ABD Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi (2025) ve Emperyalist Yeniden Konumlanma<\/p>\n\n\n\n
Aral\u0131k 2025\u2019te yay\u0131mlanan ABD Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi Belgesi<\/strong>, ABD emperyalizminin k\u00fcresel hegemonya krizine verdi\u011fi yan\u0131t\u0131 kapsaml\u0131 bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r. Belge, geleneksel liberal hegemonya s\u00f6yleminden belirgin bir kopu\u015f sergileyerek ideolojik \u00e7er\u00e7eveleri ikincille\u015ftirmektedir. \u0130nsan haklar\u0131, demokrasi ve kurallara dayal\u0131 d\u00fczen s\u00f6ylemleri, art\u0131k stratejinin merkezi motivasyonu olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri ve b\u00f6lgesel n\u00fcfuz alanlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6nelim, ABD\u2019nin k\u00fcresel sistemdeki belirleyici rol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in ideolojiden ziyade stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00f6ne koydu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Monroe Doktrini\u2019nin Yeniden Canland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n ABD, Bat\u0131 Yar\u0131mk\u00fcre\u2019yi kendi tart\u0131\u015fmas\u0131z etki alan\u0131 olarak g\u00f6rmeye devam etmektedir. \u00c7in\u2019in Latin Amerika\u2019daki altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve ekonomik n\u00fcfuzunun artmas\u0131, ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan bir meydan okuma olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle Venezuela\u2019ya uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar ve abluka politikalar\u0131, ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki hegemonik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma \u00e7abas\u0131n\u0131n somut \u00f6rnekleridir. Bu politika, liberal normlar \u00fczerinden me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmak yerine, g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131na ve n\u00fcfuz alan\u0131 y\u00f6netimine dayal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 temsil etmektedir. ABD\u2019nin Latin Amerika\u2019daki bu yakla\u015f\u0131m\u0131, klasik Monroe Doktrini ile uyumlu olup, b\u00f6lgeyi kendi stratejik g\u00fcvenlik \u00e7er\u00e7evesine ba\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Se\u00e7ici Angajman ve B\u00f6lgesel G\u00fc\u00e7lere Alan Tan\u0131ma<\/strong><\/p>\n\n\n\n Avrupa, Ortado\u011fu ve Afrika \u00f6zelinde ABD, liberal hegemonya s\u00f6yleminden uzakla\u015fmakta; se\u00e7ici angajman stratejisi benimsemekte, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lere alan tan\u0131makta ve \u00e7\u0131kar temelli ili\u015fkiler kurmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, ABD\u2019nin k\u00fcresel askeri y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletirken, stratejik b\u00f6lgelerdeki etkinli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrme \u00e7abas\u0131d\u0131r. Hegemonya krizine ba\u011fl\u0131 olarak ABD\u2019nin yeniden konumlanmas\u0131, do\u011frudan m\u00fcdahalelerden \u00e7ok dolayl\u0131 kontrol ve m\u00fcttefiklerin kapasite kullan\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Bu strateji, ABD\u2019nin gerileyen ekonomik ve askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dengelemeye d\u00f6n\u00fck pragmatik bir politika olarak okunabilir.<\/p>\n\n\n\n Asya-Pasifik ve Tayvan Ekseni<\/strong><\/p>\n\n\n\n Asya-Pasifik, k\u00fcresel kapitalist sistemin yap\u0131sal krizinin ve buna ba\u011fl\u0131 hegemonya m\u00fccadelesinin en yo\u011fun bi\u00e7imde d\u0131\u015favurdu\u011fu b\u00f6lgedir. Buradaki \u00e7at\u0131\u015fmalar, klasik b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mekte, k\u00fcresel emperyalist rekabetin merkezi bir sahnesi h\u00e2line gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n Japonya\u2013\u00c7in\u2013ABD Gerilimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tayvan ekseninde derinle\u015fen gerilim, yaln\u0131zca b\u00f6lgesel bir mesele de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ABD ve \u00c7in aras\u0131ndaki k\u00fcresel hegemonya m\u00fccadelesinin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Japonya Ba\u015fbakan\u0131 Sanae Takaichi\u2019nin<\/strong>, \u00c7in\u2019in Tayvan\u2019a olas\u0131 m\u00fcdahalesini \u201cJaponya i\u00e7in varolu\u015fsal bir tehdit\u201d olarak nitelemesi, Tokyo\u2019nun uzun y\u0131llar boyunca s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fck profilli diplomatik \u00e7izgiden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Japonya art\u0131k b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinde daha sert ve a\u00e7\u0131k bir pozisyon benimsemektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7in\u2019in diplomatik protestolar\u0131, ekonomik misilleme tehditleri ve hava kuvvetleri aras\u0131nda ya\u015fanan tehlikeli temaslar, Tayvan meselesinin yaln\u0131zca Pekin ile Taipei aras\u0131ndaki bir egemenlik ihtilaf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ABD hegemonyas\u0131, Japon militarizmi ve \u00c7in kapitalizminin y\u00fckseli\u015fi aras\u0131ndaki \u00e7ok boyutlu bir \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131 h\u00e2line geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu gerilim, b\u00f6lge \u00fclkelerinin askeri harcamalar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131na ve stratejik ittifaklar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Japonya\u2019n\u0131n Pasifizmi ve Emperyalist S\u00fcreklilik<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ABD himayesinde yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lan Japonya, Anayasa\u2019n\u0131n 9. maddesi ile sava\u015f ilan\u0131n\u0131 ve sald\u0131r\u0131 ama\u00e7l\u0131 asker\u00ee kapasiteyi yasaklayan bir \u201cpasifist devlet\u201d modeliyle tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7eve, Japonya\u2019n\u0131n uzun y\u0131llar boyunca kendisini \u201cbar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00fc\u00e7\u201d olarak sunmas\u0131n\u0131n ideolojik ve hukuksal temelini olu\u015fturmu\u015ftur (Hook et al., 2012).<\/p>\n\n\n\n Pasifizmin Ger\u00e7ek Rol\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n Marksist bir perspektife g\u00f6re, Japonya\u2019n\u0131n pasifizmi emperyalist sistemin d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Japonya, So\u011fuk Sava\u015f boyunca ABD emperyalizminin Asya-Pasifik\u2019teki askeri ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 unsuru olmu\u015ftur. Asker\u00ee y\u00fck\u00fcn b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 ABD taraf\u0131ndan \u00fcstlenilirken, Japon sermayesi b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel birikim s\u00fcre\u00e7lerini derinle\u015ftirmi\u015ftir (Arrighi, 1994). G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki militarist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, Japonya\u2019n\u0131n pasifist \u00e7izgisinden ani bir sapma de\u011fil; emperyalist sistem i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fcn daha do\u011frudan ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bi\u00e7imde yeniden tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r. Japonya\u2019n\u0131n b\u00f6lgesel ekonomik ve stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alma amac\u0131, bu militarist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn temel motivasyonlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n Militarist \u201cNormalle\u015fme\u201d ve ABD Hegemonyas\u0131n\u0131n G\u00f6reli Gerileyi\u015fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Son y\u0131llarda Japonya, savunma b\u00fct\u00e7esini GSYH\u2019nin %2\u2019sine \u00e7\u0131karma karar\u0131 alm\u0131\u015f, \u201ckar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 kapasitesi\u201dni resm\u00ee g\u00fcvenlik doktrinine dahil etmi\u015f ve NATO ile ili\u015fkileri kurumsalla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ad\u0131mlar, \u00fclkenin h\u0131zlanan bir militarist \u201cnormalle\u015fme\u201d s\u00fcrecine girdi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n Hegemonya Krizi ve \u0130kincil G\u00fc\u00e7lerin Rol\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n Japonya\u2019n\u0131n bu militarist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, \u00c7in kaynakl\u0131 g\u00fcvenlik tehditleri ile gerek\u00e7elendirildi\u011fi h\u00e2lde, esas olarak k\u00fcresel hegemonya krizinin yap\u0131sal bir sonucudur. Marksist perspektife g\u00f6re, ABD hegemonyas\u0131n\u0131n g\u00f6reli gerilemesi, ikincil g\u00fc\u00e7leri daha fazla asker\u00ee ve siyasal sorumluluk \u00fcstlenmeye zorlamaktad\u0131r (Harvey, 2003). Japon burjuvazisi, hem ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki blok i\u00e7indeki konumunu peki\u015ftirmeyi hem de uzun vadede \u00f6zerk asker\u00ee kapasite geli\u015ftirerek manevra alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmeyi hedeflemektedir. Bu ikili strateji, Japonya\u2019n\u0131n savunma politikalar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca g\u00fcvenlik temelli de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ekonomik ve jeopolitik \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik sald\u0131rgan bir \u00e7er\u00e7eveye ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u201cAda Zinciri\u201d Doktrini ve Tayvan\u2019\u0131n Stratejik Rol\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tayvan, Japonya i\u00e7in yaln\u0131zca sembolik bir egemenlik sorunu de\u011fil; k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengelerini etkileyen stratejik bir d\u00fc\u011f\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Japonya\u2019n\u0131n g\u00fcneybat\u0131 adalar\u0131 ile Tayvan aras\u0131ndaki co\u011frafi yak\u0131nl\u0131k, Tayvan \u00fczerindeki herhangi bir hegemonik kontrol\u00fcn Japonya\u2019n\u0131n deniz ticaret yollar\u0131n\u0131, enerji arz\u0131n\u0131 ve asker\u00ee konu\u015flanmas\u0131n\u0131 do\u011frudan etkilemesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n ABD ve m\u00fcttefikleri taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u201cilk ada zinciri\u201d doktrini<\/strong>, \u00c7in\u2019in Pasifik\u2019e eri\u015fimini s\u0131n\u0131rlamay\u0131 ama\u00e7layan klasik \u00e7evreleme stratejisinin g\u00fcncellenmi\u015f bi\u00e7imidir (Mearsheimer, 2014). Japonya\u2019n\u0131n Tayvan konusundaki sertle\u015fen s\u00f6ylemi, bu doktrinin Tokyo taraf\u0131ndan i\u00e7selle\u015ftirildi\u011fini ve \u00fclkenin ABD merkezli askeri mimarinin aktif bir bile\u015feni h\u00e2line geldi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu durum, Japonya\u2019n\u0131n stratejik g\u00fcvenli\u011fini sadece savunma d\u00fczeyinde de\u011fil, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengeleri ba\u011flam\u0131nda da ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n \u00c7in\u2019in Tepkisi ve Emperyalist Rekabetin Militarizasyonu<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u00c7in\u2019in Japonya\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na verdi\u011fi sert tepki, yaln\u0131zca d\u0131\u015f politikaya d\u00f6n\u00fck bir refleks de\u011fil; ayn\u0131 zamanda i\u00e7 politikada milliyet\u00e7i mobilizasyonu g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik ideolojik bir ara\u00e7t\u0131r (Callahan, 2010). Tayvan, \u00c7in a\u00e7\u0131s\u0131ndan ABD\u2019nin askeri ku\u015fatma stratejisinin merkezi bir unsuru olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Japonya\u2019n\u0131n Tayvan meselesinde daha sert bir pozisyon almas\u0131, Pekin taraf\u0131ndan ku\u015fatman\u0131n derinle\u015fmesi ve do\u011frudan bir g\u00fcvenlik tehdidi olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n B\u00f6lgesel ve K\u00fcresel Sonu\u00e7lar<\/strong><\/p>\n\n\n\n Japonya\u2013\u00c7in rekabeti, Tayvan \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyen dar anlamda bir b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik sorunu de\u011fildir; k\u00fcresel kapitalist sistemin hegemonya krizinin Asya-Pasifik\u2019teki somut tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Japonya\u2019n\u0131n militarist yeniden yap\u0131lanmas\u0131, \u00c7in\u2019in g\u00fc\u00e7 projeksiyonunu art\u0131rmas\u0131 ve ABD\u2019nin zay\u0131flayan hegemonyas\u0131n\u0131 se\u00e7ici ama sert ara\u00e7larla tahkim etmesi, b\u00f6lgeyi kal\u0131c\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma hatt\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n Marksist perspektife g\u00f6re, bu s\u00fcre\u00e7ten kazananlar b\u00f6lge halklar\u0131 de\u011fil; sava\u015f ekonomisi, silahlanma yar\u0131\u015flar\u0131 ve jeopolitik gerilimden beslenen sermaye fraksiyonlar\u0131d\u0131r. Bu nedenle ger\u00e7ek alternatif, emperyalist bloklar aras\u0131nda taraf olmak de\u011fil; militarizmi reddeden, sava\u015f politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ve enternasyonal i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 temel alan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir siyasal hatt\u0131n in\u015fa edilmesidir.<\/p>\n\n\n\n Eren Ayd\u0131n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ABD Ulusal G\u00fcvenlik Stratejisi (2025) ve Emperyalist...<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8212,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,29],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-8211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","category-manset"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8213,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions\/8213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8211"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=8211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}