{"id":3192,"date":"2024-05-07T21:39:52","date_gmt":"2024-05-07T18:39:52","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=3192"},"modified":"2025-10-07T15:59:55","modified_gmt":"2025-10-07T12:59:55","slug":"curuyen-turkiyenin-beseri-krizi1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2024\/05\/07\/curuyen-turkiyenin-beseri-krizi1\/","title":{"rendered":"\u00c7\u00dcR\u00dcYEN T\u00dcRK\u0130YE\u2019N\u0130N BE\u015eER\u0130 KR\u0130Z\u0130[1]"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp;\u201cG\u00f6r\u00fcnen \u015fey hi\u00e7bir zaman<\/p>\n\n\n\n<p>s\u00f6ylenenin i\u00e7ine s\u0131\u011fmaz.\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn2#_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Kapitalist Uygarl\u0131k Krizi \u0130nsan(l\u0131k) H\u00e2l(ler)i ve \u00c7\u00fcr\u00fcme\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fmamda<a><\/a><a href=\"#_ftn3#_ftn3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> insan\u0131 anlamak\/ ve anlatman\u0131n zor bir \u015fey oldu\u011fundan s\u00f6z etmi\u015ftim. \u201cT\u00fcrk(iye) \u0130nsan\u0131\u201dn\u0131ndan<a><\/a><a href=\"#_ftn4#_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> s\u00f6z etmek ise, hepsinden g\u00fc\u00e7\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Amin Maalouf, Ortado\u011fu insan\u0131n\u0131, \u201cHer \u015feye \u00fcz\u00fclen ama hi\u00e7bir \u015feyle ilgilenmeyen insanlar. \u015eik\u00e2yet eden bir insan\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131rs\u0131n\u0131z. Hay\u0131r! Bizde insanlar \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in de\u011fil s\u00f6ylenmek i\u00e7in \u015fik\u00e2yet eder. Elli sene ayn\u0131 \u015fey anlat\u0131l\u0131r, ayn\u0131 gelir, ayn\u0131 gider,\u201d diye tan\u0131mlarken; Ortado\u011fu\u2019nun T\u00fcrk(iye) versiyonu insan(l\u0131k)\u0131n\u0131 dair de, \u201cBiz, \u2018Hay\u0131r\u2019 demeyi, \u2018\u0130\u015fim var\u2019 demeyi, \u2018Olmaz\u2019 demeyi beceremeyen insanlar\u0131z, yorgunlu\u011fumuz bitmez bizim,\u201d notunu d\u00fc\u015fer Re\u015fat Nuri G\u00fcntekin.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunlara bir de Jean&nbsp;Paul Sartre\u2019\u0131n, \u201c\u0130nsanlar kahramanlar\u0131 oynuyorlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc korkaklar. Azizleri oynuyorlar; \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00f6t\u00fc ki\u015filer,\u201d notu da eklenmeli (mi?)!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6nemli bir soru(n) bu. \u00d6yle ise, \u201chalk\u0131m\u0131z\u201d g\u00fczellemeleri yerine, \u201cD\u00fcnyada sormaktan ba\u015fka \u00f6devi var m\u0131d\u0131r insan\u0131n? Hay\u0131r,&nbsp;yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bulmaktan ba\u015fka \u00f6devi yoktur. Bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan sorar\u0131z,\u201d&nbsp;\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc hat\u0131rlamal\u0131y\u0131z Kemal Tahir\u2019in. Elbette milliyet\u00e7ilerin nafile b\u00f6b\u00fcrlenmelerini, \u201cVatan Millet Sakarya\u201d edebiyatlar\u0131n\u0131, bayrak ajitasyonlar\u0131 ile bezenmi\u015f budalaca s\u00f6ylevlerini ciddiye almadan.<\/p>\n\n\n\n<p>Arundhati Roy\u2019un, \u201cMilliyet\u00e7ilik, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n soyk\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun nedeni idi. Bayraklar, h\u00fck\u00fcmetlerin \u00f6nce insanlar\u0131n akl\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltmek i\u00e7in, ard\u0131ndan da \u00f6l\u00fcleri g\u00f6mmek i\u00e7in t\u00f6ren \u00f6rt\u00fcleri olarak kulland\u0131klar\u0131 renkli kuma\u015f par\u00e7alar\u0131d\u0131r,\u201d diye tarif etti\u011fi d\u00fczleme dair, \u201cMasum insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmenin utanc\u0131n\u0131 kapatacak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir bayrak&nbsp;yoktur,\u201d uyar\u0131s\u0131n\u0131 dile getiren Howard Zinn haks\u0131z m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Elbette de\u011fil! Rainer Maria Rilke\u2019nin, \u201cBence en b\u00fcy\u00fck ki\u015fi, hi\u00e7bir bayra\u011fa ant i\u00e7meyendir\u201d; Sait Faik Abas\u0131yan\u0131k\u2019in, \u201cBen bayraklar\u0131 de\u011fil, insanlar\u0131 seviyorum,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn5#_ftn5\"><sup>[5]<\/sup><\/a> de bu hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 peki\u015ftirir!<a><\/a><a href=\"#_ftn6#_ftn6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Milliyet\u00e7i \u00f6nyarg\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden ya\u015famakt\u0131r; \u201cKimi insanlar ya\u015famda hi\u00e7bir amaca sahip olmadan ya\u015farlar. Bu gibi&nbsp;insanlar, bir nehir \u00fczerinde ak\u0131p giden saman \u00e7\u00f6plerine benzerler. Onlar gitmez; ancak suyun ak\u0131\u015f\u0131na kap\u0131larak akar giderler,\u201d s\u00f6z\u00fcndeki \u00fczere Lucius Seneca\u2019n\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya da Aurelius&nbsp;Augustinus\u2019un, \u201c\u0130nsanlar da\u011flar\u0131n zirvelerini, denizlerin dalgalar\u0131n\u0131, nehirlerin boylar\u0131n\u0131, u\u00e7suz&nbsp;bucaks\u0131z okyanuslar\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n dairesel hareketlerini merak eder ama kendileriyle ilgili \u015feyleri merak&nbsp;etmezler\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Lev Tolstoy\u2019un, \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu onu yap\u0131yor diye yanl\u0131\u015f, yanl\u0131\u015f olmaktan \u00e7\u0131kmaz\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Sigmund Freud\u2019un, \u201c\u0130nsan ger\u00e7eklerle ac\u0131 veren bir \u00e7arp\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in \u00f6mr\u00fc boyunca iki b\u00fckl\u00fcm durunca, ya\u015flan\u0131nca da yeni ger\u00e7eklikler \u00f6n\u00fcnde e\u011filen kamburu \u00e7\u0131km\u0131\u015f s\u0131rt\u0131 muhafaza ediyor,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn7#_ftn7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> uyar\u0131lar\u0131ndaki gibi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSen \u00e7al\u0131\u015fma, b\u0131rak paran \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n.\u201d (Rantiye, asalak)\u2026 \u201cDevletin mal\u0131 deniz, yemeyen domuz.\u201d (\u00c7\u0131karc\u0131, talanc\u0131)\u2026 \u201c\u0130\u015f olaca\u011f\u0131na var\u0131r.\u201d (Kaderci anlay\u0131\u015f; insanlar\u0131n pasifli\u011fi, duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizli\u011fi)\u2026 \u201cYe \u00fcz\u00fcm\u00fc sorma ba\u011f\u0131n\u0131.\u201d (A\u00e7\u0131k bir ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131k)\u2026 \u201cEvlad\u0131m hayatta bir \u015feye ba\u015f ol da ne ba\u015f\u0131 olursan ol, isterse so\u011fan ba\u015f\u0131 ol.\u201d (\u0130ktidarc\u0131l\u0131k)\u2026 \u201cKol k\u0131r\u0131l\u0131r yen i\u00e7inde kal\u0131r.\u201d (K\u00f6t\u00fcleri cesaretlendiren \u00f6d\u00fcl) vb\u2019leri atas\u00f6zleri ile beslenen durum(umuz) vahim!<\/p>\n\n\n\n<p>Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun bile, \u201c\u00c7\u0131kar\u0131n; inanc\u0131n ve ahl\u00e2k\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi ac\u0131mas\u0131z bir d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yoruz&#8230; Ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131k kurumla\u015ft\u0131&#8230; Gelecekten umutsuz muyuz? Elbette ki hay\u0131r!\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn8#_ftn8\"><sup>[8]<\/sup><\/a> sat\u0131rlar\u0131yla kabullenmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 g\u00fczerg\u00e2hta.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVah\u015fi Bat\u0131\u201dday\u0131z sanki! \u201cNas\u0131l\u201d m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Enflasyonu y\u00fcksek, yoksullu\u011fu derin co\u011frafyam\u0131zda ultra zenginler varken; e\u011flence ve h\u00fcz\u00fcn tavan yapmas\u0131 yan\u0131nda, karde\u015flik ve empati yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015fey hedonistle\u015ftirilirken, baya\u011f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fclt\u00fcr pop\u00fclerle\u015firken okunma oranlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor, cahillik y\u00fckseliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fclt\u00fcr t\u00fcketilmi\u015f, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eiddet normal, fiziksel g\u00fc\u00e7 en ge\u00e7erli de\u011ferdir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Az konu\u015fulur; \u00e7ok kavga edilir.&nbsp;Ahl\u00e2k, etik ve normlar\u0131n esamesi okunmaz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kurallar her g\u00fcn en g\u00fc\u00e7l\u00fcye g\u00f6re de\u011fi\u015firken; her \u015fey kapan\u0131n elinde kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kulluk makbul; muhbir \u00e7oktu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zorbal\u0131k, r\u00fc\u015fvet ve yolsuzlu\u011fa siyasete e\u015flik etmekteyken;<a><\/a><a href=\"#_ftn9#_ftn9\"><sup>[9]<\/sup><\/a> \u201cAsl\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey yasad\u0131\u015f\u0131 de\u011fildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k yasa diye bir \u015fey yoktu,\u201d George Orwell\u2019\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi gibi.<a><\/a><a href=\"#_ftn10#_ftn10\"><sup>[10]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zetle, hemen her \u015feyi Anton \u00c7ehov\u2019un, \u201c\u015eu hayata bir bak\u0131n\u0131z: g\u00fc\u00e7l\u00fclerin k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131, avareli\u011fi, g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin cahilli\u011fi, yabanili\u011fi, her yerde akl\u0131n almayaca\u011f\u0131 bir yoksulluk, darl\u0131k, soysuzla\u015fma, sarho\u015fluk, ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck, yalan\u2026 Bununla beraber b\u00fct\u00fcn evlerde, sokaklarda sessizlik,\u201d sat\u0131rlar\u0131 \u00f6zetliyordu sanki.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 olarak, yukar\u0131dakiler ile benzerlerinin toplumlarda ahl\u00e2ki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131, toplumu hasta edece\u011fini, hatta bir g\u00fcn yok edebilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<a><\/a><a href=\"#_ftn11#_ftn11\"><sup>[11]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>DURUM(UMUZ)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6ncelikle Erich&nbsp;Fromm\u2019un, \u201cTamamen yabanc\u0131la\u015fmam\u0131\u015f, duyarl\u0131 ve hissedebilen, haysiyet duygusunu kaybetmemi\u015f, hen\u00fcz \u2018sat\u0131l\u0131k\u2019 olmayan, h\u00e2l\u00e2 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ac\u0131lar\u0131ndan ac\u0131 \u00e7ekebilen, sahip olma varolu\u015f bi\u00e7imini tam anlam\u0131yla edinmi\u015f, k\u0131sacas\u0131 ki\u015fi olarak kalm\u0131\u015f ve bir \u015fey h\u00e2line gelmemi\u015f ki\u015fi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunda kendini yaln\u0131z, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f hissetmekten kendini alamaz,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn12#_ftn12\"><sup>[12]<\/sup><\/a> sat\u0131rlar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek durum(umuz)a ili\u015fkin; John Steinbeck\u2019in, \u201c\u0130nsan olmak kolay de\u011fildir, hele ki \u2018insanca\u2019 ya\u015fanabilecek bir toplum d\u00fczeni yoksa!\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Eduardo Galeano\u2019nun, \u201cK\u00f6stebeklerden t\u00fcnel kazmay\u0131 \u00f6\u011frendik, kunduzlardan baraj yapmay\u0131; ku\u015flardan konut yapmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendik, \u00f6r\u00fcmceklerden dokumay\u0131; yoku\u015f a\u015fa\u011f\u0131 yuvarlanan a\u011fa\u00e7 g\u00f6vdesinden tekerle\u011fi \u00f6\u011frendik, suyun sath\u0131nda s\u00fcr\u00fcklenen a\u011fa\u00e7 g\u00f6vdesinden gemiyi ve r\u00fczg\u00e2rdan yelken a\u00e7may\u0131&#8230; Peki bize bunca \u00f6l\u00fcmc\u00fcl\/k\u00f6t\u00fcc\u00fcl beceriyi kim \u00f6\u011fretti!? D\u00fcnyay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi ve kom\u015fumuza eziyet etmeyi kimden \u00f6\u011frendik!?\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn13#_ftn13\"><sup>[13]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Carl Gustav Jung\u2019un, \u201cHayvan s\u00fcr\u00fcleri kalabal\u0131kla\u015ft\u0131k\u00e7a ak\u0131llan\u0131r, insan s\u00fcr\u00fcleri kalabal\u0131kla\u015ft\u0131k\u00e7a aptalla\u015f\u0131r\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>George Carlin\u2019in, \u201cTrafikte sizden yava\u015f gidenlerin aptal, h\u0131zl\u0131 gidenlerin ise manyak oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir d\u00fcnyada normal insan bulmak imk\u00e2ns\u0131z,\u201d sat\u0131rlar\u0131n\u0131 aktaral\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6z konusu tabloda T\u00fcrk(iye) \u0130nsan(s\u0131zl\u0131k)\u0131n\u0131 etkileyen siyasal ve sosyal belirleyicilerin ba\u015f\u0131nda kayg\u0131 geliyor. Kayg\u0131 ve depresyonun h\u0131zla kitleler i\u00e7inde yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit eder h\u00e2le geldi\u011fini pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma g\u00f6steriyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar\u0131 kayg\u0131ya kar\u015f\u0131 dayan\u0131ks\u0131z h\u00e2le getiren en \u00f6nemli nedenlerden biri, uygulanan politikalarla toplumsal ba\u011flar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve bireylerin \u00f6znele\u015fmelerinin engellenmesi, kimli\u011fin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Hat\u0131rlay\u0131n: \u0130zmir\u2019de bir taksi \u015fof\u00f6r\u00fc kap\u00fc\u015fon ve cerrahi maske takan bir yolcuyu arac\u0131na ald\u0131. Hava so\u011fuktu, bu nedenle yolcunun bir an \u00f6nce gidece\u011fi yere varmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Ancak yapt\u0131\u011f\u0131 iyilik onun can\u0131na mal oldu. Katil, \u015fof\u00f6r\u00fc a\u011f\u0131r yaralad\u0131ktan sonra kula\u011f\u0131na, \u201cArt\u0131k kimseye g\u00fcvenmeyeceksin!\u201d diye f\u0131s\u0131ldad\u0131. Taksiden bir miktar para al\u0131p olay yerinden ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de toplumun ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 her y\u0131l giderek bozuluyor. 10 y\u0131lda ila\u00e7 t\u00fcketiminin 28 milyon 193 bin 443 kutu artt\u0131. 2013\u2019de 37 milyon 258 bin 388, 2014\u2019de 39 milyon 134 bin 225, 2015\u2019de 43 milyon 467 bin 736, 2016\u2019da 45 milyon 134 bin 854, 2017\u2019de 48 milyon 226 bin 812, 2018\u2019de 49 milyon 43 bin 763, 2019\u2019da 49 milyon 857 bin 89 2020\u2019de 54 milyon 625 bin 964, 2021\u2019de 59 milyon 641 bin 14, 2022\u2019de 61 milyon 870 bin 998, 2023\u2019de 65 milyon 451 bin 831 kutu antidepresan ila\u00e7 kullan\u0131ld\u0131!<a><\/a><a href=\"#_ftn14#_ftn14\"><sup>[14]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re, 2020\u2019ye kadarki 11 y\u0131lda antidepresan kullan\u0131m miktar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 70 artt\u0131. 2009 y\u0131l\u0131nda 1.000 ki\u015fi ba\u015f\u0131na g\u00fcnl\u00fck 29 antidepresan ilac\u0131 d\u00fc\u015ferken, bu oran 2020\u2019de 49\u2019a \u00e7\u0131kt\u0131. \u2018D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019 (DS\u00d6) raporunda T\u00fcrkiye\u2019de 3 milyonun \u00fczerinde insan\u0131n depresyonda oldu\u011fu belirtildi! Son 10 y\u0131l i\u00e7erisinde depresyon tan\u0131s\u0131 y\u00fczde 8.4 oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Depresyon kad\u0131nlarda, y\u00fczde 5.1 erkeklerde ise y\u00fczde 3.6 oran\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor!<a><\/a><a href=\"#_ftn15#_ftn15\"><sup>[15]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye genelindeki ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, halk\u0131n y\u00fczde&nbsp;51.2\u2019si toplumda dayan\u0131\u015fma&nbsp;ruhunun giderek azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor!<a><\/a><a href=\"#_ftn16#_ftn16\"><sup>[16]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ocuk istismar\u0131 vakalar\u0131 giderek artarken; cinsel istismara maruz kalan \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 9 y\u0131lda y\u00fczde 287 artt\u0131!<a><\/a><a href=\"#_ftn17#_ftn17\"><sup>[17]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu\u2019 (T\u00dc\u0130K) istatistiklerine g\u00f6re g\u00fcvenlik birimlerine gelen veya getirilen \u00e7ocuklar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 olay say\u0131s\u0131 2022\u2019de, 2021\u2019e g\u00f6re y\u00fczde 20.5 oran\u0131nda artarak 601 bin 754 oldu. Bu olaylarda \u00e7ocuklar\u0131n 259 bin 106\u2019s\u0131 ma\u011fdur olarak, 206 bin 853\u2019\u00fc su\u00e7a s\u00fcr\u00fcklenme sebebiyle g\u00fcvenlik birimlerine getirildi!<a><\/a><a href=\"#_ftn18#_ftn18\"><sup>[18]<\/sup><\/a> Ayr\u0131ca 2017-2021 kesitinde 2 milyon 393 bin \u00e7ocuk g\u00f6z alt\u0131na al\u0131nd\u0131!<a><\/a><a href=\"#_ftn19#_ftn19\"><sup>[19]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>2019\u2019da yap\u0131lan T\u00dc\u0130K \u00e7ocuk i\u015f g\u00fcc\u00fc anketine g\u00f6re \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 720 bin. Son \u00fc\u00e7 y\u0131lda 15-17 ya\u015f aras\u0131ndaki \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n oran\u0131 y\u00fczde 16.2\u2019den y\u00fczde 18.7\u2019ye y\u00fckseldi. \u2018Yasal \u00e7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011fi\u2019 projesi MESEM\u2019deki \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 15 Kas\u0131m 2022 itibar\u0131yla 1 milyon 33 bin. \u00c7ocuklar MESEM ad\u0131 alt\u0131nda ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeye devam ederken 20 y\u0131lda en az 903 \u00e7ocuk, i\u015f cinayetlerinde hayat\u0131n\u0131 kaybetti!<a><\/a><a href=\"#_ftn20#_ftn20\"><sup>[20]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00dc\u0130K\u2019in 2023 verilerine g\u00f6re 16-17 ya\u015f aras\u0131nda 10 bin 471 k\u0131z \u00e7ocu\u011fu evlendirildi. \u00dcstelik bu \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kendilerinden ya\u015f\u00e7a \u00e7ok b\u00fcy\u00fck erkeklerle evlendirildi\u011fi belirlendi!<a><\/a><a href=\"#_ftn21#_ftn21\"><sup>[21]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;\u2018\u00c7ocuk Gebelikleri Raporu\u2019na g\u00f6re, 15 ya\u015f alt\u0131 do\u011fum 1 y\u0131lda y\u00fczde 25 artt\u0131. AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde 19 ya\u015f alt\u0131ndaki gebe say\u0131s\u0131 2 milyonu a\u015ft\u0131. 22 y\u0131lda 15 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerin yapt\u0131\u011f\u0131 do\u011fum say\u0131s\u0131 21 bin 87 oldu. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta do\u011fum oranlar\u0131, aile bask\u0131s\u0131yla hi\u00e7 okula g\u00f6nderilmeyen ya da e\u011fitimden al\u0131nan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 aras\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. 5 \u00e7ocuk ise okuma yazma dahi bilmiyordu. Yarg\u0131, \u00e7ocu\u011fa y\u00f6nelik cinsel istismarla m\u00fccadele etmek yerine 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu h\u00e2lde gebe kalan \u00e7ocuklara evlilik izni verilmesini zorlay\u0131c\u0131 neden say\u0131yor. 2012-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda re\u015fit olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde \u201cevlenebilir\u201d karar\u0131 verilen \u00e7ocuk say\u0131s\u0131 129 bini a\u015ft\u0131!<a><\/a><a href=\"#_ftn22#_ftn22\"><sup>[22]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de 2023\u2019da bo\u015fanan 171 bin 881 \u00e7iftten, 165 bin 51\u2019i \u2018ge\u00e7imsizlik\u2019 nedeniyle birbirinden ayr\u0131ld\u0131. \u00c7iftlerin 31 bin 980\u2019i evlili\u011finde 20 y\u0131l\u0131 geride b\u0131rak\u0131rken, 5 bin 126 \u00e7ift ise 1 y\u0131l dolmadan bo\u015fand\u0131!<a><\/a><a href=\"#_ftn23#_ftn23\"><sup>[23]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Mali Su\u00e7lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Kurulu\u2019na (MASAK) g\u00f6re 2022 itibar\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de 18-50 ya\u015f grubunda 5 milyon ki\u015fi y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 150 milyar TL\u2019lik yasad\u0131\u015f\u0131 bahis oynamaktayd\u0131!<a><\/a><a href=\"#_ftn24#_ftn24\"><sup>[24]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Veriler \u00e7o\u011falt\u0131labilirken; Theodor Adorno\u2019nun \u201c\u0130nsan\u0131n do\u011fal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bug\u00fcn&nbsp;toplumsal ilerlemeden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir,\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ve Prof. Dr. Korkut Boratav\u2019\u0131n, yeni ekonomi politikalar\u0131n\u0131n olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na dikkat \u00e7ekip, \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcmeyle m\u00fccadele \u015fart\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn25#_ftn25\"><sup>[25]<\/sup><\/a> denmesinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmemek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n\n\n\n<p>Evet, Diyanet\u2019in e\u011fitim yat\u0131r\u0131mlar\u0131 \u00f6dene\u011finin, \u00fclkedeki 108 \u00fcniversitenin ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6denekten fazla oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131<a><\/a><a href=\"#_ftn26#_ftn26\"><sup>[26]<\/sup><\/a> \u00e7\u00fcr\u00fcmenin orta yerinde g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n otoriterle\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an, bunu olas\u0131 k\u0131lan en belirleyici unsur, yokluk, yoksulluk ve \u00e7\u00fcr\u00fcmedir. Yokluk, yoksulluk \u00e7\u00fcr\u00fcyen halk\u0131n ya\u015fam damarlar\u0131n\u0131 kurutmaktayken; kapitalist k\u00e2r h\u0131rs\u0131na, s\u00f6m\u00fcr\u00fcye dayal\u0131 totaliter d\u00fczende \u201cayakta kalabilme\u201d kayg\u0131 ve endi\u015fesi yayg\u0131nla\u015farak, derinle\u015fmektedir.<a><\/a><a href=\"#_ftn27#_ftn27\"><sup>[27]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Kolay m\u0131? Co\u011frafyam\u0131zda mafyatik a\u011f\u0131 Sedat Peker\u2019in a\u00e7\u0131klamalar\u0131 vesilesiyle \u00fczerinden bolca konu\u015fuldu; 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda Susurluk kazas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan derin yap\u0131 ger\u00e7e\u011fi tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131, ele\u015ftirildi; ama, nafile!<\/p>\n\n\n\n<p>Televizyon dizileri mafyavar\u00ee ili\u015fkileri anlatmaya, \u00f6zendirmeye, devam ediyor h\u00e2l\u00e2. Bir zamanlar top oynayan mahalle delikanl\u0131lar\u0131 \u201cKurtlar Vadisi\u201dnden f\u0131rlam\u0131\u015f gibi yerlerde s\u00fcr\u00fcnen siyah paltolar, uzun beyaz atk\u0131larla dola\u015f\u0131yorlar. Mario Puzo\u2019nun roman\u0131ndan uyarlanan \u201cBaba\u201d filmindeki kareler bir anlamda alaturkala\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 yan\u0131 \u00f6zellikle televizyon dizilerinde \u00e7ok\u00e7a rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu kirli ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan tipler \u00e7ok sevildi. \u00d6yle ki Ay\u015fen Gruda \u201cAna\u201d ile bir kad\u0131n mafya lideri tersinlemesini bir par\u00e7a grotesk \u00f6zellikler katarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktadan sonra mafya dizi piyasas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 oldu. \u00d6zellikle son y\u0131llarda televizyon dizilerinde mafya olgusu, \u201cE\u015fk\u0131ya D\u00fcnyaya H\u00fck\u00fcmdar Olmaz\u201ddan \u201cEzel\u201de, \u201c\u00c7ukur\u201da kadar neredeyse fenomen h\u00e2lini ald\u0131. Bizi ilgilendiren dizi sekt\u00f6r\u00fcnde mafyan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda yeralt\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan normalle\u015ftirilmesi&#8230; \u00fcstelik \u201cKurtlar Vadisi\u201d \u00f6zelinde m\u00fcesses nizam\u0131 koruyan kim varsa k\u0131ymetlidir, s\u00f6yleminin me\u015frula\u015fmas\u0131&#8230; gibi!<a><\/a><a href=\"#_ftn28#_ftn28\"><sup>[28]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Verili tabloda \u00e7ok az insan ger\u00e7ekten bug\u00fcn\u00fc ya\u015fabilir, \u00e7o\u011funlu\u011fu bir ba\u015fka zaman ya\u015famaya ba\u015flayabilmek ad\u0131na bekleyip, biriktirerek t\u00fckenir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131 \u00f6ld\u00fcren k\u00f6le kalmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Herakleitos\u2019un, \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu uyan\u0131kken de t\u0131pk\u0131 uyurkenki gibi ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmadan ya\u015far,\u201d s\u00f6z\u00fcyle m\u00fcsemma bukalemunu and\u0131ran ortalama T\u00fcrk(iye) \u0130nsan(l\u0131k)\u0131 \u00f6zg\u00fcr&nbsp;olmay\u0131 de\u011fil, g\u00fcvende olmay\u0131 isterken; insanc\u0131kla\u015ft\u0131 ve tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f&nbsp;meyvesiz bir a\u011fa\u00e7 gibi kurudu: Thomas More\u2019un, \u201cZenginli\u011fin bir avu\u00e7 a\u00e7g\u00f6zl\u00fc insan\u0131n elinde bulundu\u011fu ve&nbsp;\u00e7o\u011funlu\u011fun sefalet i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir&nbsp;toplumda kimse mutlu olamaz,\u201d saptamas\u0131ndaki \u00fczere&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u015e\u0130DDET TOPLUMU\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kara para, uyu\u015fturucu, vergi ka\u00e7\u0131rma, sporda \u015fike-bahis iddialar\u0131, karanl\u0131k i\u015fleri g\u00f6lgeleme ad\u0131na kullan\u0131lan sosyal medya fenomenleri&#8230; Ak\u0131l almaz yollarla milyarlarca liral\u0131k bir yasad\u0131\u015f\u0131 ak\u0131\u015f&#8230; Duyduklar\u0131m\u0131z, televizyonlarda ad\u0131m ba\u015f\u0131 rastlanan mafya dizilerindeki gibi. Son d\u00f6nemde \u00e7etelerin kirli i\u015fleri, kara paran\u0131n izledi\u011fi yol oldu\u011fu gibi gazete haberlerine yans\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcm bunlarla birlikte \u015fiddet s\u0131radanla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorken; co\u011frafyam\u0131zda bu tabloyu kapitalizm ba\u011flam\u0131nda a\u00e7\u0131klamak gerek!<a><\/a><a href=\"#_ftn29#_ftn29\"><sup>[29]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ekonomik-politik a\u00e7\u0131dan ise, yoksulluk, yolsuzluk, yozluk ile ili\u015fkilendirilmeli toplumsal ahl\u00e2ki \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc!<\/p>\n\n\n\n<p>Mafya dizileri derken vb\u2019leri \u201ckahramanl\u0131k\u201d cilas\u0131yla yasad\u0131\u015f\u0131l\u0131k do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor; tak\u0131m elbiseli, l\u00fcks ara\u00e7l\u0131 elleri silahl\u0131 ma\u00e7o karakterler&#8230; Say say bitmez. Tabii bir de \u00fcst\u00fcne moda ikonu gibi sosyal medyada poz verenler, g\u00f6rg\u00fcs\u00fczce alt\u0131n varakl\u0131 evlerde sergilenen ya\u015famlar da eklenmeden ge\u00e7ilmemeli\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcm bunlar \u201cOrman Kanunlar\u0131\u201dn\u0131n \u00e7\u0131plak \u015fiddetini \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn<a><\/a><a href=\"#_ftn30#_ftn30\"><sup>[30]<\/sup><\/a> en temel g\u00f6stergelerinden biri \u015fiddettir, ku\u015fkusuz. \u015eiddetin s\u0131radanla\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda cezas\u0131zl\u0131kla \u00f6d\u00fcllendirmek, cehalet sarmal\u0131n\u0131n ilkellikle \u00e7o\u011falmas\u0131, ki\u015fisel \u00f6fkelerin yasalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesi gibi pek \u00e7ok neden olabilir. \u015eu bir ger\u00e7ek ki \u015fiddet olaylar\u0131 kendini bir toplumda \u00fc\u00e7 ayr\u0131 d\u00f6nemde g\u00f6sterir: Sistemin i\u015flememesi, y\u00f6netimsel zaaf ya da fa\u015fizm g\u00fcnleri.\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn31#_ftn31\"><sup>[31]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye art arda ya\u015fanan \u015fiddet olaylar\u0131yla sars\u0131ld\u0131. Vah\u015fice i\u015flenen cinayetler, \u00e7o\u011fu zaman sudan sebeplerle patlak veren kavgalar, ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve gasp olaylar\u0131 insanlar\u0131n can g\u00fcvenliklerine dair endi\u015felerinin artmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Her \u015feyden \u00f6nce, ya\u015fanan olaylar\u0131n temellerini ekonomik zorluklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra toplumumuzun mevcut iktisadi yap\u0131s\u0131nda aramak gerekmektedir. Kapitalizmin krizi ile ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ve ya\u015fam \u015fartlar\u0131n\u0131n gittik\u00e7e k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi, gerginliklerin \u015fiddetle ta\u00e7land\u0131\u011f\u0131 olaylara yol a\u00e7\u0131yor ve bunlar art\u0131k ola\u011fanla\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin Esenyurt\u2019taki tekel bayi katliam\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00fclke \u00e7ap\u0131nda giderek artan silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 olaylar\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar yo\u011funla\u015ft\u0131. Bu olaylar\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na bak\u0131nca, hemen hepsinde d\u00f6rt dinami\u011fin kesi\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131, yasalara, yarg\u0131ya g\u00fcvensizlik, denetimsiz silahlanma, \u015foven milliyet\u00e7ili\u011fe ek S\u00fcnn\u00ee \u0130sl\u00e2m\u0131n da katk\u0131s\u0131yla \u015fi\u015firilen zehirli bir erkeklik k\u00fclt\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ekten de AKP T\u00fcrkiye\u2019sinin son d\u00f6neminde, gittik\u00e7e yo\u011funla\u015fan oranda sorunlar\u0131 \u015fiddet yoluyla \u00e7\u00f6zme e\u011filimi ile \u201cVah\u015fi Bat\u0131\u201dn\u0131n ya\u015fam\u0131 aras\u0131nda, ekonomi, erkeklik k\u00fclt\u00fc ve silahlanma alanlar\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck benzerlikler var.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131zla aktaral\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018T\u00fcrkiye Kad\u0131n Dernekleri Federasyonu\u2019nun (TKDF) \u2018Ev \u0130\u00e7i \u015eiddet Acil Yard\u0131m Hatt\u0131\u2019na 2023\u2019de gelen \u00e7a\u011fr\u0131 say\u0131s\u0131 5076\u2019ya ula\u015ft\u0131. Hatta 71 ilden \u00e7a\u011fr\u0131 geldi. Bu \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n 610\u2019u \u0130stanbul\u2019dan, 198\u2019i Ankara\u2019dan, 94\u2019\u00fc \u0130zmir\u2019den geldi.<a><\/a><a href=\"#_ftn32#_ftn32\"><sup>[32]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Umut Vakf\u0131\u2019 Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi Psikiyatrist Ayhan Akcan, bireysel silahlanma ya\u015f\u0131n\u0131n 12\u2019ye kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ederken;<a><\/a><a href=\"#_ftn33#_ftn33\"><sup>[33]<\/sup><\/a> \u2018Umut Vakf\u0131\u2019n\u0131n 2014\u2019den beri yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u2018T\u00fcrkiye Silahl\u0131 \u015eiddet Haritas\u0131\u2019 raporunu g\u00f6re, 2014\u2019den 2024\u2019e kadarki 10 y\u0131lda; toplam 34 bin 197 silahl\u0131 \u015fiddet olay\u0131 ya\u015fand\u0131. Bu olaylarda toplam 21 bin 434 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, baz\u0131lar\u0131 a\u011f\u0131r 31 bin 207 ki\u015fi de yaraland\u0131.<a><\/a><a href=\"#_ftn34#_ftn34\"><sup>[34]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Yine \u2018Umut Vakf\u0131\u2019 verilerine g\u00f6re 2022\u2019de medyaya 3 bin 984 silahl\u0131 \u015fiddet olay\u0131 yans\u0131d\u0131. Bu olaylarda 2 bin 278 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u2018Kad\u0131n Cinayetlerini Durduraca\u011f\u0131z Platformu\u2019na g\u00f6re de 2022\u2019de 334 kad\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, bu kad\u0131nlar\u0131n 182\u2019si ate\u015fli silahlarla ya\u015famdan kopar\u0131ld\u0131.<a><\/a><a href=\"#_ftn35#_ftn35\"><sup>[35]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ayr\u0131ca Adli T\u0131p\u2019\u0131n \u201c\u00d6l\u00fc Muayenesi\u201d verilerine g\u00f6re, 2012-2019 kesitinde 15.893 ki\u015fi ate\u015fli silahlar nedeniyle ya\u015fam\u0131n\u0131 kaybetti. Ayn\u0131 \u015fekilde yaralananlar\u0131n say\u0131s\u0131 da 2012\u2019de 5.485 ki\u015fi iken, 2019\u2019da 10.488 ki\u015fiye; neredeyse iki misline ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tedirgin edici s\u00fcrecin bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011fi, \u00e7ocuklar\u0131n da birer kullan\u0131c\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131yd\u0131. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 verilerine g\u00f6re yine sadece 2022\u2019de \u201cAte\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanun\u201d kapsam\u0131nda 3.352 \u00e7ocuk yarg\u0131land\u0131. Dava konusu olan bu \u00e7ocuklardan 455\u2019i 12-14 ya\u015f, 2.897\u2019si de 15-17 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131. B\u00fct\u00fcn bu verilerin g\u00f6sterdi\u011fi gibi, \u00e7ocuklar da art\u0131k bu \u015fiddet ve silah sarmal\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line geldi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7te silahlanma konusunda 178 \u00fclke aras\u0131nda h\u0131zla 14. s\u0131raya y\u00fckseldi. \u00dcstelik bu e\u011filim ruhsatl\u0131 silahlarda da g\u00f6zlendi. Yine resmi bir rapora g\u00f6re, silah bulundurma ruhsat\u0131 i\u00e7in 2019\u2019da 13.206 ba\u015fvuru yap\u0131l\u0131rken, 2020\u2019de bu say\u0131 y\u00fczde 34 artarak 17.751 oldu. Dahas\u0131 ruhsatl\u0131 silahlar da ayn\u0131 \u015fekilde su\u00e7 i\u015fleme arac\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131. Mesela Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 2008-2018 aras\u0131ndaki on y\u0131l\u0131 kapsayan bir raporuna g\u00f6re, ruhsatl\u0131 ate\u015fli silahlarla i\u015flenen su\u00e7 say\u0131s\u0131 25.547 olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Ayn\u0131 d\u00f6nemde ruhsats\u0131z ate\u015fli silahlarla i\u015flenen su\u00e7 say\u0131s\u0131 da 159.123 idi.<a><\/a><a href=\"#_ftn36#_ftn36\"><sup>[36]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bunlar b\u00f6yleyken; \u0130nternetten tabancan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra b\u00fcy\u00fck silahlar da sat\u0131l\u0131yor co\u011frafyam\u0131zda: \u0130nternet \u00fczerinden onlarca sitede s\u0131f\u0131r ve ikinci el silah sat\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilirken, sosyal medya platformu Telegram uygulamas\u0131 \u00fczerinden olu\u015fturulan kanallarda, kuru s\u0131k\u0131 ve normal tabancalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra pompal\u0131 t\u00fcfek ve otomatik silah bile sat\u0131l\u0131yor. Farkl\u0131 farkl\u0131 kanallarda \u0130stanbul\u2019da, \u0130zmir\u2019de, Antalya\u2019da ve Ankara\u2019da elden silah sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, di\u011fer illere kargoyla g\u00f6nderildi\u011fi belirtiliyor!<a><\/a><a href=\"#_ftn37#_ftn37\"><sup>[37]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>YOKSULLUK \u0130LE GELEN(LER)!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Friedrich Engels\u2019in, \u201c\u0130nsanl\u0131k tarihinin ortak noktas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hep&nbsp;yoksul olmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmayanlar\u0131n zenginle\u015fmesidir.\u201d \u201cToplumun \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyeleri hi\u00e7bir \u015fey elde edemezken, her \u015feyi elde edebilen \u00fcyeleri hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmamaktad\u0131r,\u201d saptamas\u0131ndaki \u00fczere \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi b\u00fcy\u00fct\u00fcp, besleyen yoksulluktur\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Tommaso&nbsp;Campanella, \u201cYoksulluk insanlar\u0131 al\u00e7alt\u0131r, hileye, h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa, yalanc\u0131l\u0131\u011fa, serserili\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr,\u201d derken unutmamak gerek: \u201cModern su\u00e7un anas\u0131 g\u00fcnah de\u011fil, a\u00e7l\u0131kt\u0131r.\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn38#_ftn38\"><sup>[38]<\/sup><\/a> \u00c7\u00fcr\u00fcmenin de elbette!<\/p>\n\n\n\n<p>Tam bu noktada \u201cOysa ki bizim tek bilmek istedi\u011fimiz yoksullar\u0131n neden yoksul olduklar\u0131. Sak\u0131n onlar\u0131n a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 bizi doyuruyor ve \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 bizi giydiriyor olmas\u0131n?\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn39#_ftn39\"><sup>[39]<\/sup><\/a> sorusu e\u015fli\u011finde Malcolm X\u2019in, \u201cSizi y\u00f6neten zenginle\u015fiyorsa, bu sizden \u00e7al\u0131yor demektir. \u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yasalara da iyi bak\u0131n; o yasalar sizi korumak i\u00e7in de\u011fil kendini sizden korumak i\u00e7indir!\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Mevlana\u2019n\u0131n, \u201cD\u00fcnyada biri \u00fc\u015f\u00fcyorsa sen \u0131s\u0131namazs\u0131n!\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bertolt Brecht\u2019in, \u201c\u00d6ld\u00fcrmenin pek \u00e7ok yolu vard\u0131r: Karn\u0131na b\u0131\u00e7ak saplamak, ekme\u011fini elinden almak, hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmemek, k\u00f6t\u00fc ko\u015fullarda ya\u015fatmak, \u00f6lesiye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak, intihara s\u00fcr\u00fcklemek, sava\u015fa yollamak vs. Kanunlarda bunlar\u0131n pek az\u0131 yasakt\u0131r\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Umberto Eco\u2019nun, \u201cD\u00fcnya; zengin din adamlar\u0131n\u0131n, yoksul ve&nbsp;a\u00e7 insanlara erdem \u00fczerine vaaz ettikleri bir rezillik yeridir\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Charles Dickens\u2019in, \u201cD\u00fcnyada \u00f6yle a\u00e7 insanlar var ki, onlar tanr\u0131y\u0131 ancak ekmek bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcrler\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Eduardo Galeano\u2019nun, \u201cD\u00fczen, bir eliyle verdi\u011fini \u00f6b\u00fcr eliyle al\u0131r. Kurbanlar\u0131 \u00f6deme yapt\u0131k\u00e7a bor\u00e7lu \u00e7\u0131karlar. Ald\u0131k\u00e7a yoksulla\u015f\u0131rlar. Ne kadar \u00e7ok satarlarsa o kadar az kazan\u0131rlar\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Andrey Tarkovski\u2019nin, \u201cD\u00fcr\u00fcst insanlar hi\u00e7 zengin olamazlar, zengin insanlar da d\u00fcr\u00fcst\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Stefan Zweig\u2019\u0131n, \u201cZengine verilir, daha \u00e7ok zenginle\u015fsin diye. Fakirin ise elindeki bile al\u0131n\u0131r\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Thomas More\u2019un, \u201cB\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk yoksulluk i\u00e7inde k\u0131vran\u0131rken, doymak bilmez bir avu\u00e7 insana memleketin b\u00fct\u00fcn zenginliklerini s\u00f6m\u00fcrten bir devlette mutluluk olamaz\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ernestro Che Guevara\u2019n\u0131n, \u201cTek bir insan\u0131n hayat\u0131, d\u00fcnyadaki en zengin adam\u0131n t\u00fcm mal varl\u0131\u011f\u0131ndan milyon kat daha de\u011ferlidir\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015far Kemal\u2019in, \u201cBir insan\u0131n a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc izlemek ac\u0131lar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bu insanl\u0131\u011fa hi\u00e7bir zaman yak\u0131\u015fmaz!\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>John Steinbeck\u2019in, \u201c\u0130nsan\u0131n karn\u0131n\u0131 doyurmas\u0131 gerek, bu onun en do\u011fal hakk\u0131d\u0131r\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Nam\u0131k Kemal\u2019in, \u201cEy sefalete d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f insanlar, g\u00f6zlerinizi mah\u015fer sabah\u0131nda m\u0131 a\u00e7acaks\u0131n\u0131z?\u201d s\u00f6zlerinin de\u011ferini kavramak \u201colmazsa olmaz\u201dd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu bir \u201cs\u0131r\u201d de\u011fil! \u0130nsan(lar) k\u00f6lele\u015ftikleri i\u00e7in yoksuldur. Oysa ekmek (ve elbette \u00f6zg\u00fcrl\u00fck) insan(l\u0131k)\u0131n en do\u011fal&nbsp;hakk\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir an d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: A\u00e7l\u0131ktan k\u0131vranan i\u015fsiz bir insan \u00f6zg\u00fcr olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Yoksul insanlar\u0131n se\u00e7im \u015fans\u0131ndan s\u00f6z edilebilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan(l\u0131k) a\u00e7ken; cennet umudunu ne yaps\u0131n?<\/p>\n\n\n\n<p>Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n toplam\u0131 olan insan(l\u0131k)\u0131n, hakl\u0131 ve do\u011fal \u00f6fkesiyle ba\u015fkald\u0131rmas\u0131ndan ba\u015fka se\u00e7ene\u011fi yoktur. Ve insan(l\u0131k) ancak bu u\u011furda kaybetme cesareti g\u00f6sterdi\u011finde, her g\u00fcn\u00fc son&nbsp;g\u00fcn\u00fcym\u00fc\u015f gibi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131nda ekme\u011fine ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip \u00e7\u0131kabilir. Yeter ki, diren\u00e7li, \u00f6zellikle kendine g\u00fcvenen \u00f6rg\u00fctl\u00fc iradesi olsun!<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil!\u201d diyerek eyleme ge\u00e7(e)meyen, d\u00fc\u015f\u00fcnemeyenlere bak\u0131n: D\u00fcnyan\u0131n en \u201cak\u0131ll\u0131\u201d insan(lar)\u0131 onlard\u0131r, Ama sadece kendilerine g\u00f6re! Lakin onlar s\u00fcrekli&nbsp;erteleyip&nbsp;asla&nbsp;yap(a)mayan umursamazlard\u0131r! \u00c7\u00fcr\u00fcmenin \u00fcr\u00fcnleridirler!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan(l\u0131k) varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na ancak ba\u015fkald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 u\u00e7 noktalardayken var\u0131rken; bir insan\u0131n hayat\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, uzunlu\u011fu de\u011fil, onu anlamland\u0131rmas\u0131; insan(l\u0131k) i\u00e7in aya\u011fa kalkmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ku\u015fku yok: \u0130nsan(l\u0131k) kazanaca\u011f\u0131 her \u015feyi elleriyle yaratmal\u0131d\u0131r; beklentiyle de\u011fil!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc\u2026 T\u00fcrkiye\u2019de servetin y\u00fczde 40\u2019\u0131 y\u00fczde 1\u2019in elindedir!<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130svi\u00e7re Bankas\u0131 Credit Suisse\u2019in 2022\u2019e ait \u2018Global Wealth Data Book\u2019 verilerine g\u00f6re, 2021\u2019de T\u00fcrkiye\u2019de en zengin y\u00fczde 1, t\u00fcm servetin y\u00fczde 40.7\u2019sini, en zengin y\u00fczde 5 t\u00fcm servetin y\u00fczde 60.5\u2019ini, en zengin y\u00fczde 10 ise t\u00fcm servetin y\u00fczde 70.8\u2019ini elinde bulunduruyor.<\/p>\n\n\n\n<p>2002\u2019de en zengin y\u00fczde 1\u2019in \u00fclkedeki servetin y\u00fczde 39.4\u2019\u00fcn\u00fc, en zengin y\u00fczde 10\u2019un y\u00fczde 67.7\u2019sini elinde bulundurdu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki adaletsiz ekonomik d\u00fczenini zenginlerin lehine daha da b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu\u2019nun (T\u00dc\u0130K) 2022\u2019ye dair gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 istatistiklerine g\u00f6re, 2006-2022 kesitinde, hanehalklar\u0131n\u0131n en d\u00fc\u015f\u00fck dilimden ba\u015flayarak y\u00fczde 50\u2019ye kadar olan k\u0131sm\u0131n\u0131n geliri, di\u011fer tarafta kalan kesimlere g\u00f6re daha fazla art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. Emek\u00e7ilerin milli gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay g\u00fcnden g\u00fcne erimeye devam etti.<a><\/a><a href=\"#_ftn40#_ftn40\"><sup>[40]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00dc\u0130K\u2019in gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 istatistiklerinin hesapland\u0131\u011f\u0131 \u2018Gelir ve Ya\u015fam Ko\u015fullar\u0131 Ara\u015ft\u0131rmas\u0131\u2019n\u0131n 2023 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, en zengin y\u00fczde 20\u2019lik grubun toplam gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay 17 y\u0131l\u0131n zirvesine \u00e7\u0131karak y\u00fczde 49.8\u2019e ula\u015ft\u0131. En d\u00fc\u015f\u00fck gelire sahip y\u00fczde 20\u2019lik kesimin ise toplam gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay y\u00fczde 5.9\u2019a d\u00fc\u015ft\u00fc.<a><\/a><a href=\"#_ftn41#_ftn41\"><sup>[41]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Evet, T\u00fcrkiye\u2019de gelir e\u015fitsizli\u011fi b\u00fcy\u00fcyorken; zenginler ve yoksullar aras\u0131ndaki makas a\u00e7\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye AB \u00fclkeleri i\u00e7inde gelir e\u015fitsizli\u011finin en fazla oldu\u011fu \u00fclke! En zengin y\u00fczde 10\u2019luk grubun ortalama geliri en yoksul y\u00fczde 10\u2019unkinin 15 kat\u0131! En zengin y\u00fczde 5\u2019lik grubun ortalama geliri en yoksul y\u00fczde 5\u2019inkinin 31 kat\u0131 d\u00fczeyinde! Patronlar\u0131n gelirleri t\u00fcm gelirlerden daha fazla art\u0131yor! Kad\u0131nlar\u0131n ortalama geliri ortalama gelirin y\u00fczde 21 alt\u0131nda!<a><\/a><a href=\"#_ftn42#_ftn42\"><sup>[42]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td>\u2018<strong>THE FORBES\u2019\u0130N \u2018EN ZENG\u0130N 10 T\u00dcRK\u2019 L\u0130STES\u0130<\/strong><a><\/a><a href=\"#_ftn43#_ftn43\"><sup>[43]<\/sup><\/a><\/td><\/tr><tr><td>1. Murat \u00dclker (5.2 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>2. Semahat Sevim Arsel (3.2 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>3. \u0130pek K\u0131ra\u00e7 (3.1 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>4. \u0130brahim Erdemo\u011flu (3 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>5. Mustafa Rahmi Ko\u00e7 (2.8 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>6. Ali Erdemo\u011flu (2.6 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>7. Ferit Faik \u015eahenk (2.4 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>8. Erman Il\u0131cak (2.4 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>9. Filiz \u015eahenk (2.2 milyar dolar)<\/td><\/tr><tr><td>10. Nihat \u00d6zdemir (2.2 milyar dolar)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Milli gelir istatistikleri de \u00fclkedeki vaziyeti ortaya seriyor. Prof. Dr. Korkut Boratav, ki\u015fi ba\u015f\u0131na ortalama \u00fccret hesaplamas\u0131nda 2016\u2019dan 2022 y\u0131l\u0131na dek y\u00fczde 25\u2019e varan bir gerileme sapt\u0131yor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Prof. Dr. Erin\u00e7 Yeldan\u2019\u0131n 2019 sonras\u0131nda milli gelir paylar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimi g\u00f6zlemledi\u011fi hesaplamalar\u0131nda toplam i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve sermayenin milli gelirden ald\u0131\u011f\u0131 paylar\u0131ndaki makas\u0131n giderek a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptar.<a><\/a><a href=\"#_ftn44#_ftn44\"><sup>[44]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bireysel kredi kullanan ki\u015fi say\u0131s\u0131 1 y\u0131lda 2.7 milyon artarak 39.9 milyona ula\u015ft\u0131. Kredi tutar\u0131 2.7 trilyon TL\u2019yi a\u015ft\u0131. Bireysel kredi kart\u0131 borcu bulunanlar\u0131n say\u0131s\u0131 36.7 milyon ki\u015fi oldu.<a><\/a><a href=\"#_ftn45#_ftn45\"><sup>[45]<\/sup><\/a> Bireysel kredi kart\u0131 bor\u00e7lar\u0131n\u0131n t\u00fcketici kredileri i\u00e7indeki pay\u0131 y\u00fczde 45\u2019e y\u00fckseldi.<a><\/a><a href=\"#_ftn46#_ftn46\"><sup>[46]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>2024\u2019\u00fcn ilk 28 g\u00fcn\u00fcnde icra dairelerine giden toplam dosya say\u0131s\u0131 718 bin 238\u2019e ula\u015ft\u0131. Her g\u00fcn ortalama 25 bin dosya icral\u0131k h\u00e2le geldi. \u0130cra dairelerinde bekleyen toplam dosya say\u0131s\u0131 ise 21.3 milyona y\u00fckseldi. Her 4 ki\u015fiden biri icral\u0131k durumda.<a><\/a><a href=\"#_ftn47#_ftn47\"><sup>[47]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Yurtta\u015f\u0131n \u00f6dedi\u011fi toplam vergiler, Eyl\u00fcl 2023\u2019de 122.6 art\u0131\u015fla 386 milyar lira oldu. Ancak vergi gelirindeki bu y\u00fckseli\u015fe kar\u015f\u0131n Eyl\u00fcl 2023\u2019te b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 64.3 art\u0131\u015fla 129 milyar liray\u0131 a\u015ft\u0131. Faiz giderleri ise y\u00fczde 114 artarak 71 milyar lira oldu.<a><\/a><a href=\"#_ftn48#_ftn48\"><sup>[48]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00e7eden \u201c\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6denek\u201d i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar 2023\u2019de rekora gitti; sadece Kas\u0131m 2024\u2019deki harcama 808.9 milyon TL\u2019ye ula\u015ft\u0131.<a><\/a><a href=\"#_ftn49#_ftn49\"><sup>[49]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>BDDK verilerine g\u00f6re, bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Ocak-Eyl\u00fcl 2023 d\u00f6nemi net k\u00e2r\u0131 2022\u2019nin ayn\u0131 d\u00f6neme g\u00f6re y\u00fczde 53.5 art\u0131\u015fla 439.7 milyar lira oldu.<a><\/a><a href=\"#_ftn50#_ftn50\"><sup>[50]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi burada, \u201cY\u0131llar boyunca olas\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ac\u0131n\u0131n mutlak s\u0131n\u0131ra ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir insan, \u015fimdi ac\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha \u00e7ok, daha yo\u011fun ac\u0131lar \u00e7ekebilece\u011fini anl\u0131yordu,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn51#_ftn51\"><sup>[51]<\/sup><\/a> diye tarif edilmesi gereken yerde oldu\u011fumuzu g\u00f6z ard\u0131 etmemeliyiz.<\/p>\n\n\n\n<p>Ac\u0131<a><\/a><a href=\"#_ftn52#_ftn52\"><sup>[52]<\/sup><\/a> ve \u201c\u00e7aresizlik\u201dle y\u00fcz y\u00fcze olsa da; de\u011fi\u015fime a\u00e7\u0131k, en tehlikeli insan(lar)\u0131n \u201c\u00e7aresiz\u201d denilenler oldu\u011funu not etmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zetle Melih Cevdet Anday\u2019\u0131n, \u201cAnlad\u0131k \u00f6l\u00fcme \u00e7are yok\/ Kazaya belaya \u00e7are yok\/ Sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesine\/ Y\u00fcz buru\u015fuklu\u011funa \u00e7are yok\/ Anlad\u0131k \u00e7are yok\/ \u0130\u015fsizli\u011fe de mi yok\/ A\u00e7l\u0131\u011fa da m\u0131 yok\/ Anlamad\u0131k gitti,\u201d dizeleri e\u015fli\u011finde; Max Weber\u2019in, \u201cD\u00fcnya g\u00fcn\u00fcn birinde k\u00fc\u00e7\u00fck di\u015fli \u00e7arklar, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flere tutunan ve daha b\u00fcy\u00fck olanlar\u0131n pe\u015finde ko\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck insanlarla dolup ta\u015fabilir\u201d; Roland Vincent\u2019\u0131n, \u201cKapitalizm, insan h\u0131rs\u0131 ve a\u00e7 g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131z bir deneyi olarak yok olacak,\u201d saptamalar\u0131 e\u015fli\u011finde kapitalizmin \u201ceri\u015filebilir bir denge\u201d modeli olmad\u0131\u011f\u0131<a><\/a><a href=\"#_ftn53#_ftn53\"><sup>[53]<\/sup><\/a> ve topyek\u00fbn y\u0131k\u0131m ile yabanc\u0131la\u015fmaya\/ \u00e7\u00fcr\u00fcmeye e\u015fitlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolay m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizmde yabanc\u0131la\u015fan insan(l\u0131k), varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlams\u0131z h\u00e2le getirilmesi yan\u0131nda k\u00f6rle\u015ftirilmi\u015f ve para ile terbiye edilmi\u015ftir.<a><\/a><a href=\"#_ftn54#_ftn54\"><sup>[54]<\/sup><\/a> Oysa her \u015feyin&nbsp;\u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc insand\u0131r ve \u00f6yle olmal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir toprak, bayrak, s\u00f6ylem insandan daha \u201ckutsal\u201d olamaz.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya ezenlerin \u015fiddetinden \u00e7ok, iyilerin sessizli\u011finden \u00e7ok ama pek \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ekiyor; ama durum \u201cumutsuz\u201d falan de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6t\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde iyi, iyinin i\u00e7inde k\u00f6t\u00fc vard\u0131r. Bu bir imk\u00e2n tehdit sarmal\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ko\u015fullar\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark eden herkes, bunu if\u015fa etmek i\u00e7in sesini y\u00fckseltmek, insanlar\u0131n g\u00f6zlerini a\u00e7makla g\u00f6revlidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015f e\u011fmeyen, m\u00fccadele edebilen insan(l\u0131k), yaratan ve yok edendir; insan(l\u0131k)\u0131n de\u011fi\u015ftirme g\u00fcc\u00fc ile her \u015feyi&nbsp;yeniden bi\u00e7imlendirebilir.&nbsp;Ba\u015fkald\u0131ran insan(l\u0131k)&nbsp;bunun kan\u0131t\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Has\u0131l\u0131: Yarat\u0131c\u0131 ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 y\u00fczendir; hi\u00e7bir \u015fey yapmayan \u201chatas\u0131z\u201dlardan uzak durup; hatalar\u0131n i\u00e7inde geli\u015fme&nbsp;imk\u00e2n\u0131 oldu\u011funu g\u00f6ren; bilin\u00e7li inanc\u0131n\u0131 yitirmeyen; insan olmaktan ve gereklerinden korkmayan ve Maksim Gorki\u2019nin, \u201c\u0130nsanlar rahatl\u0131kla aptallar ve al\u00e7aklar olarak ayr\u0131labilir. S\u00fcr\u00fcyle al\u00e7ak var! Kurnaz vah\u015fi hayvanlar gibi ya\u015f\u0131yorlar karde\u015f; yaln\u0131zca g\u00fcce tap\u0131yorlar! Kurnazl\u0131k vah\u015fi hayvan\u0131n akl\u0131d\u0131r!\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn55#_ftn55\"><sup>[55]<\/sup><\/a> uyar\u0131s\u0131n\u0131n bilincinde olabilenlerdir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u00c7ARE\u201d (M\u0130?) S\u0130ZS\u0130N\u0130Z!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHep hat\u0131rla: \u2018\u00c7aresizseniz, \u00c7are \u2018sizsiniz\u2019!\u201d der Beh\u00e7et Necatigil ve ekler Donald Walsch, \u201cHer \u015feyden vazge\u00e7ene kadar, hi\u00e7bir \u015feye sahip olamazs\u0131n\u0131z.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00f6z\u00fcm g\u00fczerg\u00e2h\u0131 bu: Karl Liebknecht\u2019in, \u201cM\u00fcmk\u00fcn\u00fcn son s\u0131n\u0131rlar\u0131na, imk\u00e2ns\u0131z\u0131 elde etmek i\u00e7in \u00e7abalayanlar ula\u015fabilir ancak\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Noam Chomsky\u2019nin, \u201cAl\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f zihinsel d\u00fczenler de\u011fi\u015fti\u011finde devrim patlak verir\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>V. \u0130. Lenin\u2019in, \u201c\u0130nsanlara \u015funu s\u00f6yl\u00fcyoruz: Yalanc\u0131lar\u0131n maskelerini kald\u0131r\u0131n, k\u00f6rlerin g\u00f6zlerini a\u00e7\u0131n!,\u201d uyar\u0131lar\u0131ndaki \u00fczere\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizm, teslim ald\u0131\u011f\u0131 s\u0131radan\/ yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f insan(l\u0131k)\u0131 inand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yalan yerle yeksan edilmeden a\u015f\u0131lamaz.<\/p>\n\n\n\n<p>Devrimciler elinden gelenin en iyisi yapabilirse ezilenler yard\u0131ma haz\u0131rd\u0131r. Yeter ki, yard\u0131mlar\u0131n\u0131n i\u015fe yarayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin devrimci praksis ortaya konulup, g\u00f6sterilebilsin.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak Oriana Fallaci\u2019nin, \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck ad\u0131na lime lime&nbsp;kesilmeye, i\u015fkence \u00e7ekmeye, hatta \u00f6lmeye raz\u0131 insanlar tan\u0131yacaks\u0131n. Umar\u0131m onlardan biri olursun,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn56#_ftn56\"><sup>[56]<\/sup><\/a> s\u00f6zlerindeki gibi, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc cennete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in yery\u00fcz\u00fc cehennemi g\u00f6\u011f\u00fcslenecek. Tabii insan(lar)dan b\u00fcy\u00fck sonu\u00e7lar\u0131 birden bire bekleme yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fmeden\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fczellik duygusuna, risk alma cesaretine, do\u011fruyu s\u00f6yleme disipline, fedak\u00e2rl\u0131k kapasitesine sahip devrimciler, hatalar\u0131n\u0131 kabul edip, hatalar\u0131ndan ders \u00e7\u0131karabildi\u011fi ve d\u00fczeltebildi\u011fi kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcrler ve ger\u00e7ek karakterler b\u00f6yle ortaya koyabilirler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar inan\u00e7 ve iddialar\u0131yla de\u011fil, eylemleri ve duru\u015flar\u0131yla de\u011ferlendirilmelidir. Eylemler inan\u00e7tan daha ciddidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendinden bir \u015fey verebilen insand\u0131r; Friedrich Engels \u201cBir gram eylem, bir tonluk kuramdan daha de\u011ferlidir.\u201d \u201cE\u011fer yenilmi\u015fsek, yapmam\u0131z gereken tek \u015fey, ba\u015ftan ba\u015flamakt\u0131r,\u201d deyi\u015findeki \u00fczere\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>O h\u00e2lde g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri gibi olmal\u0131d\u0131r insanlar ya da olduklar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmelidirler; e\u011fer b\u00f6yle de\u011fillerse, hi\u00e7 olmas\u0131nlar daha iyi. \u0130nsan(l\u0131k)a \u201cKendini bil!\u201d denilmesi tam da bunun i\u00e7indir; \u201cHer insan, kendi olmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda topluma bir bedel \u00f6der. Az ya da \u00e7ok, ama mutlaka bir bedel. Kimse bedelsiz kendi olamaz,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn57#_ftn57\"><sup>[57]<\/sup><\/a> Murathan Mungan\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tamamlarsak: Behice Boran\u2019\u0131n, \u201cKi\u015filer hakk\u0131nda nas\u0131l m\u0131 karar vereceksin? Hayatlar\u0131na bakarak. Bir insan, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayat\u0131n insan\u0131d\u0131r,\u201d vurgusundaki \u00fczere zaaflar\u0131n\u0131, korkular\u0131n\u0131 yenen insan g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve ilkesel d\u00fc\u015f\u00fcnen insan kapitalizmin d\u00fcnyas\u0131nda az kabul g\u00f6ren ki\u015fidir. \u0130nsan(l\u0131k)\u0131 de\u011ferli k\u0131lan ise toplumsal kurtulu\u015f davas\u0131na, ger\u00e7e\u011fine ba\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dolores Ibarruri\u2019nin, \u201cCehennemin, \u015fu yery\u00fcz\u00fcndeki ya\u015fam\u0131m\u0131zdan daha k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 sanm\u0131yorum.\u201d \u201c\u0130mparatorlar ve papalar, krallar ve papazlar, ve de b\u00fct\u00fcn tutucu din adamlar\u0131 servet i\u00e7inde y\u00fcz\u00fckleri h\u00e2lde, yoksul olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler. Devrimde hepsinin kafas\u0131 kopsun\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Che Guevara\u2019n\u0131n, \u201cBir insan\u0131n ya\u015fay\u0131p ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131, atan nabz\u0131ndan de\u011fil; onurlu duru\u015fundan anlars\u0131n\u0131z.\u201d \u201cBir yerde bir zul\u00fcm varsa ve tek t\u00fck\u00fcr\u00fck hakk\u0131m olsayd\u0131 zulm\u00fc yapana de\u011fil, zulme sessiz kalan\u0131n y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcr\u00fcrd\u00fcm\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6mer Muhtar\u2019\u0131n, \u201cBiz asla teslim olmay\u0131z. Ya kazan\u0131r\u0131z, ya \u00f6l\u00fcr\u00fcz. Bizden sonraki nesillerle de sava\u015facaks\u0131n\u0131z. Bana gelince, ben cellatlar\u0131mdan daha uzun ya\u015fayaca\u011f\u0131m,\u201d kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizmin yerk\u00fcresinde ba\u015fka yol yok!<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNas\u0131l\u201d m\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez kapitalizm ile \u00f6ylesine bir \u00e7\u00fcr\u00fcme\/ kirlenme\/ y\u0131k\u0131m ya\u015f\u0131yoruz ki \u201cakl\u0131m\u0131z zorlan\u0131yor\u201d, \u201cruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u201d&nbsp;bozuluyor. Bu ko\u015fullarda \u201cak\u0131l\u0131m\u0131z\u0131-ruhumuzu korumak\u201d&nbsp;ger\u00e7ekten zor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalizm elinde hasta toplumlar olu\u015ftur, insanlar risk alt\u0131nda ya\u015famaya mahk\u00fbm edilir ki, bunun kan\u0131tlar\u0131ndan biri de, hayatta ve ac\u0131 \u00e7eken insana empatiyi yitirip; tan\u0131nma, bilinme, fark edilme arzusunun kitleselle\u015fmesi, s\u0131radanla\u015fmas\u0131, herkes i\u00e7in bir norm h\u00e2line geldi\u011fi T\u00fcrk(iye) toplumudur!<\/p>\n\n\n\n<p>Salt\u0131kov \u015e\u00e7edrin,&nbsp;\u2018Vicdan Kayboldu\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 masal\u0131nda, vicdan\u0131n\u0131n sesini susturan, de\u011ferlerini kaybeden, kendisiyle hesapla\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nan insanlardan olu\u015fan bir toplumun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVicdan ortadan kayboldu&#8230; Hi\u00e7bir \u015fey \u00fczm\u00fcyor onlar\u0131, hi\u00e7bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fcyor, bug\u00fcn&#8230; yar\u0131n&#8230; her \u015fey&#8230; sanki onlar\u0131n elinde; vicdan\u0131n ortadan kayboldu\u011fundan habersiz, mutlular&#8230;\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn58#_ftn58\"><sup>[58]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>De\u011ferlerini, vicdan\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, yozla\u015fm\u0131\u015f bir toplumun par\u00e7as\u0131 olmak insana yak\u0131\u015fmazken;<a><\/a><a href=\"#_ftn59#_ftn59\"><sup>[59]<\/sup><\/a> \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcmeyle m\u00fccadele \u015fart,\u201d<a><\/a><a href=\"#_ftn60#_ftn60\"><sup>[60]<\/sup><\/a> diye hayk\u0131r\u0131r Korkut Boratav!<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;TEMEL DEM\u0130RER<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>N O T L A R<\/em><\/strong><a><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1#_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> 16 Mart 2024 tarihinde Kald\u0131ra\u00e7 Akademi\u2019nin \u0130stanbul\u2019da d\u00fczenledi\u011fi \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcyen T\u00fcrkiye\u2019nin Be\u015feri Krizi ile Kirletilen \u0130nsan(l\u0131k)\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 etkinlikte yap\u0131lan konu\u015fma\u2026 Kald\u0131ra\u00e7 Dergisi, No:273, Nisan 2024\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref2#_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> Michel Foucault, Kelimeler ve \u015eeyler, \u00e7ev: Mehmet Ali K\u0131l\u0131\u00e7bay, \u0130mge Yay., 1994.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref3#_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> 2 Mart 2024: \u0130stanbul\u2019da Kald\u0131ra\u00e7 Akademi\u2019deki \u2018Kapitalist Uygarl\u0131k Krizi \u0130nsan(l\u0131k) H\u00e2l(ler)i ve \u00c7\u00fcr\u00fcme\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fma: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=vPObB9WwtuQ&amp;t=1822s<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref4#_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> Bkz: i) Temel Demirer, \u201c\u2026 \u2018\u00c7\u00fcr\u00fcme ve Korku\u2019nun T\u00fcrk(iye) \u0130nsan(s\u0131zl\u0131\u011f)\u0131\u201d, Rojnameya Newroz, Temmuz 2023\u2026 https:\/\/temeldemirer.blogspot.com\/2023\/10\/curume-ve-korkunun-turkiye-insansizligi.html<\/p>\n\n\n\n<p>ii) Temel Demirer, \u201c\u2026 \u2018Bitmeyen Veda\u2019n\u0131n T\u00fcketil(e)meyen \u0130nsan(lar)\u0131\u201d, Kald\u0131ra\u00e7, No: 212, Mart 2019\u2026 https:\/\/temeldemirer.blogspot.com\/2019\/03\/bitmeyen-vedanin-tuketilemeyen-insanlari.html<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref5#_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a> Sait Faik Abas\u0131yan\u0131k, Semaver, Yap\u0131 Kredi Yay., 6. Bask\u0131, 2004, s.80.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref6#_ftnref6\"><sup>[6]<\/sup><\/a> Filipinler\u2019de bayrak ve milli mar\u015f hassasiyetiyle tan\u0131nan di\u011fer \u00fclkeleri bile hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrecek bir karar \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bayra\u011f\u0131n ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131 ve milli mar\u015f\u0131n yanl\u0131\u015f s\u00f6ylenmesini su\u00e7 h\u00e2line getiren yasa tasar\u0131s\u0131, 4 Ekim 2010 meclisten ge\u00e7ti. Tasar\u0131 Lupang Hinirang (Sevgili \u00fclke) adl\u0131 milli mar\u015f\u0131 resm\u00ee versiyonundan farkl\u0131 s\u00f6yleyene 100 bin peso (2 bin 285 dolar) para cezas\u0131 ve 2 y\u0131la varan hapis cezas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. (\u201cFilipinler\u2019de Mar\u015f Mar\u015f!\u201d, Radikal, 6 Ekim 2010, s.7.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref7#_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> Sigmund Freud, Psikanaliz ve Telepati Cem Yay., 2021, s.89.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref8#_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a> Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu, \u201cAhl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n Kurumsalla\u015fmas\u0131\u201d, Cumhuriyet, 5 Mart 2024, s.2.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref9#_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a> An\u0131l Al Rebholz, \u201cBir Zamanlar Vah\u015fi Bat\u0131da\u2026\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 28 Ocak 2024, s.8.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref10#_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a> \u201cB\u00f6yle bir d\u00fcnyada, bunca fel\u00e2ket, bunca yoksulluk, bunca haks\u0131zl\u0131k ortas\u0131nda, ancak inekler kadar kafas\u0131z ve duyars\u0131z olanlar -yani ger\u00e7ekten insan say\u0131lamayacak yarat\u0131klar- ki\u015fisel a\u00e7\u0131dan mutlu olabilirler.\u201d (Mina Urgan.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref11#_ftnref11\"><sup>[11]<\/sup><\/a> R. B. Edgerton, Hasta Toplumlar: \u0130lkel D\u00fczen Efsanesine Bir Meydan Okuyu\u015f, \u00e7ev: H. Turgut, Buzda\u011f\u0131 Yay., 1992.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref12#_ftnref12\"><sup>[12]<\/sup><\/a> Erich&nbsp;Fromm,&nbsp;Varolma Sanat\u0131, \u00e7ev: I\u015f\u0131tan G\u00fcnd\u00fcz, Say Yay., 1982.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref13#_ftnref13\"><sup>[13]<\/sup><\/a> Eduardo Galeano, Zaman\u0131n A\u011f\u0131zlar\u0131, \u00e7ev: B\u00fclent Kale, Sel Yay., 2018, s.130.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref14#_ftnref14\"><sup>[14]<\/sup><\/a> \u201cAntidepresan Kullan\u0131m\u0131 Her Y\u0131l Katlanarak Art\u0131yor\u201d, 17 Ocak 2024\u2026 https:\/\/odakdergisi2.com\/antidepresan-kullanimi-her-yil-katlanarak-artiyor\/<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref15#_ftnref15\"><sup>[15]<\/sup><\/a> Arzu Erkan, \u201cDepresyon Pandemisi\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 5 Kas\u0131m 2023, s.11.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref16#_ftnref16\"><sup>[16]<\/sup><\/a> \u201cT\u00fcrk Toplumunda Yard\u0131mla\u015fma Ve Dayan\u0131\u015fma K\u00fclt\u00fcr\u00fc Azal\u0131yor mu?\u201d, Cumhuriyet, 29 \u015eubat 2024\u2026 https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/yasam\/arastirma-turk-toplumunda-yardimlasma-ve-dayanisma-kulturu-azaliyor-mu-2180701<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref17#_ftnref17\"><sup>[17]<\/sup><\/a> \u201c\u00c7ocuk \u0130stismar\u0131 Vakalar\u0131 9 Y\u0131lda Y\u00fczde 287 Artt\u0131\u201d, 26 Aral\u0131k 2023\u2026 https:\/\/odakdergisi2.com\/cocuk-istismari-vakalari-son-9-yilda-yuzde-287-artti\/<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref18#_ftnref18\"><sup>[18]<\/sup><\/a> \u015eevval Aydo\u011fan, \u201c\u00c7ocuklar Su\u00e7 K\u0131skac\u0131nda\u201d, Cumhuriyet, 3 A\u011fustos 2023, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref19#_ftnref19\"><sup>[19]<\/sup><\/a> Kayhan Ayhan, \u201c210 Bin \u00c7ocuk Su\u00e7a S\u00fcr\u00fcklendi\u201d, Birg\u00fcn, 3 A\u011fustos 2023, s.8.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref20#_ftnref20\"><sup>[20]<\/sup><\/a> Nisa Sude Demirel, \u201cYoksulluk, \u0130stismar ve \u00d6l\u00fcm\u201d, Evrensel, 20 Kas\u0131m 2023, s.2.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref21#_ftnref21\"><sup>[21]<\/sup><\/a> \u201c11 Bine Yak\u0131n \u00c7ocuk Evlendirildi\u201d, Birg\u00fcn, 23 \u015eubat 2024, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref22#_ftnref22\"><sup>[22]<\/sup><\/a> Sarp Sa\u011fkal, \u201c15 Ya\u015f Alt\u0131 Do\u011fum 1 Y\u0131lda Y\u00fczde 25 Artt\u0131\u201d, Cumhuriyet, 29 Haziran 2023, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref23#_ftnref23\"><sup>[23]<\/sup><\/a> \u201c5 Bin 126 \u00c7ift 1 Y\u0131l Dolmadan Bo\u015fand\u0131\u201d, 11 Mart 2024\u2026 https:\/\/artigercek.com\/guncel\/5-bin-126-cift-1-yil-dolmadan-bosandi-287230h<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref24#_ftnref24\"><sup>[24]<\/sup><\/a> Y\u00fcksel Mansur K\u0131l\u0131n\u00e7, \u201cToplumu Saran Su\u00e7 Ekonomisi ve \u00c7\u00fcr\u00fcme\u201d, Cumhuriyet, 18 Aral\u0131k 2023, s.2.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref25#_ftnref25\"><sup>[25]<\/sup><\/a> \u201cKorkut Boratav: \u00c7\u00fcr\u00fcmeyle M\u00fccadele \u015eart\u201d, Cumhuriyet, 3 \u015eubat 2024, s.9.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref26#_ftnref26\"><sup>[26]<\/sup><\/a> Mustafa Bildircin, \u201cODT\u00dc\u2019n\u00fcn De\u011feri Diyanet\u2019ten Az\u201d, Birg\u00fcn, 30 Ocak 2024, s.13.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref27#_ftnref27\"><sup>[27]<\/sup><\/a> T\u00dc\u0130K verilerinden derlenen bilgilere g\u00f6re, aralar\u0131nda akrabal\u0131k ba\u011f\u0131 bulunsun ya da bulunmas\u0131n ayn\u0131 adreste ya\u015fayan topluluklar\u0131 ifade eden \u201chane halk\u0131\u201d say\u0131s\u0131, 2023 y\u0131l itibar\u0131yla 26 milyon 309 bin 332 olarak belirlendi. Bu say\u0131 2022\u2019de 26 milyon 75 bin 365 seviyesindeydi. (\u201cYaln\u0131zla\u015fma Art\u0131yor\u201d, Birg\u00fcn, 12 \u015eubat 2024, s.2.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref28#_ftnref28\"><sup>[28]<\/sup><\/a> Eren Aysan, \u201cMafya Dizileri Gibi Ya\u015fam\u0131m\u0131z&#8230;\u201d, Cumhuriyet, 2 Eyl\u00fcl 2023, s.11.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref29#_ftnref29\"><sup>[29]<\/sup><\/a> \u201cHi\u00e7 kimse korkak bir ki\u015fiden daha zalim ve \u015fiddet yanl\u0131s\u0131 de\u011fildir.\u201d (Vilfredo Pareto.) \u201cNe kadar az bilirseniz, o kadar \u015fiddetle savunursunuz.\u201d (Bertrand Russell.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref30#_ftnref30\"><sup>[30]<\/sup><\/a> \u201cK\u00f6t\u00fcl\u00fck, insanlar\u0131n somut \u015feyleri soyut h\u00e2le getirmesinden do\u011far.\u201d (Jean Paul Sartre.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref31#_ftnref31\"><sup>[31]<\/sup><\/a> Eren Aysan, \u201c\u0130yilik ve \u00d6l\u00fcm\u201d, Cumhuriyet, 3 \u015eubat 2024, s.11.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref32#_ftnref32\"><sup>[32]<\/sup><\/a> \u201cS\u0131n\u0131r \u00d6tesinden \u015eiddet \u00c7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131\u201d, Birg\u00fcn, 19 Ocak 2024, s.16.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref33#_ftnref33\"><sup>[33]<\/sup><\/a> \u0130layda Kaya, \u201cSilahlanma Ya\u015f\u0131 12\u2019ye Kadar D\u00fc\u015ft\u00fc\u201d, Birg\u00fcn, 13 Haziran 2023, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref34#_ftnref34\"><sup>[34]<\/sup><\/a> \u201cSon On Senede 34 Bin Silahl\u0131 Olay\u201d, Birg\u00fcn, 13 \u015eubat 2024, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref35#_ftnref35\"><sup>[35]<\/sup><\/a> Rengin Temo\u00e7in, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de B\u00fcy\u00fcyen Tehlike: \u015eiddet\u201d, Cumhuriyet, 24 Temmuz 2023, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref36#_ftnref36\"><sup>[36]<\/sup><\/a> \u015e\u00fckr\u00fc Aslan, \u201cBireysel Silahlanman\u0131n Sosyolojik Yans\u0131malar\u0131\u201d, Birg\u00fcn, 10 Ocak 2024, s.6.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref37#_ftnref37\"><sup>[37]<\/sup><\/a> Berkay Sa\u011fol, \u201cHer Yerde Silah Sat\u0131c\u0131lar\u0131 Dolu\u201d, Birg\u00fcn, 4 \u015eubat 2024, s.3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref38#_ftnref38\"><sup>[38]<\/sup><\/a> Oscar Wilde, Sosyalizm ve \u0130nsan Ruhu, \u00e7ev: Fatih \u00d6zg\u00fcven, Metis Kitap, 2016, s.59.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref39#_ftnref39\"><sup>[39]<\/sup><\/a> Eduardo Galeano, Aynalar, \u00e7ev: S\u00fcleyman Do\u011fru, Sel Yay., 2009.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref40#_ftnref40\"><sup>[40]<\/sup><\/a> Semih G\u00fcven, \u201cAKP d\u00fczeni: Eme\u011fiyle Ge\u00e7inenler B\u00f6yle Sald\u0131r\u0131 G\u00f6rmedi!\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 20 A\u011fustos 2023, s.10.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref41#_ftnref41\"><sup>[41]<\/sup><\/a> \u201c2023\u2019te Zengin, Zenginle\u015fmeye Devam Etti\u201d, 29 Ocak 2024\u2026 https:\/\/www.avrupademokrat3.com\/2023te-zengin-zenginlesmeye-devam-etti\/<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref42#_ftnref42\"><sup>[42]<\/sup><\/a> \u201cD\u0130SK-AR: En Zengin Y\u00fczde 5\u2019in Ortalama Geliri En Yoksul Y\u00fczde 5\u2019in 31 Kat\u0131\u201d, 29 Ocak 2024\u2026 https:\/\/arastirma.disk.org.tr\/?p=10773<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref43#_ftnref43\"><sup>[43]<\/sup><\/a> \u201cForbes, \u2018En Zengin 10 T\u00fcrk\u2019 Listesini A\u00e7\u0131klad\u0131\u201d, 23 \u015eubat 2024\u2026 https:\/\/www.birgun.net\/foto-galeri\/forbes-en-zengin-10-turk-listesini-acikladi-508892<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref44#_ftnref44\"><sup>[44]<\/sup><\/a> Asl\u0131 Ayd\u0131n, \u201cGelir Adaletsizli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019nin Ultra Zenginleri\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 20 A\u011fustos 2023, s.10.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref45#_ftnref45\"><sup>[45]<\/sup><\/a> \u201cBor\u00e7tan Borca T\u00fcrkiye\u201d, Cumhuriyet, 15 \u015eubat 2024, s.9.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref46#_ftnref46\"><sup>[46]<\/sup><\/a> \u201cKredi Kartlar\u0131 Masada\u201d, Cumhuriyet, 10 \u015eubat 2024, s.9.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref47#_ftnref47\"><sup>[47]<\/sup><\/a> M\u00fcsl\u00fcm Evci, S\u00f6zc\u00fc, 29 Ocak 2024.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref48#_ftnref48\"><sup>[48]<\/sup><\/a> Mustafa \u00c7ak\u0131r, \u201cB\u00fct\u00e7e Yama Tutmuyor\u201d, Cumhuriyet, 17 Ekim 2023, s.9.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref49#_ftnref49\"><sup>[49]<\/sup><\/a> \u201c\u2026 \u2018\u00d6rt\u00fcl\u00fc \u00d6denek\u2019 Rekora Ko\u015fuyor\u201d, Cumhuriyet, 21 Aral\u0131k 2023, s.9.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref50#_ftnref50\"><sup>[50]<\/sup><\/a> \u201cBankalar K\u00e2ra Doymuyor! 9 Ayda Dev Gelir\u201d, Cumhuriyet, 31 Ekim 2023, s.9.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref51#_ftnref51\"><sup>[51]<\/sup><\/a> Viktor E. Frankl, \u0130nsan\u0131n Anlam Aray\u0131\u015f\u0131, \u00e7ev: Sel\u00e7uk Budak, Okuyan Us Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref52#_ftnref52\"><sup>[52]<\/sup><\/a> \u201cHi\u00e7bir \u015fey bilmeyen, hi\u00e7bir \u015feyi sevemez. Hi\u00e7bir \u015fey yapamayan, hi\u00e7bir&nbsp;\u015feyden anlamaz. Hi\u00e7bir \u015feyden anlamayan insan de\u011fersizdir.\u201d (Paracelsus)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAc\u0131y\u0131 bilmeyen insan; ne insanl\u0131\u011fa ac\u0131may\u0131, ne de ac\u0131man\u0131n tad\u0131n\u0131 bilir.\u201d (Jean Jacques Rousseau.)<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDaha derin bir ki\u015fiye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmak, ac\u0131 \u00e7ekmi\u015f olan ki\u015filerin ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\u201d (Oscar Wilde.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref53#_ftnref53\"><sup>[53]<\/sup><\/a> Bilsay Kuru\u00e7, \u201cOrtak Ya\u015fam ve Uyum (6)\u201d, Cumhuriyet, 15 Ocak 2024, s.6.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref54#_ftnref54\"><sup>[54]<\/sup><\/a> \u201cTarihte ilk kez bir toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n etraf\u0131n\u0131 \u00e7itle \u00e7evirip \u201cBuras\u0131&nbsp;benimdir\u201d diyen ve buna inanacak kadar saf olan insanlar bulabilen ilk insan, uygar toplumun ilk&nbsp;kurucusu oldu.\u201d (Jean-Jacques Rousseau.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref55#_ftnref55\"><sup>[55]<\/sup><\/a> Maksim Gorki, K\u00fc\u00e7\u00fck Burjuvalar, \u00e7ev: G\u00fcner S\u00fcmer, Bilgi Yay., 1967.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref56#_ftnref56\"><sup>[56]<\/sup><\/a> Oriana Fallaci, Do\u011fmam\u0131\u015f \u00c7ocu\u011fu\u011fa Mektup, \u00e7ev: P\u0131nar K\u00fcr, Bayraktar Yay., 1983<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref57#_ftnref57\"><sup>[57]<\/sup><\/a> Murathan Mungan, Y\u00fcksek Topuklar, Metis Yay., 2002.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref58#_ftnref58\"><sup>[58]<\/sup><\/a> Salt\u0131kov \u015e\u00e7edrin,&nbsp;B\u00fcy\u00fcklere Masallar, \u00e7ev:&nbsp;Mazlum Beyhan,&nbsp;Sosyal Yay., 1981<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref59#_ftnref59\"><sup>[59]<\/sup><\/a> \u00d6ner Ya\u011fc\u0131, \u201cGer\u00e7ek ve Vicdan\u201d, Cumhuriyet, 24 \u015eubat 2024, s.10.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a><a href=\"#_ftnref60#_ftnref60\"><sup>[60]<\/sup><\/a> Korkut Boratav, \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcmeyle M\u00fccadele \u015eart\u201d, Cumhuriyet, 3 \u015eubat, 2024, s.9.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;\u201cG\u00f6r\u00fcnen \u015fey hi\u00e7bir zaman s\u00f6ylenenin i\u00e7ine s\u0131\u011fmaz.\u201d[2]&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3193,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-3192","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sectiklerimiz"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3192","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3192"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3194,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3192\/revisions\/3194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3192"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=3192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}