencesizlik, sava\u015f, e\u015fitsizlik ve gelecek kayg\u0131s\u0131 milyarlarca insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 belirlemeye devam etmektedir. Kapitalizm muazzam \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015ftirmekte, fakat bunlar\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n ortak refah\u0131na ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrememektedir.<\/p>\n\n\n\n
Dolay\u0131s\u0131yla Ekim\u2019in ortaya koydu\u011fu temel soru g\u00fcncelli\u011fini korumaktad\u0131r: Toplumu kim y\u00f6netecek? \u00dcretim, sermayenin k\u00e2r ve birikim ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re mi, yoksa toplumun ortak gereksinimlerine g\u00f6re mi \u00f6rg\u00fctlenecek? \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 zenginlik \u00fczerinde onu \u00fcretenler mi s\u00f6z sahibi olacak, yoksa bu zenginli\u011fi m\u00fclkiyetinde bulunduran k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k m\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Ekim Devrimi bu sorulara yaln\u0131zca teorik bir yan\u0131t vermedi. Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tarihsel yolu \u00e7ok daha geni\u015f bir \u00f6l\u00e7ekte ileri ta\u015f\u0131yarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131n\u0131, \u00fcretim ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftirmeyi ve yeni bir toplumsal d\u00fczen kurmay\u0131 somut bir m\u00fccadele ve in\u015fa sorunu haline getirdi. Rusya\u2019n\u0131n i\u015f\u00e7ileri, askerleri ve yoksul k\u00f6yl\u00fcleri yaln\u0131zca daha iyi \u00fccretler, demokratik haklar veya yeni bir h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in de\u011fil, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n siyasal iktidar\u0131na son vermek ve kendi geleceklerini belirlemek i\u00e7in harekete ge\u00e7tiler.<\/p>\n\n\n\n
Ekim\u2019i di\u011fer b\u00fcy\u00fck toplumsal hareketlerden ay\u0131ran esas nokta buradad\u0131r. O, yaln\u0131zca bir protesto, bir h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikli\u011fi ya da demokratik reform hareketi de\u011fildi. Bir s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal egemenli\u011finin yerine ba\u015fka bir s\u0131n\u0131f\u0131n egemenli\u011fini ge\u00e7irmeyi ve bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yeni toplumsal ili\u015fkilerin kurulu\u015fuyla tamamlamay\u0131 hedefleyen bir devrimdi. Bu nedenle Ekim\u2019i anlaman\u0131n merkezinde iktidar, m\u00fclkiyet ve s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi sorunlar\u0131 bulunmak zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Rusya\u2019da devrimi m\u00fcmk\u00fcn hale getiren yaln\u0131zca yoksulluk, sava\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m veya \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n bask\u0131c\u0131 karakteri de\u011fildi. Rus i\u015f\u00e7isi 1917\u2019den \u00f6nce de s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu; k\u00f6yl\u00fcl\u00fck daha \u00f6nce de toprak sorunu ya\u015f\u0131yordu; \u00e7arl\u0131k rejimi uzun y\u0131llard\u0131r siyasal bask\u0131 ve zor yoluyla h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu. E\u011fer yoksulluk ve bask\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na devrim yaratabilseydi, insanl\u0131k tarihi kesintisiz devrimlerden olu\u015furdu.<\/p>\n\n\n\n
1917\u2019nin ay\u0131rt edici \u00f6zelli\u011fi, toplumsal \u00e7eli\u015fkilerin derinle\u015fmesiyle birlikte eski d\u00fczenin y\u00f6netme kapasitesinin ve siyasal me\u015fruiyetinin \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flamas\u0131yd\u0131. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 bu \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131zland\u0131rd\u0131. Cephelerde ya\u015fanan a\u011f\u0131r kay\u0131plar, kentlerde b\u00fcy\u00fcyen a\u00e7l\u0131k, \u00fcretimin ve ula\u015f\u0131m\u0131n aksamas\u0131, devlet kurumlar\u0131n\u0131n i\u015flemez hale gelmesi ve ordudaki disiplinin da\u011f\u0131lmas\u0131, \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n toplumu eskisi gibi y\u00f6netmesini giderek olanaks\u0131zla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f ayn\u0131 zamanda egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131yla emek\u00e7i halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirdi. Cepheye s\u00fcr\u00fclen k\u00f6yl\u00fcler neden ve kimin u\u011fruna sava\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 sorgulamaya ba\u015flad\u0131lar. \u0130\u015f\u00e7iler sava\u015f ekonomisinin a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131rken sermaye \u00e7evreleri sava\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 olanaklardan yararlanmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Toplumun geni\u015f kesimleri i\u00e7in sorun art\u0131k yaln\u0131zca sava\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar de\u011fil, bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n sorumlusu olan d\u00fczenin kendisiydi.<\/p>\n\n\n\n
Burada kar\u015f\u0131m\u0131za devrimci m\u00fccadelenin temel sorunlar\u0131ndan biri olan me\u015fruiyet sorunu<\/strong> \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n Hi\u00e7bir egemen s\u0131n\u0131f yaln\u0131zca zor ayg\u0131tlar\u0131na dayanarak y\u00f6netemez. Devletin ordusu, polisi, mahkemeleri ve hapishaneleri vard\u0131r; fakat egemenli\u011fin s\u00fcreklili\u011fi, ayn\u0131 zamanda toplumun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn mevcut d\u00fczeni do\u011fal, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz veya alternatifsiz kabul etmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Burjuva toplumunda sermayenin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki m\u00fclkiyeti, i\u015f\u00e7ilerin emek g\u00fc\u00e7lerini satmak zorunda kalmalar\u0131, toplumsal zenginli\u011fin \u00f6zel ellerde birikmesi ve ekonomik kararlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sermaye sahipleri taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 ola\u011fanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kapitalist egemenli\u011fin ideolojik g\u00fcc\u00fc, tarihsel olarak kurulmu\u015f s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerini do\u011fal ili\u015fkiler gibi g\u00f6sterebilmesinden kaynaklan\u0131r. B\u00f6ylece de\u011fi\u015ftirilebilir olan de\u011fi\u015fmez, s\u0131n\u0131fsal olan toplumsal, belirli bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na hizmet eden ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn toplumun ortak \u00e7\u0131kar\u0131ym\u0131\u015f gibi sunulur.<\/p>\n\n\n\n Devrimci d\u00f6nemler ise bu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn par\u00e7alanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerdir. \u0130nsanlar y\u00f6netenlerin yaln\u0131zca k\u00f6t\u00fc y\u00f6netti\u011fini de\u011fil, y\u00f6netme haklar\u0131n\u0131n kendisini sorgulamaya ba\u015flad\u0131klar\u0131nda me\u015fruiyet krizi derinle\u015fir. Eski d\u00fczenin yerine ba\u015fka bir iktidar\u0131n ge\u00e7ebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, toplumsal bir g\u00fc\u00e7 kazanmaya ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n Ancak me\u015fruiyet krizinin varl\u0131\u011f\u0131, devrimin kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Kapitalizm krizler \u00fcretir, fakat bu krizler otomatik olarak sosyalist bir bilin\u00e7 veya \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir devrimci hareket yaratmaz. Egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n y\u00f6netmekte zorlanmas\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131 alabilecek durumda oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Toplumsal \u00f6fke, devrimci bir do\u011frultuda geli\u015febilece\u011fi gibi milliyet\u00e7i, gerici ve otoriter hareketlerin de toplumsal dayana\u011f\u0131 haline getirilebilir.<\/p>\n\n\n\n 1917\u2019nin temel derslerinden biri budur: Eski d\u00fczenin sars\u0131lmas\u0131 ile yeni bir d\u00fczenin kurulmas\u0131 aras\u0131nda kendili\u011finden a\u015f\u0131labilecek bir mesafe yoktur. Bu mesafeyi kapatabilecek olan, \u00f6rg\u00fctl\u00fc s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve devrimci siyasettir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 yaln\u0131zca Rusya\u2019daki ekonomik ve siyasal krizin derinli\u011fiyle a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Benzer \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u011f\u0131r bunal\u0131mlar ya\u015fayan ba\u015fka toplumlarda da egemen d\u00fczenler sars\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck halk hareketleri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, fakat bu hareketler her zaman devrimci bir iktidar de\u011fi\u015fikli\u011fine ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bol\u015fevik Parti\u2019nin tarihsel rol\u00fc tam da bu noktada belirleyici olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Bol\u015fevikleri di\u011fer siyasal ak\u0131mlardan ay\u0131ran \u00f6zellik, sava\u015f\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7ilerin ekmek talebini veya k\u00f6yl\u00fclerin toprak \u00f6zlemini yaln\u0131zca dile getirmeleri de\u011fildi. Onlar bu talepleri siyasal iktidar sorunuyla ili\u015fkilendirdiler. Sava\u015f\u0131n sona ermesi, topra\u011f\u0131n k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kullan\u0131m\u0131na verilmesi, i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretim \u00fczerinde denetim kurmas\u0131 ve toplumun temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131, hangi s\u0131n\u0131f\u0131n iktidarda bulundu\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi.<\/p>\n\n\n\n 1917 \u015eubat Devrimi \u00e7arl\u0131\u011f\u0131 devirmi\u015fti, fakat iktidar sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015fti. Bir yanda burjuvazinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmet, di\u011fer yanda i\u015f\u00e7ilerin ve askerlerin do\u011frudan m\u00fccadeleleri i\u00e7erisinde olu\u015fan sovyetler bulunuyordu. Bu ikili iktidar durumu, devrimin hangi y\u00f6nde geli\u015fece\u011fine ili\u015fkin temel \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n siyasal ifadesiydi.<\/p>\n\n\n\n Lenin\u2019in ve Bol\u015feviklerin \u201cB\u00fct\u00fcn iktidar Sovyetlere!\u201d slogan\u0131, bu nedenle s\u0131radan bir h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 de\u011fildi. Burjuva iktidar\u0131n\u0131 daha demokratik hale getirmekle veya mevcut h\u00fck\u00fcmete sosyalist bakanlar eklemekle yetinmeyen, devlet iktidar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fsal karakterini de\u011fi\u015ftirmeyi hedefleyen bir siyasal y\u00f6nelimi ifade ediyordu.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler, i\u015f\u00e7ilerin, askerlerin ve k\u00f6yl\u00fclerin do\u011frudan m\u00fccadeleleri i\u00e7erisinden do\u011fmu\u015f temsil ve \u00f6rg\u00fctlenme organlar\u0131yd\u0131. Bu organlar, emek\u00e7ilerin yaln\u0131zca y\u00f6netilen insanlar olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p siyasal kararlar\u0131n \u00f6znesi haline gelebilece\u011fi yeni bir iktidar bi\u00e7iminin olanaklar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte Ekim\u2019in ba\u015far\u0131s\u0131, partinin kitlelerin yerine ge\u00e7mesinden de\u011fil, devrimci \u00f6rg\u00fct ile milyonlarca emek\u00e7inin hareketi aras\u0131nda belirli bir tarihsel anda kurulabilen ba\u011fdan kaynakland\u0131. Parti, devrimin siyasal y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirlemede merkezi bir rol oynarken onun ger\u00e7ek toplumsal g\u00fcc\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7iler, askerler ve yoksul k\u00f6yl\u00fcler olu\u015fturuyordu.<\/p>\n\n\n\n Bu deneyim bug\u00fcn de \u00f6nemli bir ders i\u00e7erir. Toplumsal ho\u015fnutsuzlu\u011fun b\u00fcy\u00fcmesi, kapitalizmin krizlerinin derinle\u015fmesi veya egemenlerin itibar kaybetmesi kendi ba\u015f\u0131na sosyalist bir alternatif yaratmaz. Devrimci hareket, emek\u00e7ilerin g\u00fcndelik talepleriyle iktidar hedefi aras\u0131nda ba\u011f kurabildi\u011fi, bu talepleri \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve bilin\u00e7li bir m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde tarihsel bir g\u00fc\u00e7 haline gelebilir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin tarihsel \u00f6nemi yaln\u0131zca eski egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda aranamaz. Devrimin insanl\u0131k tarihinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 as\u0131l yeni sayfa, kapitalist m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma ve toplumsal ya\u015fam\u0131 ba\u015fka esaslar \u00fczerinde \u00f6rg\u00fctleme giri\u015fimidir.<\/p>\n\n\n\n 1917 Rusya\u2019s\u0131, sosyalizmin in\u015fas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece elveri\u015fsiz ko\u015fullara sahipti. Ekonomik bak\u0131mdan geri, n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u00f6yl\u00fclerden olu\u015fan, sava\u015f\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f, geni\u015f b\u00f6lgelerinde okuryazarl\u0131\u011f\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu bir toplumdu. Devrimden hemen sonra ba\u015flayan i\u00e7 sava\u015f ve d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler, ekonomik ve toplumsal y\u0131k\u0131m\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bu ko\u015fullara ra\u011fmen yeni iktidar, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetini, topra\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131n\u0131, e\u011fitimi, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve toplumsal ili\u015fkileri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye giri\u015fti. B\u00fcy\u00fck sanayi i\u015fletmelerinin, bankalar\u0131n ve temel ekonomik kaynaklar\u0131n toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki ad\u0131mlar, \u00fcretimin \u00f6zel sermaye birikimi yerine toplumsal ihtiya\u00e7lara g\u00f6re \u00f6rg\u00fctlenebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini somut bir tarihsel deneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ku\u015fkusuz tek hamlede ger\u00e7ekle\u015fmedi. \u0130\u00e7 sava\u015f, ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, Yeni Ekonomi Politikas\u0131 ve sonraki planlama uygulamalar\u0131, sosyalizmin kurulu\u015funun birbirinden farkl\u0131 ve \u00e7eli\u015fkili a\u015famalar\u0131n\u0131 olu\u015fturdu. Fakat b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7lerin merkezinde, kapitalist m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinin a\u015f\u0131lmas\u0131 ve \u00fcretim \u00fczerinde toplumsal bir denetim kurulmas\u0131 hedefi bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n Sovyet deneyiminin \u00f6nemi, yaln\u0131zca \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n devlet m\u00fclkiyetine ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131nda da de\u011fildir. As\u0131l tarihsel soru, ekonomik kaynaklar\u0131n hangi toplumsal ama\u00e7lar do\u011frultusunda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcreticilerin bu kararlar \u00fczerinde ne \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00f6z sahibi olabildi\u011fidir. Devlet m\u00fclkiyeti, kendi ba\u015f\u0131na i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n fiil\u00ee ve demokratik y\u00f6netimiyle \u00f6zde\u015f de\u011fildir. Bu nedenle sosyalist kurulu\u015fun ba\u015far\u0131s\u0131, m\u00fclkiyet ili\u015fkilerindeki de\u011fi\u015fim kadar \u00fcreticilerin karar alma, denetleme, ele\u015ftirme ve y\u00f6neticileri hesap vermeye zorlama olanaklar\u0131yla birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin sanayile\u015fme, ekonomik planlama ve toplumsal hizmetlerin geni\u015fletilmesi alanlar\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 tarihsel birikim k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez. Kapitalizmin y\u00fczy\u0131llar boyunca belirli toplumlarda olu\u015fturdu\u011fu ekonomik altyap\u0131y\u0131 \u00e7ok daha k\u0131sa bir tarihsel s\u00fcre\u00e7te geli\u015ftirme \u00e7abas\u0131, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin farkl\u0131 m\u00fclkiyet ve planlama ili\u015fkileri alt\u0131nda harekete ge\u00e7irilebilece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u015far\u0131lar\u0131n a\u011f\u0131r bedelleri, uygulanan y\u00f6ntemlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 toplumsal sorunlar ve b\u00fcrokratikle\u015fme e\u011filimleri elbette tarihsel de\u011ferlendirmenin d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lamaz. Ancak bu \u00e7eli\u015fkiler, Ekim\u2019in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tarihsel olana\u011f\u0131 ve Sovyet toplumunun ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin \u00f6nemini ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n\n\n\n Bir toplumsal d\u00fczenin niteli\u011fi yaln\u0131zca siyasal kurumlar\u0131 veya m\u00fclkiyet bi\u00e7imleri \u00fczerinden de\u011ferlendirilemez. \u0130nsanlar\u0131n nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, hangi haklara sahip oldu\u011fu, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerine ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ula\u015fabildi\u011fi, k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fama nas\u0131l kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve gelece\u011fine ne kadar g\u00fcvenle bakabildi\u011fi de bu de\u011ferlendirmenin temel \u00f6l\u00e7\u00fctleridir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin tarihsel etkisi, i\u015fte bu alanlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle daha somut hale gelir.<\/p>\n\n\n\n Sovyet iktidar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli sorunlardan biri, geni\u015f k\u00f6yl\u00fc n\u00fcfusun ve emek\u00e7ilerin e\u011fitim olanaklar\u0131ndan yoksunlu\u011fuydu. Okuryazarl\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen kampanyalar, e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmaya verilen \u00f6nem, birka\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. E\u011fitim, yaln\u0131zca varl\u0131kl\u0131 kesimlerin ula\u015fabilece\u011fi bir ayr\u0131cal\u0131k olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131larak geni\u015f halk kitlelerinin eri\u015febilece\u011fi kamusal bir hizmet haline getirildi.<\/p>\n\n\n\n Benzer bi\u00e7imde sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, koruyucu sa\u011fl\u0131k uygulamalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, \u00e7ocuklar\u0131n ve annelerin sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar ve kamusal bar\u0131nma politikalar\u0131, toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131n piyasa ili\u015fkilerinin \u00f6tesinde ele al\u0131nabilece\u011fini g\u00f6sterdi. Bu hizmetlerin niteli\u011fi ve kapsam\u0131 d\u00f6nemlere ve b\u00f6lgelere g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve bar\u0131nman\u0131n toplumsal haklar olarak de\u011ferlendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir tarihsel deneyim ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131nda i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00fccretli izin, dinlenme ve sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi de bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn par\u00e7alar\u0131yd\u0131. Emek\u00e7ilerin yaln\u0131zca \u00fcretimde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil, dinlenmesi, e\u011fitim g\u00f6rmesi, k\u00fclt\u00fcrel etkinliklere kat\u0131lmas\u0131 ve toplumsal ya\u015fam\u0131n ba\u015fka alanlar\u0131nda geli\u015febilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, sosyalizmin insan\u0131 yaln\u0131zca bir \u00fcretim unsuru olarak g\u00f6rmeyen yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n somut kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n K\u00fclt\u00fcr ve sanat alan\u0131ndaki geli\u015fmeler de ayn\u0131 derecede \u00f6nemlidir. Tiyatro, sinema, edebiyat, m\u00fczik ve k\u00fct\u00fcphaneler, dar bir se\u00e7kinler \u00e7evresinin etkinlikleri olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131larak geni\u015f kitlelere ula\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. K\u00fclt\u00fcrel kurumlar\u0131n \u00fclkenin farkl\u0131 b\u00f6lgelerine yay\u0131lmas\u0131, halk e\u011fitimine y\u00f6nelik yay\u0131nlar\u0131n ve gezici \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n geli\u015ftirilmesi, sanatla g\u00fcndelik ya\u015fam aras\u0131ndaki mesafenin azalt\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli ad\u0131mlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler ise Sovyet deneyiminin ba\u015fka bir boyutunu olu\u015fturdu. E\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma altyap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, sanayi ve m\u00fchendislik kapasitesinin y\u00fckseltilmesi, sava\u015f\u0131n a\u011f\u0131r y\u0131k\u0131m\u0131na ra\u011fmen uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00f6nc\u00fc ba\u015far\u0131lara ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131. 1957\u2019de ilk yapay uydunun uzaya g\u00f6nderilmesi, 1961\u2019de Yuri Gagarin\u2019in uzaya \u00e7\u0131kan ilk insan olmas\u0131 ve 1963\u2019te Valentina Tere\u015fkova\u2019n\u0131n uzaya \u00e7\u0131kan ilk kad\u0131n olmas\u0131, bu bilimsel birikimin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yank\u0131 uyand\u0131ran sonu\u00e7lar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bunlar, sosyalizmin yaln\u0131zca \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla ilgili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; insan\u0131n e\u011fitim, bilim, k\u00fclt\u00fcr, sa\u011fl\u0131k ve toplumsal ya\u015fama kat\u0131l\u0131m olanaklar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesini hedefleyen kapsaml\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm iddias\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n Bu tarihsel deneyim, bug\u00fcn\u00fcn sosyalist m\u00fccadelesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir. Sosyalizmin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizlikleri ele\u015ftirmekle de\u011fil, emek\u00e7ilerin ya\u015fam\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek somut bir toplumsal d\u00fczen tasarlamak ve kurmakla g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli alanlardan biri, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi m\u00fccadelesiydi.<\/p>\n\n\n\n \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nda kad\u0131nlar yaln\u0131zca s\u0131n\u0131fsal s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011fil, k\u00f6kl\u00fc ataerkil ili\u015fkilerin, dinsel ve geleneksel bask\u0131lar\u0131n da etkisi alt\u0131ndayd\u0131. Devrim sonras\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n medeni ve siyasal haklar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi, evlilik ve bo\u015fanma alan\u0131nda yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131, e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131na kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ancak Ekim\u2019in kad\u0131n sorununa yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n tarihsel \u00f6nemi yaln\u0131zca hukuksal e\u015fitlikte aranamaz. Kad\u0131nlar\u0131n ger\u00e7ek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesini ve ev i\u00e7indeki kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fin toplumsal olarak yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesini gerektirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn temel tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri haline geldi. \u00c7ocuk bak\u0131m hizmetleri, ortak yemekhaneler, kamusal hizmetler ve kad\u0131nlar\u0131n \u00fcretime kat\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran uygulamalar bu do\u011frultudaki aray\u0131\u015flar\u0131n par\u00e7alar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu giri\u015fimlerin t\u00fcm\u00fc e\u015fit bi\u00e7imde ba\u015far\u0131ya ula\u015fmad\u0131; sonraki d\u00f6nemlerde kad\u0131nlar\u0131n aile i\u00e7indeki rollerine ili\u015fkin politikalar da de\u011fi\u015fti. Buna ra\u011fmen kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesinin toplumsal \u00fcretim ve g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n yeniden kurulu\u015fuyla birlikte ele al\u0131nmas\u0131, Ekim\u2019in kal\u0131c\u0131 tarihsel katk\u0131lar\u0131ndan biri oldu.<\/p>\n\n\n\n Benzer bi\u00e7imde ulusal sorun da devrimin temel g\u00fcndemlerinden biriydi. \u00c7arl\u0131k imparatorlu\u011fu, \u00e7ok say\u0131da halk\u0131n siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel bask\u0131 alt\u0131nda tutuldu\u011fu bir egemenlik d\u00fczenine dayan\u0131yordu. Bol\u015feviklerin uluslar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 savunmas\u0131, bu d\u00fczenle k\u00f6kl\u00fc bir kopu\u015f anlam\u0131na geliyordu.<\/p>\n\n\n\n Devrim sonras\u0131nda ulusal dillerin, e\u011fitim olanaklar\u0131n\u0131n ve yerel k\u00fclt\u00fcrel kurumlar\u0131n geli\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli giri\u015fimlerde bulunuldu. Farkl\u0131 halklar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Sovyet devletinin kurulu\u015f ilkeleri aras\u0131nda yer ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte bu ilkelerle sonraki d\u00f6nemlerin b\u00fct\u00fcn uygulamalar\u0131 aras\u0131nda tam bir uyum bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez. Merkeziyet\u00e7i politikalar, zorunlu yer de\u011fi\u015ftirmeler ve \u00e7e\u015fitli ulusal topluluklar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lar, Sovyet tarihinin g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek ger\u00e7ekleridir.<\/p>\n\n\n\n Buradan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gereken ders, sosyalizmin ulusal bask\u0131y\u0131 yaln\u0131zca hukuksal e\u015fitlik ilan ederek a\u015famayaca\u011f\u0131d\u0131r. Halklar\u0131n kendi gelecekleri \u00fczerinde ger\u00e7ek s\u00f6z sahibi olmas\u0131, k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve e\u015fitli\u011fin demokratik kurumlarla desteklenmesi zorunludur.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ufku, s\u0131n\u0131fsal s\u00f6m\u00fcr\u00fcyle birlikte kad\u0131nlar\u0131n ezilmesini ve ulusal bask\u0131y\u0131 da a\u015fmay\u0131 hedefledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde tarihsel bir anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi yaln\u0131zca Rusya\u2019da yeni bir devletin kurulmas\u0131na yol a\u00e7mad\u0131. D\u00fcnya siyasetinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiren, kapitalizmin alternatifsizli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini sarsan ve uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin geli\u015fimini etkileyen tarihsel bir k\u0131r\u0131lma yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n 1917\u2019den \u00f6nce sosyalizm, i\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahip olmakla birlikte esas olarak gelecekte kurulmas\u0131 hedeflenen bir toplumsal d\u00fczeni ifade ediyordu. Ekim\u2019le birlikte kapitalist egemenli\u011fin a\u015f\u0131lmas\u0131 yaln\u0131zca teorik bir olas\u0131l\u0131k olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasal iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesi ve \u00fcretim ili\u015fkilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ba\u015flamas\u0131, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki emek\u00e7iler i\u00e7in yeni bir tarihsel referans olu\u015fturdu.<\/p>\n\n\n\n Bu etki yaln\u0131zca geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerin i\u015f\u00e7i hareketleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. S\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri de Ekim\u2019in yaratt\u0131\u011f\u0131 siyasal ortamdan etkilendi. Emperyalist egemenli\u011fin yenilmez olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi g\u00fc\u00e7lenirken sosyalizm, ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve toplumsal kurtulu\u015f aras\u0131ndaki ili\u015fki d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde yeni bir anlam kazand\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ekim sonras\u0131nda uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin g\u00fc\u00e7lenmesi, i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin geli\u015fmesi ve kapitalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, d\u00fcnya burjuvazisinin kar\u015f\u0131s\u0131na yeni bir siyasal g\u00fc\u00e7 \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Kapitalist \u00fclkelerde sosyal haklar\u0131n geli\u015fmesinde yaln\u0131zca Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin varl\u0131\u011f\u0131 belirleyici olmad\u0131; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sendikal ve siyasal m\u00fccadeleleri, ekonomik ko\u015fullar ve farkl\u0131 tarihsel etkenler de \u00f6nemli roller oynad\u0131. Ancak sosyalist bir alternatifin varl\u0131\u011f\u0131, \u00f6zellikle yirminci y\u00fczy\u0131lda kapitalist egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n sosyal reformlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumunu etkileyen \u00f6nemli etkenlerden biriydi.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6ylece Ekim, yaln\u0131zca Sovyet toplumunun de\u011fil, kapitalist \u00fclkelerdeki s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinin ve siyasal dengelerin de \u015fekillenmesinde etkili oldu.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin 1991\u2019de da\u011f\u0131lmas\u0131 bu tarihsel etkiyi ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck olarak ortadan kald\u0131rmad\u0131. Tersine, sosyalist alternatifin d\u00fcnya siyasetinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kutup olmaktan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sermayenin emek\u00e7i haklar\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n hangi ko\u015fullarda geli\u015fti\u011fi sorusunu yeniden g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n\n\n\n Neoliberal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn k\u00f6kleri Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nceye uzansa da sosyalist sistemin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, sermayenin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki ideolojik ve siyasal \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddialar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi. \u00d6zelle\u015ftirmeler, \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131n\u0131n g\u00fcvencesizle\u015ftirilmesi, kamusal hizmetlerin piyasala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sosyal haklar\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 daha geni\u015f bir sald\u0131r\u0131 program\u0131n\u0131n par\u00e7alar\u0131 haline geldi.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle Ekim\u2019in d\u00fcnya tarihindeki yeri, yaln\u0131zca Sovyet devletinin var oldu\u011fu y\u0131llarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz. Devrimin etkisi, kapitalizmin kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle birlikte de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin d\u00fcnya tarihindeki yerini kavramak, Sovyet halklar\u0131n\u0131n fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede oynad\u0131\u011f\u0131 belirleyici rol\u00fc de hesaba katmay\u0131 gerektirir.<\/p>\n\n\n\n Avrupa\u2019da fa\u015fist hareketlerin y\u00fckseli\u015fi, kapitalizmin derin krizleri, s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri ve emperyalist rekabetle i\u00e7 i\u00e7e geli\u015fti. Almanya\u2019da Nazizmin iktidara gelmesi ve ard\u0131ndan ba\u015flayan yay\u0131lmac\u0131 sava\u015f, yaln\u0131zca belirli \u00fclkelerin egemenli\u011fini de\u011fil, milyonlarca insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eden b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi, Nazi Almanyas\u0131\u2019n\u0131n yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131nda belirleyici bir asker\u00ee ve toplumsal g\u00fc\u00e7 oldu. \u00d6zellikle Do\u011fu Cephesi\u2019nde verilen m\u00fccadele, sava\u015f\u0131n seyrini de\u011fi\u015ftirdi. Sovyet halklar\u0131 yakla\u015f\u0131k 27 milyon insan\u0131n\u0131 kaybetti; \u015fehirler, sanayi b\u00f6lgeleri ve geni\u015f tar\u0131m alanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131ma u\u011frad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu direni\u015fin arkas\u0131nda yaln\u0131zca asker\u00ee \u00f6rg\u00fctlenme de\u011fil, \u00f6nceki y\u0131llarda geli\u015ftirilen sanayi kapasitesi, toplumsal seferberlik olanaklar\u0131 ve halklar\u0131n b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 da bulunuyordu. Sovyet halklar\u0131n\u0131n fa\u015fizme kar\u015f\u0131 zaferdeki tarihsel rol\u00fc, sosyalizmin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve etkisini uzun y\u0131llar g\u00fc\u00e7lendirdi.<\/p>\n\n\n\n Ancak Ekim\u2019in enternasyonalist anlam\u0131 yaln\u0131zca fa\u015fizme kar\u015f\u0131 sava\u015fla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Lenin\u2019in Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu, sosyalist siyasetin emperyalizmle ili\u015fkisinde h\u00e2l\u00e2 temel \u00f6nemdedir.<\/p>\n\n\n\n Lenin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi egemen burjuvazisinin sava\u015f hedefleriyle \u00f6zde\u015fle\u015fmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalist devletlerin emperyalist rekabetinde emek\u00e7ilerden istenen fedak\u00e2rl\u0131k ile sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 ayn\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n Bu ayr\u0131m bug\u00fcn de ge\u00e7erlidir. Emperyalist rekabet, militarizm ve sava\u015f politikalar\u0131, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ulusal \u00e7\u0131kar s\u00f6ylemi alt\u0131nda b\u00fct\u00fcn topluma benimsetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u015f\u00e7ilerden ve gen\u00e7lerden sava\u015f b\u00fct\u00e7elerine, silahlanmaya ve ekonomik fedak\u00e2rl\u0131klara katlanmalar\u0131 istenirken sermayenin m\u00fclkiyeti ve k\u00e2rlar\u0131 temel bir tart\u0131\u015fma konusu haline getirilmez.<\/p>\n\n\n\n Enternasyonalizm, i\u015fte bu nedenle soyut bir halklar karde\u015fli\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndan ibaret de\u011fildir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi egemen s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir siyasal \u00e7izgi geli\u015ftirmesi, ba\u015fka \u00fclkelerin emek\u00e7ileriyle ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kavramas\u0131 ve emperyalist sava\u015flara kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir par\u00e7as\u0131 olarak \u00f6rg\u00fctlemesidir.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in g\u00fcncel derslerinden biri, sosyalist hareketin b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki rekabette herhangi bir egemen s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal uzant\u0131s\u0131 haline gelmeden, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir enternasyonalist tutum geli\u015ftirmek zorunda olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin b\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 savunmak, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin tarihini \u00e7eli\u015fkisiz bir ba\u015far\u0131lar dizisi olarak sunmay\u0131 gerektirmez. Tersine, bu deneyimden ger\u00e7ekten \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in ba\u015far\u0131larla birlikte yenilgileri, tarihsel s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve sosyalist kurulu\u015fun kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 da ele almak gerekir.<\/p>\n\n\n\n Sovyet devrimi son derece a\u011f\u0131r ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130\u00e7 sava\u015f, d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler, ekonomik geri kalm\u0131\u015fl\u0131k, uluslararas\u0131 devrimci dalgan\u0131n beklenen \u00f6l\u00e7\u00fcde ilerleyememesi ve emperyalist ku\u015fatma, yeni toplumun kurulu\u015funu derinden etkiledi. Bu ko\u015fullar, devletin merkezile\u015fmesini ve siyasal y\u00f6netimin giderek daralan kurumlar \u00e7evresinde yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ancak b\u00fcrokratikle\u015fmeyi, siyasal bask\u0131lar\u0131 ve emek\u00e7ilerin karar mekanizmalar\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca d\u0131\u015f tehditlerle a\u00e7\u0131klamak yeterli de\u011fildir. Sosyalist kurulu\u015fun kendi i\u00e7indeki siyasal tercihleri, \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri, ekonomik y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 ve demokratik denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131 da bu s\u00fcrecin temel unsurlar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu noktada sosyalist iktidar\u0131n s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fi ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131 fiilen kullanmas\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkinin \u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131kar. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n devlet m\u00fclkiyetinde bulunmas\u0131, emek\u00e7ilerin y\u00f6netim \u00fczerinde s\u00fcrekli ve etkili bir denetime sahip oldu\u011funu tek ba\u015f\u0131na kan\u0131tlamaz. \u0130\u015f\u00e7ilerin siyasal kararlara kat\u0131l\u0131m\u0131, ele\u015ftiri ve \u00f6rg\u00fctlenme olanaklar\u0131, y\u00f6neticilerin hesap verebilirli\u011fi ve \u00fcretimin toplumsal ama\u00e7lar\u0131n\u0131n demokratik bi\u00e7imde belirlenmesi, sosyalist kurulu\u015fun vazge\u00e7ilmez sorunlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1991\u2019de Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lmas\u0131, bu sorunlar\u0131n tarihsel \u00f6nemini daha da art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131zca emperyalist bask\u0131yla, belirli y\u00f6neticilerin hatalar\u0131yla veya son d\u00f6nem politikalar\u0131yla a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ekonomik verimlilik sorunlar\u0131, b\u00fcrokratik kat\u0131la\u015fma, siyasal me\u015fruiyetin a\u015f\u0131nmas\u0131, toplumsal kat\u0131l\u0131m\u0131n zay\u0131flamas\u0131 ve uluslararas\u0131 ko\u015fullar bir arada de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, kapitalizmin insanl\u0131k i\u00e7in tek m\u00fcmk\u00fcn d\u00fczen oldu\u011funu kan\u0131tlamad\u0131\u011f\u0131 gibi sosyalist kurulu\u015fun b\u00fct\u00fcn tarihsel sorunlar\u0131n\u0131n \u00f6nemsiz oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmez.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in miras\u0131n\u0131 sahiplenmek, onun ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak kadar yenilgisinin nedenlerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131 da gerektirir. Devrimci bir tarihsel muhasebe, ge\u00e7mi\u015fi kutsalla\u015ft\u0131rmadan ve b\u00fct\u00fcn\u00fcyle reddetmeden, bug\u00fcn\u00fcn sosyalist m\u00fccadelesinin hangi sorunlara daha g\u00fc\u00e7l\u00fc yan\u0131tlar \u00fcretmesi gerekti\u011fini ortaya koyabilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn d\u00fcnya kapitalizmi, Ekim Devrimi\u2019ni m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan tarihsel ko\u015fullar\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131yor. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131, \u00fcretimin uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesi, teknolojik geli\u015fmeler, devletlerin y\u00f6netim mekanizmalar\u0131 ve sermaye birikiminin bi\u00e7imleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fmi\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n Ancak kapitalizmin temel \u00e7eli\u015fkileri ortadan kalkmad\u0131. \u00dcretim toplumsalla\u015f\u0131rken m\u00fclkiyetin \u00f6zel ellerde yo\u011funla\u015fmas\u0131, insanl\u0131\u011f\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ile sermaye birikiminin gerekleri aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesiyle emek\u00e7ilerin ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 aras\u0131ndaki gerilim varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Dahas\u0131 bu \u00e7eli\u015fkiler, yeni tarihsel bi\u00e7imler alt\u0131nda derinle\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n Bir yanda \u00fcretkenlik art\u0131\u015f\u0131, dijital teknolojiler, otomasyon ve yapay zek\u00e2 sayesinde insanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131, tehlikeli ve yorucu i\u015flerin azalt\u0131lmas\u0131, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin geli\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn hale geliyor. Di\u011fer yanda ayn\u0131 geli\u015fmeler, sermayenin denetiminde g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma, daha yo\u011fun g\u00f6zetim, i\u015fsizlik tehdidi ve servetin daha dar kesimlerde toplanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labiliyor.<\/p>\n\n\n\n Benzer bir \u00e7eli\u015fki bar\u0131nma, g\u0131da, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim alanlar\u0131nda ya\u015fan\u0131yor. Toplumun temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek b\u00fcy\u00fck \u00fcretim kapasiteleri bulunmas\u0131na ra\u011fmen milyonlarca insan bu olanaklara yeterince eri\u015femiyor. Konut bir ya\u015fam hakk\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131larak yat\u0131r\u0131m arac\u0131na, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim ise giderek daha fazla piyasa ili\u015fkilerine ba\u011f\u0131ml\u0131 hizmetlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Ekolojik kriz de ayn\u0131 d\u00fczenin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getiriyor. Sermaye birikiminin k\u0131sa vadeli gerekleriyle insanl\u0131\u011f\u0131n ve do\u011fan\u0131n uzun vadeli varolu\u015f ko\u015fullar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, art\u0131k yaln\u0131zca \u00e7evre politikalar\u0131n\u0131n de\u011fil, \u00fcretimin hangi ama\u00e7larla ve kimin denetiminde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi sorusunun da bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde artan asker\u00ee rekabet, b\u00f6lgesel sava\u015flar, silahlanma harcamalar\u0131 ve emperyalist g\u00fc\u00e7 m\u00fccadeleleri ise kapitalist devletlerin ekonomik ve jeopolitik \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tehlikeleri b\u00fcy\u00fct\u00fcyor. Halklar\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 gereken kaynaklar asker\u00ee harcamalara aktar\u0131l\u0131rken, sava\u015flar\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 en a\u011f\u0131r bi\u00e7imde emek\u00e7iler ve ezilen halklar ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler kapitalizmin me\u015fruiyet sorununu yeniden g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n\n\n\n Ne var ki g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn me\u015fruiyet krizi, 1917 Rusya\u2019s\u0131ndakiyle ayn\u0131 bi\u00e7imde ilerlemiyor. Kapitalist devletler ve egemen s\u0131n\u0131flar, artan toplumsal ho\u015fnutsuzlu\u011fa ra\u011fmen geli\u015fmi\u015f ideolojik, teknolojik, kurumsal ve siyasal ara\u00e7lara sahip. Medyan\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131, dijital platformlar\u0131n toplumsal alg\u0131 \u00fczerindeki etkisi, g\u00fcvencesizli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 bireysel rekabet ve toplumsal dayan\u0131\u015fma ba\u011flar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131, egemenli\u011fin yeniden \u00fcretilmesinde \u00f6nemli roller oynuyor.<\/p>\n\n\n\n Kapitalizm yaln\u0131zca insanlar\u0131n mevcut d\u00fczene inanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak ya\u015fam\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n d\u00fczene g\u00fcvenmedi\u011fi, fakat onu de\u011fi\u015ftirebilecek ortak bir g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na da inanmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebiliyor.<\/p>\n\n\n\n Siyasal umutsuzluk, \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fck, toplumsal par\u00e7alanma ve bireysel kurtulu\u015f aray\u0131\u015flar\u0131, bu nedenle sermaye egemenli\u011finin devam\u0131na hizmet edebiliyor. Egemen s\u0131n\u0131flar, emek\u00e7ilerin ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 etnik, dinsel, ulusal ve k\u00fclt\u00fcrel ayr\u0131mlar \u00fczerinden b\u00f6lerek toplumsal \u00f6fkeyi sistemin kendisinden uzakla\u015ft\u0131rabiliyor.<\/p>\n\n\n\n A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve otoriter hareketlerin g\u00fc\u00e7lenmesi de bu s\u00fcre\u00e7ten ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 ho\u015fnutsuzluk, \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir sosyalist se\u00e7enek bulunmad\u0131\u011f\u0131nda, kapitalist m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini sorgulamayan fakat toplumsal \u00f6fkeye gerici hedefler g\u00f6steren siyasal hareketler taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle kapitalizmin me\u015fruiyet kayb\u0131n\u0131 sosyalizmin kendili\u011finden g\u00fc\u00e7lenmesiyle \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek ciddi bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r. Bir d\u00fczenin kitleler nezdinde itibar kaybetmesi ile o d\u00fczeni a\u015fabilecek \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir toplumsal g\u00fcc\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, birbirinden farkl\u0131 s\u00fcre\u00e7lerdir.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in tarihsel dersi burada yeniden kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar: Kapitalizmin krizlerini te\u015fhir etmek, onun a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ba\u015flang\u0131\u00e7 ko\u015fullar\u0131ndan biridir. Belirleyici olan, toplumsal ho\u015fnutsuzlu\u011fun hangi s\u0131n\u0131fsal program ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadele etraf\u0131nda birle\u015fece\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn\u00fcn sosyalist hareketinin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu en \u00f6nemli sorunlardan biri, kapitalizme y\u00f6nelik ele\u015ftiriyi toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn somut bir program\u0131yla birle\u015ftirmektir.<\/p>\n\n\n\n Yoksullu\u011fa, e\u015fitsizli\u011fe, sava\u015fa, otoriterli\u011fe ve \u00e7evresel y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak elbette gereklidir. Ancak sosyalizmi di\u011fer muhalif ak\u0131mlardan ay\u0131ran yaln\u0131zca bu sorunlara kar\u015f\u0131 olmas\u0131 de\u011fildir. Sosyalizm, bu sorunlar\u0131 \u00fcreten s\u0131n\u0131fsal ili\u015fkileri, m\u00fclkiyet yap\u0131s\u0131n\u0131 ve siyasal iktidar\u0131 de\u011fi\u015ftirme hedefini ortaya koyar.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle sosyalist siyaset, kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n yaln\u0131zca sonu\u00e7lar\u0131yla m\u00fccadele etmekle yetinemez. Toplumsal zenginli\u011fin nas\u0131l \u00fcretilece\u011fi, hangi ihtiya\u00e7lara \u00f6ncelik verilece\u011fi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kimin denetiminde bulunaca\u011f\u0131 ve kararlar\u0131n kim taraf\u0131ndan al\u0131naca\u011f\u0131 \u00fczerine a\u00e7\u0131k bir program geli\u015ftirmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6yle bir programda \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinin azalt\u0131lmas\u0131, tam ve g\u00fcvenceli istihdam, herkes i\u00e7in nitelikli ve \u00fccretsiz kamusal hizmetler, bar\u0131nma hakk\u0131, kamusal ula\u015f\u0131m, ekolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve teknolojik geli\u015fmelerin toplumsal yarar do\u011frultusunda kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli yer tutmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Fakat bu talepler, yaln\u0131zca kapitalizmin daha adil bi\u00e7imde y\u00f6netilmesine ili\u015fkin reformlar olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda sosyalist i\u00e7eriklerinden uzakla\u015fma tehlikesi ta\u015f\u0131r. Onlar\u0131 sosyalist bir programa ba\u011flayan temel nokta, sermayenin \u00fcretim ve yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131 \u00fczerindeki egemenli\u011finin sorgulanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 nedenle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n toplumsal bile\u015fimindeki de\u011fi\u015fimler de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Sanayi i\u015f\u00e7ileri \u00f6nemini korurken lojistik, hizmet, bak\u0131m, teknoloji ve platform ekonomilerinde \u00e7al\u0131\u015fan geni\u015f emek\u00e7i kesimler, kapitalist \u00fcretim ve yeniden \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinin temel unsurlar\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Dijital altyap\u0131n\u0131n, b\u00fcy\u00fck veri kaynaklar\u0131n\u0131n ve yapay zek\u00e2 sistemlerinin az say\u0131da sermaye grubunun denetiminde toplanmas\u0131, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplumsal m\u00fclkiyeti ve demokratik denetimi sorununu yeni alanlara ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Algoritmalar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma temposunu belirledi\u011fi, dijital platformlar\u0131n emek\u00e7ileri s\u00fcrekli g\u00f6zetledi\u011fi, teknolojik verimlilikten do\u011fan kazan\u0131mlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sermaye taraf\u0131ndan sahiplenildi\u011fi ko\u015fullarda i\u015f\u00e7i denetimi ve sosyalist planlama, yaln\u0131zca geleneksel sanayi i\u015fletmeleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n\n\n\n Teknoloji \u00fczerindeki toplumsal denetim, verinin kamusal yarar do\u011frultusunda kullan\u0131lmas\u0131, teknolojik geli\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00fcretkenlik art\u0131\u015f\u0131n\u0131n emek\u00e7ilerin \u00f6zg\u00fcr zaman\u0131n\u0131 geni\u015fletmesi ve karar mekanizmalar\u0131n\u0131n demokratikle\u015ftirilmesi, sosyalist m\u00fccadelenin g\u00fcncel ba\u015fl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ancak yeni bir toplumun kurulu\u015fu yaln\u0131zca ekonomik planlama tekniklerinden ibaret de\u011fildir. \u0130\u015f\u00e7ilerin \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde s\u00f6z sahibi olmas\u0131, se\u00e7ilmi\u015f temsilcilerin tabana kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011fu, kamusal hizmetlerin \u00e7al\u0131\u015fanlar ve kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan denetlenmesi, \u00f6rg\u00fctlenme ve ele\u015ftiri \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131, sosyalist demokrasinin ayr\u0131lmaz par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Kooperatifler, dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131, i\u015fyeri \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve yerel kat\u0131l\u0131m mekanizmalar\u0131 bu bak\u0131mdan \u00f6nemli deneyim alanlar\u0131 olu\u015fturabilir. Bu t\u00fcr giri\u015fimler, insanlar\u0131n ortak ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kolektif bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lamay\u0131 ve g\u00fcndelik ya\u015fam i\u00e7erisinde dayan\u0131\u015fma ili\u015fkileri geli\u015ftirmeyi \u00f6\u011frenmelerine katk\u0131da bulunabilir.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte bu uygulamalar kendi ba\u015flar\u0131na kapitalist m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini ortadan kald\u0131rmaz. Piyasa ko\u015fullar\u0131 ve sermaye egemenli\u011fi s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, kooperatifler ve benzeri olu\u015fumlar da kapitalist rekabetin bask\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr deneyimlerin tarihsel \u00f6nemi, sosyalist iktidar m\u00fccadelesinin yerine ge\u00e7irilmesinde de\u011fil, emek\u00e7ilerin \u00f6rg\u00fctlenmesini, kolektif karar alma yetene\u011fini ve toplumsal y\u00f6netim deneyimini geli\u015ftirebilecek ara\u00e7lar olarak de\u011ferlendirilmesindedir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin g\u00fcncelli\u011fi, sosyalizmin yaln\u0131zca kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan bir d\u00fczen \u00fczerinden de\u011fil, kurulacak yeni toplumun somut i\u00e7eri\u011fi \u00fczerinden de tan\u0131mlanmas\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tarihsel deneyimlerden \u00f6\u011frenmek, onlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar\u0131 ve siyasal bi\u00e7imleri mekanik olarak tekrarlamak anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n\n\n\n 1917 Rusya\u2019s\u0131n\u0131n siyasal yap\u0131s\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bile\u015fimi, emperyalist sava\u015f ko\u015fullar\u0131 ve devrimci hareketin \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri bug\u00fcnk\u00fcnden farkl\u0131yd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz kapitalizmi daha b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir d\u00fcnya ekonomisine, \u00e7ok daha geli\u015fmi\u015f teknolojik denetim ara\u00e7lar\u0131na, farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkilerine ve karma\u015f\u0131k siyasal kurumlara sahip.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla gelece\u011fin devrimleri, Ekim\u2019in birebir tekrar\u0131 olmayacakt\u0131r. Yeni Petrogradlar ayn\u0131 bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmayacak, yeni sovyetler zorunlu olarak ayn\u0131 \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar\u0131 ta\u015f\u0131mayacak, devrimci s\u00fcre\u00e7ler ayn\u0131 a\u015famalardan ge\u00e7meyecektir.<\/p>\n\n\n\n Fakat tarihsel bi\u00e7imlerin de\u011fi\u015fmesi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin temel sorunlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn de egemen s\u0131n\u0131flar siyasal ve ekonomik g\u00fcc\u00fc ellerinde tutmaktad\u0131r. Bug\u00fcn de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n toplumsal \u00fcretimdeki merkezi rol\u00fc ile siyasal iktidar \u00fczerindeki s\u0131n\u0131rl\u0131 etkisi aras\u0131nda derin bir \u00e7eli\u015fki bulunmaktad\u0131r. Bug\u00fcn de devletin s\u0131n\u0131fsal karakteri, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti, toplumsal planlama ve emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele sosyalist siyasetin temel sorunlar\u0131 olmaya devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Bu nedenle Ekim\u2019i bug\u00fcne ta\u015f\u0131mak, ge\u00e7mi\u015fin sloganlar\u0131n\u0131 tarihsel ba\u011flam\u0131ndan kopararak yinelemek de\u011fil, onlar\u0131n arkas\u0131ndaki devrimci y\u00f6ntemi kavramak demektir.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in y\u00f6ntemi, toplumsal \u00e7eli\u015fkileri s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri i\u00e7erisinde de\u011ferlendirmek, g\u00fcndelik taleplerle siyasal iktidar hedefi aras\u0131nda ba\u011f kurmak, kendili\u011finden hareketin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00f6nemini kavramak ve iktidar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 yeni bir toplumun kurulu\u015fundan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemektir.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 zamanda Ekim\u2019in b\u00fct\u00fcn tarihsel deneyimi, sosyalist kurulu\u015fun yaln\u0131zca sermayenin m\u00fclkiyetine son verilmesiyle tamamlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. Yeni toplumun ya\u015fayabilmesi ve geli\u015febilmesi, \u00fcretim \u00fczerinde toplumsal denetimin s\u00fcrekli g\u00fc\u00e7lendirilmesine, emek\u00e7ilerin siyasal kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesine, b\u00fcrokratik ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesine ve sosyalist demokrasinin ger\u00e7ek kurumlarla g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin kazan\u0131mlar\u0131 kadar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlar da gelece\u011fin sosyalist m\u00fccadeleleri i\u00e7in bu nedenle \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n Devrimci bir tarihsel miras, ancak kendi ba\u015far\u0131lar\u0131ndan ve yenilgilerinden \u00f6\u011frenebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde canl\u0131 kalabilir.<\/p>\n\n\n\n Ekim Devrimi\u2019nin 109. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde sosyalist hareketin \u00f6n\u00fcndeki g\u00f6rev, ge\u00e7mi\u015fe duyulan \u00f6zlemi canl\u0131 tutmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 olamaz. As\u0131l mesele, kapitalizmin bug\u00fcnk\u00fc \u00e7eli\u015fkilerinden hareketle sosyalizmi yeniden ger\u00e7ek bir toplumsal se\u00e7enek haline getirebilmektir.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck miras, kapitalist egemenli\u011fin yenilmez olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesidir. \u0130\u015f\u00e7ilerin ve emek\u00e7ilerin yaln\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lan ve y\u00f6netilen toplumsal kesimler de\u011fil, kendi \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fc\u00e7leriyle tarihsel geli\u015fmenin y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirebilecek bir s\u0131n\u0131f oldu\u011funu ortaya koymas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu miras, kapitalist d\u00fczenin her krizinden otomatik olarak devrim \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini de\u011fil, devrimci bir alternatifi yaratman\u0131n tarihsel zorunlulu\u011funu anlat\u0131r. Devrimci \u00f6rg\u00fct, s\u0131n\u0131f bilinci, siyasal strateji ve emek\u00e7i kitlelerin ba\u011f\u0131ms\u0131z hareketi olmaks\u0131z\u0131n, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir kriz kendili\u011finden sosyalist bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ula\u015fmaz.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019in kazan\u0131mlar\u0131 da ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemlidir. Toplumsal \u00fcretimin ve m\u00fclkiyetin ba\u015fka esaslar \u00fczerinde \u00f6rg\u00fctlenebilece\u011fini, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n kamusal haklar olarak geni\u015fletilebilece\u011fini, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi ve ezilen halklar\u0131n e\u015fitli\u011fi i\u00e7in k\u00f6kl\u00fc ad\u0131mlar at\u0131labilece\u011fini, bilim ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geni\u015f halk kitlelerinin geli\u015fiminin hizmetine sunulabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Sovyet halklar\u0131n\u0131n fa\u015fizme kar\u015f\u0131 tarihsel m\u00fccadelesi ve devrimin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015fme etkisi, bu birikimin ayr\u0131lmaz par\u00e7alar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 1991\u2019de ya\u015fanan \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f ise bu miras\u0131n yaln\u0131zca ba\u015far\u0131lar \u00fczerinden de\u011ferlendirilemeyece\u011fini, sosyalist kurulu\u015fun ekonomik, siyasal ve demokratik sorunlar\u0131 \u00fczerinde daha derin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn insanl\u0131k, bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler sayesinde yoksullu\u011fun azalt\u0131lmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrelerinin k\u0131salt\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitimin evrenselle\u015ftirilmesi, do\u011fayla uyumlu bir \u00fcretim d\u00fczeninin kurulmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ola\u011fan\u00fcst\u00fc olanaklara sahiptir. Buna ra\u011fmen kapitalist m\u00fclkiyet ve birikim ili\u015fkileri bu olanaklar\u0131n toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Tam da bu y\u00fczden Ekim g\u00fcnceldir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00fcnk\u00fc milyonlarca insan \u00fcretirken k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k ekonomik kararlar \u00fczerinde belirleyici olmaya devam etmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin geli\u015ftirdi\u011fi \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler, insanl\u0131\u011f\u0131n ortak refah\u0131na de\u011fil, sermaye birikiminin gereklerine tabi k\u0131l\u0131nmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015flar, yoksulluk, e\u015fitsizlik ve ekolojik y\u0131k\u0131m, toplumsal ya\u015fam\u0131n sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re \u00f6rg\u00fctlenmesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkileri her g\u00fcn yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n Fakat Ekim\u2019in g\u00fcncelli\u011fi yaln\u0131zca kapitalizmin sorunlar\u0131n\u0131n s\u00fcrmesinden kaynaklanmaz. As\u0131l g\u00fcncelli\u011fi, bu sorunlar\u0131n a\u015f\u0131labilece\u011fini ve toplumun ba\u015fka bir temelde yeniden kurulabilece\u011fini tarihsel olarak g\u00f6stermesindedir.<\/p>\n\n\n\n Ekim\u2019i ger\u00e7ekten sahiplenmek, onu dokunulmaz bir an\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek de\u011fil, ortaya koydu\u011fu devrimci sorulara bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda yan\u0131t aramakt\u0131r. Kapitalizmin krizlerinin nedenlerini a\u00e7\u0131klamakla yetinmeyip bu d\u00fczeni de\u011fi\u015ftirebilecek toplumsal g\u00fcc\u00fc \u00f6rg\u00fctlemektir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca haklar\u0131 savunulacak bir kesim de\u011fil, toplumun gelece\u011fini kurabilecek tarihsel bir \u00f6zne olarak g\u00f6rmektir. Sosyalizmi uzak bir ideal olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p, \u00fcretimden y\u00f6netime, g\u00fcndelik ya\u015famdan uluslararas\u0131 ili\u015fkilere kadar b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm program\u0131 haline getirmektir.<\/p>\n\n\n\n Y\u00fcz dokuz y\u0131l \u00f6nce Rusya\u2019n\u0131n i\u015f\u00e7ileri, askerleri ve yoksul k\u00f6yl\u00fcleri, tarihin egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n iradesinden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdiler. Toplumsal d\u00fczenlerin de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin siyasal iktidar\u0131 hedefleyebilece\u011fini ve yeni bir d\u00fcnyan\u0131n in\u015fas\u0131na giri\u015febilece\u011fini kan\u0131tlad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcn Ekim\u2019in devrimci anlam\u0131, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ayn\u0131 bi\u00e7imlerde tekrarlamak de\u011fil, a\u00e7t\u0131klar\u0131 tarihsel yolu \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ko\u015fullar\u0131nda ileri ta\u015f\u0131yabilmektir.<\/p>\n\n\n\n Ekim g\u00fcnceldir; \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizm son s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6ylememi\u015ftir. Ekim g\u00fcnceldir; \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tarihsel m\u00fccadelesi tamamlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Ekim g\u00fcnceldir; \u00e7\u00fcnk\u00fc insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi h\u00e2l\u00e2 sermaye egemenli\u011fi ile toplumsal \u00f6zg\u00fcrle\u015fme aras\u0131ndaki m\u00fccadele i\u00e7inde belirlenecektir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hi\u00e7bir d\u00fczen sonsuz, hi\u00e7bir egemen s\u0131n\u0131f yenilmez de\u011fildir. Ekim Devrimi\u2019nin bug\u00fcne b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli ders, insanl\u0131\u011f\u0131n kendi gelece\u011fini de\u011fi\u015ftirebilecek g\u00fcce sahip oldu\u011fudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ekim Devrimi\u2019nin 109. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, 1917\u2019yi anmak yaln\u0131zca...<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11019,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"kanews_primary_category":"7","footnotes":""},"categories":[7,29],"tags":[],"manset":[],"bilesen":[],"class_list":["post-11018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","category-manset"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11018"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11020,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11018\/revisions\/11020"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11018"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=11018"},{"taxonomy":"bilesen","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/bilesen?post=11018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Bol\u015fevik Parti ve iktidar sorunu<\/h2>\n\n\n\n
Devrim yaln\u0131zca y\u0131kmak de\u011fil, yeni bir toplum kurmakt\u0131r<\/h2>\n\n\n\n
Sosyalizmin kazan\u0131mlar\u0131 g\u00fcndelik ya\u015famda kar\u015f\u0131l\u0131k buldu<\/h2>\n\n\n\n
Kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi ve ulusal sorun<\/h2>\n\n\n\n
Ekim\u2019in etkisi Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131<\/h2>\n\n\n\n
Fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ve enternasyonalizmin tarihsel anlam\u0131<\/h2>\n\n\n\n
Sovyet deneyiminin \u00e7eli\u015fkileri ve tarihsel muhasebesi<\/h2>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz kapitalizmi ve me\u015fruiyet krizi<\/h2>\n\n\n\n
Sosyalizm yeniden bir gelecek iddias\u0131 olmak zorundad\u0131r<\/h2>\n\n\n\n
Yeni devrimler Ekim\u2019in kopyas\u0131 olmayacakt\u0131r<\/h2>\n\n\n\n
Ekim\u2019in g\u00fcncelli\u011fi gelece\u011fe ili\u015fkindir<\/h2>\n\n\n\n