\u201cAdaletsizli\u011fi engelleyecek<\/p>\n\n\n\n
g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlar olabilir,<\/p>\n\n\n\n
ama itiraz etmeyi beceremedi\u011finiz<\/p>\n\n\n\n
bir zaman asla olmamal\u0131.\u201d<\/a>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kapitalist \u00e7\u00fcr\u00fcme g\u00fcnden g\u00fcne yay\u0131l\u0131yor, tek yasa h\u00e2line geliyor. \u00c7\u00fcr\u00fcme var olu\u015fumuzun alt\u0131n\u0131 oyuyor. Erdem, onur ve adalet hayat\u0131m\u0131zdan buharla\u015f\u0131p u\u00e7uyor.<\/p>\n\n\n\n Bunu g\u00f6rmeyen, bilmeyen var m\u0131?<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Hukuku olmayan bir g\u00fc\u00e7; s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan, adalete yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, vicdans\u0131z bir \u00e7etele\u015fmedir.<\/p>\n\n\n\n Adalet kanunlarda kay\u0131tl\u0131, \u201chukuk\u201dla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir realite olman\u0131n \u00f6tesinde, ezilenlerin toplumsalla\u015fm\u0131\u015f vicdan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu tan\u0131m\u0131yla bir adalet her \u015feyden \u00f6nce gelir; hukukun, iktidarlar\u0131n soytar\u0131s\u0131, ma\u015fas\u0131 olmamas\u0131 kayd\u0131yla elbette.<\/p>\n\n\n\n Tam da bunun i\u00e7in, \u201cAdalet yoksa bar\u0131\u015f da yok\u201d ger\u00e7e\u011finin alt\u0131 \u0131srarla \u00e7izilmeliyken; adaletsizlik ile sonsuza de h\u00fckmedilemeyece\u011fi bir an dahi unutulmamal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarda adalet \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yolunda at\u0131lan bir ad\u0131md\u0131r ve hukukun bitti\u011fi yerde tiranl\u0131k ba\u015flar, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ask\u0131ya al\u0131n\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u015euras\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r ki adaletsizli\u011fi yapan kadar ona katlanan da ya\u015fananlardan sorumludur. Adalet(sizlik), \u00e7ifte standartl\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir kesinlik, bir duru\u015f ve ufuktur.<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda bir vazge\u00e7ilmezlik olarak adalet, iktidara ka\u015f\u0131 m\u00fccadelelerle yarat\u0131l\u0131rken; \u00f6zel m\u00fclkiyetin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde adaletsizlik de olmaz.<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Adalet, yabanc\u0131la\u015fmam\u0131\u015f insan(l\u0131k)\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapma yetisidir; onun olmad\u0131\u011f\u0131 yerde ya\u015fam da anlam\u0131n\u0131 yitirip susar. \u00c7\u00fcnk\u00fc o insan(l\u0131k)a i\u00e7kin t\u00fcm etik var olu\u015fun, g\u00f6revlerin toplam\u0131d\u0131r; g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131na e\u015fitlenen zulme kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Malum \u00fczere boyun e\u011fenlerin adalet anlay\u0131\u015f(s\u0131zl\u0131\u011f)\u0131; olsa olsa \u201cDo\u011fan\u0131n ebedi kanunu adalet de\u011fil, g\u00fc\u00e7t\u00fcr,\u201d diyen Joseph Goebbels\u2019lere boyun e\u011fmektir.<\/p>\n\n\n\n Verili kapitalist yerk\u00fcre tablosunda adaletsizli\u011fin derin\/ ve yayg\u0131n oldu\u011fu; dualar, pasif beklentiler ile adaletsizli\u011fi yok edemeyece\u011fi ve adaletsizli\u011fin kayna\u011f\u0131n\u0131n paran\u0131n iktidar\u0131 oldu\u011fu malumun ilam\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00dccretli k\u00f6lelik iktidar\u0131n\u0131n m\u00fcthi\u015f bir felaket oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r; adaletin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde herkes su\u00e7lu, bask\u0131ya ba\u015fkald\u0131rmayan herkes k\u00f6ledir; \u201cBen her zaman apa\u00e7\u0131k ger\u00e7ekler ve adalet i\u00e7in sava\u015f\u0131r\u0131m,\u201d diyen Fidel Castro\u2019nun uyar\u0131s\u0131ndaki \u00fczere\u2026<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Buraya kadar de\u011findiklerim \u00e7er\u00e7evesinde herkesin temel ihtiyac\u0131 ve hakk\u0131 olan adaleti toplumsal pratik ile kolektif akl\u0131n yard\u0131m\u0131 olmadan hayata ge\u00e7irmenin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r; ve e\u015fitlik\u00e7i adaletin olmad\u0131\u011f\u0131 yerde toplumsal ahl\u00e2ktan bahsedilemez.<\/p>\n\n\n\n Kald\u0131 ki herhangi bir yerdeki, herhangi bir bi\u00e7imdeki haks\u0131zl\u0131k, adaletin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r; ezilenler i\u00e7in adaletin olmad\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2n(lar)da asla bar\u0131\u015f da ol(a)maz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cOrdu, polis ve adaleti i\u00e7eren devlet \u00e7ark\u0131 bir s\u0131n\u0131f\u0131n bir ba\u015fka s\u0131n\u0131f\u0131 ezmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7t\u0131r,\u201d der Jacques Verg\u00e8s\u2026<\/p>\n\n\n\n Bu ger\u00e7ek yerk\u00fcreyi haks\u0131zl\u0131k(lar)la y\u00f6neten s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez kapitalizm i\u00e7in ge\u00e7erliyken; cellatlar ezilenlerin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7o\u011fu kez \u201cadalet\u201d s\u00f6ylenceleriyle \u00e7\u0131karlar.<\/p>\n\n\n\n Oysa adalet halk\u0131n ekme\u011fidir; onlar\u0131n adaletten anlad\u0131\u011f\u0131 ise bir mezbaha!<\/p>\n\n\n\n Kolay m\u0131? Eduardo Galeano\u2019nun egemenlerin \u201cadalet\u201di i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi \u00fczere, \u201cAdalet de t\u0131pk\u0131 y\u0131lanlar gibi, yaln\u0131zca \u00e7\u0131plak ayakl\u0131lar\u0131 \u0131s\u0131r\u0131yor,\u201d ifadesi \u00fczeredir hemen her \u015fey\u2026<\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda adalet i\u00e7in iktidara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, \u201cimk\u00e2ns\u0131z\u201d denilen bir imk\u00e2n\u0131n toplumsal prati\u011finden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Yeri geldi alt\u0131n\u0131 \u00e7izmeden ge\u00e7memeliyim: Egemenlerin \u201cadalet\u201d s\u00f6ylenceleri onun i\u00e7eri\u011fini bo\u015falt\u0131p\/ mahvetmek i\u00e7indir; \u00e7\u00fcnk\u00fc adalet talebi herkes i\u00e7in de\u011filse, o sadece bir bask\u0131n\u0131n arac\u0131 ve ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131d\u0131r; Aurelius Augustinus\u2019un \u201cAdalet olmay\u0131nca devlet b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eteden ba\u015fka nedir ki?\u201d s\u00f6zleri bu ger\u00e7e\u011fin \u00e7arp\u0131c\u0131 bir ifadesidir.<\/p>\n\n\n\n Evet, adalet toplumsalla\u015fm\u0131\u015f bir eylemidir. O, toplumsal adalet, eme\u011fin ve kamusal \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00f6nceli\u011fine m\u00fcndemi\u00e7ken; ezilenlerin adalet talebi, inat ve \u0131srarla ger\u00e7e\u011fin aranmas\u0131 ve toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Adaletin toplumsalla\u015f(t\u0131r\u0131l)mas\u0131 vurgusu bir an dahi \u201ces\u201d ge\u00e7ilmeden; bireysel kayg\u0131larla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ol(a)mayan adalet(sizli\u011f)i insanlar sadece kendi ba\u015flar\u0131na gelince d\u00fc\u015f\u00fcnmek bencilli\u011finden kurtulmal\u0131d\u0131r. Aksi h\u00e2lde yabanc\u0131la\u015fma, yani topyek\u00fbn adaletsizlik trajedisine teslim olmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmazla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Malum: Adaletin koruyucusu oy \u00e7oklu\u011fuyla se\u00e7ilmi\u015f h\u00fck\u00fcmetlerse, her \u015feyin sonu gelmi\u015f demektir. Yani egemen s\u0131n\u0131f\u0131n hukuk(suzlu\u011f)u, ezilenlerin boynundaki ilmekken; iktidar\u0131n yasalar\u0131 ba\u015fka \u015fey, hak, adalet ba\u015fka \u015feydir; adaletsizli\u011finden yararlanan, onu de\u011fi\u015ftirmek istemez\u2026<\/p>\n\n\n\n Kapitalizmde \u201cadalet\u201d olarak sunulan\/ tasvir edilen \u015fey bir reklamd\u0131r; adaletin ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerde, zorbal\u0131k g\u00fcndemdedir ve bu soru(n) ancak devrimle tedavi edilebilir; \u201cD\u00fczen, k\u00f6lelik ve zul\u00fcm anlam\u0131na geldi\u011finde, d\u00fczensizlik adaletin ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r,\u201d notundaki \u00fczere Jacques Verg\u00e8s\u2019in\u2026<\/p>\n\n\n\n Ezilenler daima adalet ve e\u015fitlik ister, iktidar ise bunu asla ka\u2019le almazlarken; \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndaki \u00f6zel m\u00fclkiyet adaletsizli\u011fin zeminini olu\u015fturur. Sadece adaletsizlikten nefret etmek yetmez; bunu yapan s\u0131n\u0131fla da hesapla\u015fmak, bu y\u00fczden elzemdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn e\u015fitlikle b\u00fct\u00fcnle\u015fmesidir adalet. \u0130\u015f bu nedenledir ki adalet bir yerde kutup y\u0131ld\u0131z\u0131 gibidir ve geri kalan her \u015fey onun etraf\u0131nda d\u00f6ner.<\/p>\n\n\n\n Evet, bir rejim, halk adalete inanmaz h\u00e2le geldi\u011finde bitmi\u015ftir. Toplumsal ger\u00e7ek, adil de\u011fil ise hasta, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve y\u0131k\u0131lmaya mahk\u00fbm bir toplumdur s\u00f6z konusu olan. Tam da bununla ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ekler Hugo Ch\u00e1vez: \u201cKapitalizm, adaletsizlik diyar\u0131 ve en fakirlere kar\u015f\u0131 en zenginlerin tiranl\u0131\u011f\u0131d\u0131r\u2026 E\u011fer adalet istiyorsan zenginlerin s\u00f6zlerine de\u011fil, fakirlerin g\u00f6zlerine bakacaks\u0131n.\u201d<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Toparlarsak: Adalet ve utanma duygusunun yitirildi\u011fi koordinatlarda o, olmas\u0131 gerekendir ve gerekenleri yapmak i\u00e7in ba\u015fkald\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bir \u015fey daha: Korkan insan \u00f6zg\u00fcr olamaz. \u00d6zg\u00fcr olmayan da adil olamaz\u2026<\/p>\n\n\n\n Ger\u00e7e\u011fin ve adaletin en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrenlerdir; \u201cMal\u0131n m\u00fclk\u00fcn ki\u015fisel bir hak oldu\u011fu, her \u015feyin parayla \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir yerde toplumsal adalet ve rahatl\u0131k hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ekle\u015femez,\u201d deyi\u015findeki \u00fczere Thomas More\u2019un.<\/p>\n\n\n\n Ve insan(l\u0131k) ancak adaletle doyurulur, insanla\u015f\u0131r. Bu u\u011furda korkmamal\u0131y\u0131z, korkmuyoruz adil olmayanlar korksun!<\/p>\n\n\n\n O h\u00e2lde d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki adaletsizli\u011fe meydan okumak i\u00e7in adaleti her yerde bir toplumsal pratik olarak tasavvur etmeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkesin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ancak herkesin e\u015fitli\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015febilir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn e\u015fitlikle ger\u00e7ekle\u015fmesi de ger\u00e7ek adalettir.<\/p>\n\n\n\n \u0130ktidar demek bask\u0131 demekken; ama\u00e7 her zaman, her yerde onu a\u015fan adalet olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zetin \u00f6zeti, adaletin tesisi yolunda k\u00f6t\u00fcl\u00fckler yok edilecekse, biz yok etmeliyiz. K\u00f6leler serbest b\u0131rak\u0131lacaksa, biz serbest b\u0131rakmal\u0131y\u0131z. Korunmas\u0131zlar korunacaksa ve sonunda do\u011fruluk zafer kazanacaksa bunlar\u0131n hepsi ezilenlerin eseri olmal\u0131. Gelecek b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k taraf\u0131ndan kazan\u0131l\u0131p, bi\u00e7imlendirilmeli.<\/p>\n\n\n\n TEMEL DEM\u0130RER<\/p>\n\n\n\n N O T L A R<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/a>[*]<\/sup><\/a> Kald\u0131ra\u00e7 Dergisi, No: 269, Aral\u0131k 2023\u2026<\/p>\n\n\n\n