\u201cChe\u2019nin miras\u0131<\/p>\n\n\n\n
her zamankinden<\/p>\n\n\n\n
daha g\u00fcncel.\u201d<\/a>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6l\u00fcm nereden ve nas\u0131l gelirse gelsin, Sava\u015f naralar\u0131m\u0131z kulaktan kula\u011fa yay\u0131lacaksa ve silahlar\u0131m\u0131z elden ele ge\u00e7ecekse ve ba\u015fkalar\u0131 mitraly\u00f6z sesleriyle ve de sava\u015f ve zafer naralar\u0131yla, cenazelerimizde a\u011f\u0131t yakacaksa, \u00f6l\u00fcm ho\u015f geldi sefa geldi!\u201d diyen ve s\u00f6zlerini teredd\u00fcts\u00fczce ya\u015fama ge\u00e7iren birisinden yani Ernesto Che Guevara\u2019dan s\u00f6z etmek kolay olmasa da, post-Marksist vazge\u00e7i\u015fin \u201cmodern zamanlar\u201d\u0131nda ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/a>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Kolay m\u0131? O, \u201c\u00c7o\u011fu bana macerac\u0131 diyecek, evet \u00f6yleyim. Ama farkl\u0131 bir t\u00fcrden\u2026 \u0130nan\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011frulamak u\u011fruna, postunu tehlikeye atan t\u00fcrden,\u201d diyen Arjantinliydi, ama kendi \u00fclkesinde \u00f6lmedi!<\/p>\n\n\n\n Che, kendi s\u0131n\u0131f\u0131ndan koptu ve bir daha geri d\u00f6nmedi!<\/p>\n\n\n\n Che, doktordu ama bir muayene kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir zaman para ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmedi!<\/p>\n\n\n\n Che, bakand\u0131 ama sosyalist bir iktidarda bile oturdu\u011fu koltu\u011fu sevmedi!<\/p>\n\n\n\n Che, sosyalistti; b\u0131kmad\u0131, durmad\u0131, yorulmad\u0131, \u015f\u00fcphe etmedi!<\/p>\n\n\n\n Che, \u201cBen kurtar\u0131c\u0131 de\u011filim, kurtar\u0131c\u0131 diye bir \u015fey yoktur, insanlar kendilerini kurtar\u0131r,\u201d diyen bir devrimciydi; k\u0131v\u0131rmad\u0131, e\u011filmedi, b\u00fck\u00fclmedi!<\/p>\n\n\n\n Che, \u201cinsanl\u0131k\u201d\u0131n onurudur!<\/p>\n\n\n\n \u00d6zetle O, bizdendir, Filistinli\u2019dir, Arap\u2019t\u0131r, \u0130ranl\u0131\u2019d\u0131r, K\u00fcrt\u2019t\u00fcr, T\u00fcrk\u2019t\u00fcr, Ortado\u011fulu\u2019dur. Emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin uzla\u015fmaz simgesidir.<\/p>\n\n\n\n Hat\u0131rlay\u0131n: \u201cChe\u2019nin \u00f6l\u00fcm(s\u00fczl\u00fck) foto\u011fraf\u0131ndaki o g\u00fcl\u00fcmseyi\u015fe ne \u00e7ok \u015fey s\u0131\u011fd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131k. Belki bilin\u00e7le yapmam\u0131\u015ft\u0131k ama Ekim Devrimi t\u00f6renleri b\u00fcrokratlar\u0131n\u0131n yerine duvarlar\u0131m\u0131za Che\u2019nin foto\u011fraf\u0131n\u0131 asmam\u0131z\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olmal\u0131yd\u0131. Zamanla her \u015fey yerli yerine oturuyordu: O, bizden biriydi; Comandante\u2019ydi, bizim Che\u2019ydi.<\/p>\n\n\n\n Birinci sigaras\u0131 i\u00e7erdik; filtreli i\u00e7ince \u2018k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva\u2019 olunuyordu. Che, a\u011fz\u0131ndan eksik olmayan purosuyla g\u00fcl\u00fcms\u00fcyordu. Haki \u00fcniformas\u0131 mezara kadar s\u00fcrecek bir sava\u015f h\u00e2lini simgeler gibiydi. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerde s\u0131kl\u0131kla att\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u2018\u0130ki \u00fc\u00e7 daha fazla Vietnam\u2019 slogan\u0131n\u0131 \u2018Ernesto\u2019ya bin selam\u2019 vurgusuyla tamaml\u0131yorduk. \u00c7\u00fcnk\u00fc Che, gidebilmek bilinciydi, yolun kendisiydi. B\u00fct\u00fcn tak\u0131 ve s\u0131fatlar\u0131 b\u0131rakarak -olas\u0131l\u0131kla iktidar\u0131n yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkisini bilip de b\u0131rakarak- gidebilmekti…<\/p>\n\n\n\n Siyah beresi yana y\u0131k\u0131k, aln\u0131nda k\u0131z\u0131l y\u0131ld\u0131z\u0131yla Latin Amerika portresine d\u00f6n\u00fc\u015fen o gerillaya dokunabilirdik. Dokunabilirdik \u00e7\u00fcnk\u00fc varmak i\u00e7in o g\u00fczel yar\u0131nlara, bizim de da\u011flar\u0131m\u0131z vard\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n Soyad\u0131 benzerli\u011finden yola \u00e7\u0131k\u0131larak kendisine y\u00f6neltilen akraba olup olmad\u0131klar\u0131yla ilgili soruya verdi\u011fi yan\u0131t ne kadar \u00f6\u011freticiydi: \u2018Yolda\u015f\u2019, diyordu, \u2018Ailem \u0130spanya\u2019n\u0131n hangi b\u00f6lgesinden geliyor, ger\u00e7ekten bilmiyorum. Elbette atalar\u0131m \u00e7ok \u00f6nce \u00e7\u0131kt\u0131lar oradan, bir ayaklar\u0131 geride kald\u0131, \u00f6tekisi ileride ama ben onlara ait bilgileri saklamad\u0131ysam, bu durumun gereksizli\u011findendir. Yak\u0131n akraba oldu\u011fumuzu sanm\u0131yorum ama d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015fen herhangi bir adaletsizlik kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u011fer siz de \u00f6fkeyle titriyorsan\u0131z, yolda\u015f\u0131z demektir ve bu \u00e7ok daha \u00f6nemlidir.\u2019<\/a>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Arjantinli\u2019ydi… K\u00fcbal\u0131\u2019yd\u0131… Devrimci enternasyonalistti\u2026<\/p>\n\n\n\n Jos\u00e9 Mart\u00ed\u2019nin, \u2018\u015eimdi akkor zaman\u0131d\u0131r, yak\u0131nda yaln\u0131z \u0131\u015f\u0131k g\u00f6z\u00fckecek\u2019 ifadesinden m\u00fclhem 1 Ocak 1959\u2019da \u201cSierra\u2019n\u0131n Sakall\u0131lar\u0131\u201d, \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc do\u011frulayan ilk m\u00fcfreze olarak Havana\u2019ya giriyordu. D\u00fcnyan\u0131n k\u0131rlar\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n kentlerine giriyorduk. Onlardan biri, Comandante Che Guevara, devrimin alt\u0131nc\u0131 y\u0131l\u0131nda, Fidel\u2019den yeniden yola \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in izin istiyordu. O devrimin \u201cmachete\u201dsiydi. Kam\u0131\u015f kesmekte kullan\u0131lan bir pala kadar yal\u0131n ve i\u015flevli olan g\u00f6revini tamamlam\u0131\u015ft\u0131. Yol uzundu ve \u015fafak uzun…<\/p>\n\n\n\n Bolivya Da\u011flar\u0131\u2019nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. \u201cGracias a la Vida\/ Hayata Te\u015fekk\u00fcrler\u201d diye de okunabilir b\u00fct\u00fcn bu yaz\u0131lanlar ya da sadece Che diye de\u2026\u201d<\/a>[4]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Evet bu Oydu; 9 Ekim\u2019deki infaz\u0131n\u0131n ard\u0131ndan katillerinin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00f6l\u00fc Che\u201d foto\u011fraf\u0131 ile onlar zaferlerini ilan ettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnseler de John Berger, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n bu tasar\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: \u201cBu foto\u011fraf\u0131 d\u00fczenleyen ve onaylayanlar\u0131n tasar\u0131m\u0131 ancak bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015febilirdi, o an d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm durumunu yapay bir \u015fekilde oldu\u011fu gibi korumakla, ya\u015fam\u0131 durdurmakla.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ya\u015fam\u0131 durduramad\u0131klar\u0131 i\u00e7in de Che ya\u015famaya devam ediyordu\u2026<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00fcnk\u00fc Che, kahramanl\u0131klar\u0131na da kaynakl\u0131k eden fikirleriyle, sosyalizmi bir gelecek \u00fctopyas\u0131 ya da yar\u0131na ili\u015fkin m\u00fckemmel bir tasar\u0131m olman\u0131n \u00f6tesinde m\u00fccadelenin her somut evresinde in\u015fa edilen ve Jos\u00e9 Mart\u00ed\u2019den miras Latin Amerika devriminin ate\u015fini harlama fikrine dayanan devrimci hakik\u00e2tti.<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Che, 14 Haziran 1928\u2019de Arjantin\u2019in Rosario kentinde do\u011fdu.<\/p>\n\n\n\n Latin Amerika\u2019da m\u00fcthi\u015f bir hareketlili\u011fin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fa k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flar\u0131nda tan\u0131kl\u0131k etti. \u0130rlanda\u2019da verilen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesine merak sald\u0131. Baba evinde \u0130spanya \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131 gazisi Cumhuriyet\u00e7i \u0130spanyollarla tan\u0131\u015ft\u0131. T\u0131p okumak i\u00e7in Buenos Aires \u00dcniversitesine girdikten sonra, \u00f6nce Arjantin k\u0131rsal\u0131n\u0131, ard\u0131ndan ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 t\u00fcm k\u0131tay\u0131 motosiklet ile gezdi.<\/p>\n\n\n\n Yol boyunca, \u015eilili bak\u0131r madencilerinin \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131, Atamaco \u00c7\u00f6l\u00fcn\u00fcn kom\u00fcnistlerini, Peru\u2019nun topraks\u0131z k\u00f6yl\u00fclerini, c\u00fczzaml\u0131 kolonilerini bizzat g\u00f6rme, tan\u0131ma imk\u00e2n\u0131 buldu. Latin Amerika e\u015fitsizli\u011fin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc, t\u00fcm kapsam\u0131yla ve en a\u011f\u0131r \u015fiddetiyle ya\u015f\u0131yordu. Bu tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece \u00f6fkelenmekle kalm\u0131yor, birle\u015fik devrimci Latin Amerika tahayy\u00fcl\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fct\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n Tam da bunun i\u00e7in Guatemala\u2019daki ilerici h\u00fck\u00fcmetle, anti-emperyalist halk m\u00fccadeleleriyle, farkl\u0131 \u00fclkelerden sosyalistlerle tan\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 zamanda Fideller ile de ilk temas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Guatemalal\u0131 Arbenz h\u00fck\u00fcmetinin, ABD\u2019nin m\u00fcdahalesiyle devrilerek yerine kontrgerillac\u0131 Amerikanc\u0131 Armas\u2019\u0131n getirili\u015fine tan\u0131k oldu.<\/p>\n\n\n\n Sonra da Meksika\u2019da Castro karde\u015flerden etkilenerek 26 Temmuz Hareketine kat\u0131ld\u0131. Che\u2019ye g\u00f6re K\u00fcba\u2019da Batista da Amerikan \u015firketlerinin bir kuklas\u0131yd\u0131 ve halk\u0131n kurtulu\u015fu i\u00e7in ondan kurtulunmal\u0131yd\u0131.<\/a>[5]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n Sonras\u0131nda 1953\u2019te Moncada K\u0131\u015flas\u0131 bask\u0131n\u0131yla ba\u015flayan K\u00fcba Devrimi 1 Ocak 1959\u2019da ABD yanl\u0131s\u0131 diktat\u00f6r Fulgenico Batista\u2019n\u0131n ka\u00e7\u0131\u015f\u0131yla amac\u0131na ula\u015ft\u0131. K\u00fcba\u2019da yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Devrimden sonraki y\u0131llarda, Castro h\u00fck\u00fcmeti radikal reformlar uygulamaya ba\u015flad\u0131. Toprak reformu, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, yabanc\u0131 \u015firketlerin mill\u00eele\u015ftirilmesi gibi ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Bu politikalar, K\u00fcba\u2019n\u0131n i\u00e7 dinamiklerini de\u011fi\u015ftirirken, ayn\u0131 zamanda ABD ile ili\u015fkilerin bozulmas\u0131na neden oldu. 1961\u2019de K\u00fcba\u2019da kar\u015f\u0131-devrimci bir kontrgerilla giri\u015fimi olan ABD destekli Domuzlar K\u00f6rfezi \u00c7\u0131karmas\u0131, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ard\u0131ndan ekonomi bakan\u0131 Che, K\u00fcba\u2019daki g\u00f6revlerini b\u0131rakarak \u00f6nce Afrika\u2019da sonrada ABD s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine kar\u015f\u0131 Bolivya\u2019da sava\u015fmay\u0131 se\u00e7ti. 9 Ekim 1967\u2019de CIA operasyonu ile sona erecek Bolivya yolculu\u011funa \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce, ailesine yazd\u0131\u011f\u0131 mektubunda, kendisini Cervantes\u2019in ilham verici kahraman\u0131 Don Quixote\u2019a benzetiyordu: \u201cBir kez daha, kamburu \u00e7\u0131km\u0131\u015f Rocinante\u2019min kaburgalar\u0131n\u0131n bacaklar\u0131ma dokunu\u015funu hissediyorum. Gene kalkan\u0131m\u0131 omuzlay\u0131p yolculu\u011fa koyuluyorum…\u201d<\/a>[6]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin kendinden sonraki ku\u015faklar\u0131 etkileyen, t\u00fcm d\u00fcnyada iz b\u0131rakan simgeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yaln\u0131zca kendi fedak\u00e2rl\u0131k ve kahramanl\u0131klarla \u00f6r\u00fcl\u00fc ki\u015fisel tarihi ile ilgili olmaktan \u00e7ok; Ekim Devrimi ile ba\u015flayan, s\u00f6m\u00fcrge kar\u015f\u0131t\u0131 sava\u015flar ve \u00c7in devrimiyle \u0131s\u0131nan ve 68 ku\u015fa\u011f\u0131 ile ivmelenen bir y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00f6zeti olmas\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00fcnk\u00fc O K\u00fcba\u2019n\u0131n, Kongo\u2019nun, Bolivya\u2019n\u0131n yoksul halklar\u0131n\u0131n hakik\u00e2tine inanc\u0131n\u0131, BM\u2019deki konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131: \u201c\u015eimdi, tarih Latin Amerika\u2019da ya\u015fayan yoksullar\u0131, tarihlerini kendileri yazmak karar\u0131nda olanlar\u0131, horlananlar\u0131 hesaba katmak durumundad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n Kendi ifadesiyle \u201cKopyac\u0131 ve taklit\u00e7i bir sosyalizm yerine kendi ger\u00e7e\u011fi ve kendi diliyle sosyalizm\u201d aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir ifadesi olarak Che, sosyalizmi bir gelecek \u00fctopyas\u0131 ya da gelece\u011fe ili\u015fkin kusursuz bir tasar\u0131m olman\u0131n \u00f6tesinde, in\u015fa h\u00e2lindeki devrimci bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Bug\u00fcnk\u00fc alacakaranl\u0131k i\u00e7inde sosyalizme ili\u015fkin nostaljik olmayan ve kolaya ka\u00e7mayan bir aray\u0131\u015ftan s\u00f6z edilecek ise, Che\u2019nin de inand\u0131\u011f\u0131 gibi sosyalizm kitlelerin m\u00fccadelesiyle bi\u00e7imlenecektir.<\/p>\n\n\n\n Tam da bunun i\u00e7in O, \u201cGer\u00e7ek devrim kalpleri de fetheden devrimdir\u201d demi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n \u0130\u015f bu nedenle Che, sadece Latin Amerika\u2019n\u0131n siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinin doruklar\u0131ndan biri de\u011fil; ayn\u0131 zamanda XX. y\u00fczy\u0131lda Marksizmin evrenselle\u015fme s\u00fcrecine kat\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler aras\u0131nda da en \u00f6nde gelenlerdendir. \u201cOnu e\u015fsiz k\u0131lan d\u00f6rt temel \u00f6zellik sayabiliriz: Birincisi; \u00f6nerdi\u011fi ve bizzat uygulad\u0131\u011f\u0131 ayaklanmac\u0131 siyaset tipi hem vazge\u00e7ilmez bir silah, hem de kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir okuldur. \u0130kincisi; modern d\u00fcnyay\u0131 \u00f6nc\u00fc bir yakla\u015f\u0131mla kavray\u0131p ele\u015ftiren, ezilenlerin perspektifinden devrim gere\u011fini ortaya koyan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel mirasa sahiptir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle eylemleri aras\u0131nda tam bir tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. Ve bu \u00fc\u00e7 \u00f6zelli\u011fin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 etki d\u00fczeyi olarak; yaln\u0131zca i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullarla y\u00fczle\u015fmenin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7en bir ufuk geni\u015fli\u011fine sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yine de Che\u2019nin kuramsal geli\u015fimi, g\u00f6kten d\u00fc\u015fen ani bir y\u0131ld\u0131r\u0131m de\u011fildi. Lima\u2019dan ge\u00e7i\u015fi, orada sosyalist hekim Hugo Pesce ile tan\u0131\u015fmas\u0131 (Pesce ona Jos\u00e9 Carlos Mari\u00e1tegui\u2019nin \u2018Peru Ger\u00e7e\u011finin Yedi Tezi\u2019 kitab\u0131n\u0131 arma\u011fan etmi\u015fti<\/a>[7]<\/sup><\/a>) ve 1940\u2019lar-50\u2019lerin anti-emperyalist hareketleri -\u00f6zellikle Jacobo Arbenz\u2019in ilerici Guatemala h\u00fck\u00fcmetinde edindi\u011fi deneyim- politik bi\u00e7imlenmesinde belirleyici rol oynam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Silahl\u0131 ayaklanma d\u00f6neminden devrimin iktidardaki ilk evresinin sonuna dek Che, Fidel ile birlikte devrim ser\u00fcvenini ya\u015fad\u0131; onu s\u00fcrecin mutlak lideri ve istisnai radikal bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olarak izledi. O y\u0131llarda Fidel bir yandan halk e\u011fitimcisi ve en \u00fcst seviye \u00f6nderlik i\u015flevlerini \u00fcstlenirken, Che pratikte say\u0131s\u0131z alanda g\u00f6revler y\u00fcr\u00fctt\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Devrimler karma\u015f\u0131k s\u00fcre\u00e7lerdir: Egemen d\u00fczeni y\u0131k\u0131p kurumlar\u0131n\u0131 sarsmalar\u0131, simgelerini de\u011fersizle\u015ftirmeleri; \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici bir karakteri y\u00fcceltirken, ayn\u0131 zamanda \u00e7elikten disiplinler tesis etmeleri; birli\u011fi en \u00fcst\u00fcn de\u011fer yapmalar\u0131; meydan okumaya c\u00fcret edip sayg\u0131nl\u0131k kazanmalar\u0131; yeni d\u00fczeni -yarat\u0131lar, uyarlamalar, kurumlar, de\u011ferler, al\u0131\u015fkanl\u0131klar, s\u00fcreklilikler-kurmalar\u0131 gerekir. S\u00fcre\u00e7ler d\u00f6nemlere ayr\u0131labilir, tarihsel olarak incelenebilir, de\u011ferlendirmeler yap\u0131labilir. Devrimlerin ideal seyri \u00e7o\u011fu kez sarka\u00e7 benzetmesiyle anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: \u00d6nce en \u00fcst radikal noktalara ilerleyen ad\u0131mlar; ard\u0131ndan duraklamalar, geri d\u00f6n\u00fc\u015fler, istikrar aray\u0131\u015flar\u0131. Sarka\u00e7 orta noktada dinginle\u015fse bile dayand\u0131\u011f\u0131 eksen, d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerden \u00e7ok daha ileridedir. Che, i\u015fte bu sarkac\u0131 en ileri konumuna ta\u015f\u0131yand\u0131.<\/p>\n\n\n\n Onun ya\u015fam\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ola\u011fan\u00fcst\u00fc eylemleri ve erdemleri ku\u015fkusuz t\u00fckenmez bir ahl\u00e2k hazinesidir; ancak bug\u00fcn onun \u00fczerinde yeniden dururken, esasen fikir ve \u00f6nerilerine bakmam\u0131z gerekir; \u00e7\u00fcnk\u00fc kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve g\u00fcncel faydalan\u0131m\u0131m\u0131z\u0131n temeli buradad\u0131r. Ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131, \u00e7o\u011fu zaman devrim sonras\u0131n\u0131n uzla\u015fma ve geri \u00e7ekilmeleriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7 bir miras da b\u0131rak\u0131r; ama sembolik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ve devrimle \u00f6zde\u015fle\u015fir\u2026<\/p>\n\n\n\n Che Guevara, ulusal ve toplumsal perspektiflerin \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n derin gerilimler yaratt\u0131\u011f\u0131 bir ortamda yeti\u015fti. Fidel ve yolda\u015flar\u0131yla att\u0131\u011f\u0131 kararl\u0131 ad\u0131mlar, devrimin zaferiyle sonu\u00e7land\u0131; K\u00fcba devrimi bir ulusal kurtulu\u015f devrimi olarak v\u00fccut buldu ve sosyalist bir K\u00fcba \u00e7izgisi egemen oldu. Che, egemen d\u00fczeni y\u0131kan, halk\u0131 seferber eden, g\u00fc\u00e7l\u00fc halk iktidar\u0131yla \u00fclkeyi yeniden \u00f6rg\u00fctleyen s\u00fcrecin \u00e7ocu\u011fuydu. Bu s\u00fcre\u00e7, insan onurunu, zenginli\u011fi ve olanaklar\u0131 adalet ve e\u015fitlik ilkeleriyle yeniden payla\u015ft\u0131rd\u0131; kendini savunmas\u0131n\u0131 bildi, ABD\u2019nin sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131kard\u0131, tam ulusal egemenlik kazand\u0131, \u00f6zg\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirdi ve Sovyet tipi sosyalizme ele\u015ftirel olmak zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu arada XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci devrimci dalgas\u0131 \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya\u2019da yay\u0131l\u0131yor, b\u00fcy\u00fck zaferler elde ediliyor, Vietnam gibi cephelerde yeni ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n peki\u015ftirilmesi, ulusal kalk\u0131nma aray\u0131\u015flar\u0131, emperyalizme kar\u015f\u0131 sert tepkiler e\u015fli\u011finde s\u00fcr\u00fcyordu. Bu dalga d\u00fc\u015f\u00fcnceyi de prangalardan kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131; reel sosyalizmin ara\u00e7 ve konumlar\u0131n\u0131 ele\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n Che, savundu\u011fu insani-toplumsal yarat\u0131mlar\u0131n yeni bir \u00e7a\u011fa ait oldu\u011funun bilincindeydi. Ona g\u00f6re devrimciler, \u00fclkelerindeki kapitalizmin yetersizliklerinin \u00f6tesine ge\u00e7meli; mutlak hedef olarak sosyalizm ile ulusal kurtulu\u015fu ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7te benimsemeli, bunlar\u0131 sistematik bi\u00e7imde derinle\u015ftirmeli ve enternasyonalist olmal\u0131yd\u0131. Bu, se\u00e7eneklerden biri de\u011fil, kapitalist egemenli\u011fin geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6nlemenin yeg\u00e2ne yoludur. Che\u2019ye g\u00f6re bu kavray\u0131\u015f, bireysel ve toplumsal \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeleri yo\u011furacak dev bir s\u00fcrekli e\u011fitim s\u00fcrecini gerektirir. Onun aciliyeti, s\u0131n\u0131rs\u0131z direngenli\u011fi ve muazzam entelekt\u00fcel sava\u015f\u0131 buradan gelir.<\/p>\n\n\n\n Che, ender rastlanan bi\u00e7imde ayn\u0131 anda hem eylem hem d\u00fc\u015f\u00fcncede \u00e7ok parlak bir \u00f6rnektir\u2026<\/p>\n\n\n\n Buenos Aires\u2019ten Guatemala\u2019ya uzanan yolculu\u011fu, onu yoksullara hizmet etme arzusundan politik konumlanman\u0131n zorunlulu\u011funu kabul etmeye ta\u015f\u0131d\u0131. \u0130mparatorlu\u011fu ve kapitalizmi d\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlad\u0131. Bug\u00fcn \u00e7e\u015fitli kayg\u0131larla politikaya mesafeli duranlar i\u00e7in Che\u2019nin bu s\u00fcreci \u00f6\u011freticidir.<\/p>\n\n\n\n Bu konum, onu Avrupamerkezci Marksizmden ve soyut \u00f6nceliklendirmelerden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131; Sovyet kamp\u0131n\u0131n plan\u0131na s\u0131\u011fmayan anti-kapitalist, anti-emperyalist devrim, onun hedefiydi. K\u0131tada t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 adayaca\u011f\u0131 devrimci bir dava arad\u0131 ve buldu.\u201d<\/a>[8]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin \u201creel sosyalizm\u201de y\u00f6nelik ele\u015ftirilerine de de\u011finmeden ge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n Ona g\u00f6re \u201ckapitalizmin silahlar\u0131yla kapitalizme kar\u015f\u0131 sava\u015fmak\u201d yanl\u0131\u015ft\u0131r. Asli mesele, kapitalist tarihin derinlerine k\u00f6k salm\u0131\u015f bencilli\u011fi ele\u015ftirel-yarat\u0131c\u0131 bi\u00e7imde dizginleyip a\u015famal\u0131 olarak tasfiye edebilmektir. Ekonomik, toplumsal, siyasal, hukuki, idari ara\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131n\u0131 kurarak ba\u015fka davran\u0131\u015f ve de\u011ferler d\u00fcnyas\u0131 in\u015fa etmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n Sanayi i\u015f\u00e7ilerinin ba\u015f\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi ilk 1960\u2019lar deneyimini incelemek, Che\u2019nin sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131ndaki zenginli\u011fi g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131r. Onun d\u00fc\u015f\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda ele\u015ftiri ruhu, ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00f6zg\u00fcnl\u00fck te\u015fviki esast\u0131r; bu sayede \u201creel sosyalizmin kopyac\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201dna ve zihinsel s\u00f6m\u00fcrgele\u015fmeye kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u00f6zerkli\u011fe sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Che, sosyalist kamp\u0131n da t\u0131pk\u0131 kapitalist d\u00fcnya gibi e\u015fitsiz geli\u015fmelere sahip oldu\u011funu, \u201ctek bir sosyalist d\u00fcnya sistemi\u201d varm\u0131\u015f gibi konu\u015fman\u0131n ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu, g\u00f6r\u00fcnen ekonomik olmayan sorunlar\u0131n ard\u0131nda bile a\u015f\u0131lmaz \u00e7eli\u015fkilerin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. G\u00fc\u00e7l\u00fc sosyalist devletlerin zay\u0131flar\u0131 boyun e\u011fdirdi\u011fini, e\u015fitsiz de\u011fi\u015fim, rekabet, hatta s\u00f6m\u00fcr\u00fcye varan olgular\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir.<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin reel sosyalizme y\u00f6nelik ele\u015ftirileriyle birlikte K\u00fcba\u2019n\u0131n geli\u015fiminin Sovyetler\u2019e ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131n\u0131n riskinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fleri malumken; sosyalist \u00fclkeler toplulu\u011funun emperyalizmden mustarip halklara karde\u015f\u00e7e bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde olmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi de unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Onun bu tutumu, emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden halklarla reel sosyalist \u00fclkeler aras\u0131ndaki e\u015fitsiz ticari ili\u015fkilerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ele\u015ftirisidir. Bu ele\u015ftirisini de daha a\u00e7\u0131k olarak \u015f\u00f6yle ifade eder: \u201cGeri kalm\u0131\u015f \u00fclkelere al\u0131nteri ve s\u0131n\u0131rs\u0131z ac\u0131ya mal olan hammaddeleri d\u00fcnya pazar\u0131 fiyatlar\u0131yla satmak ve \u015fimdiden otomatikle\u015fmi\u015f b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131nda \u00fcretilen makineleri d\u00fcnya pazar\u0131 fiyatlar\u0131yla sat\u0131n almak nas\u0131l olur da \u2018kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar\u2019 anlam\u0131na gelir? E\u011fer bu tip ili\u015fkiyi, iki uluslar grubu aras\u0131nda saptarsak, sosyalist \u00fclkelerin bir bak\u0131ma, emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn su\u00e7 orta\u011f\u0131 olduklar\u0131nda anla\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n Che konuya ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u2018K\u00fcba\u2019da Sosyalizm ve \u0130nsan\u2019da kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde ortaya koyar. Sosyalizmin yaln\u0131zca tohumlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu K\u00fcba devriminde insan\u0131 temel \u00f6\u011fe olarak i\u015faret eden O, \u201cBireyle\u015fmi\u015f, ad\u0131 ve soyad\u0131 ile kendine \u00f6zg\u00fc olan insana g\u00fcveniliyordu ve kendisine emanet edilen olay\u0131n zafere ula\u015fmas\u0131 ya da fiyaskoyla bitmesi onun eylem yetene\u011fine ba\u011fl\u0131yd\u0131\u201d der.<\/p>\n\n\n\n Sosyalizmin K\u00fcba\u2019da in\u015fas\u0131nda da yeni bir toplum ve yeni insan fikrine dayanarak, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6nc\u00fc ve halk aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bir kolektif co\u015fkuyu yaratma becerisinde ar\u0131yordu. Bunun i\u00e7in de \u201cb\u00fct\u00fcn y\u00f6netim ve \u00fcretim mekanizmalar\u0131nda, bilin\u00e7li, bireysel ve toplu h\u00e2lde kat\u0131l\u0131m\u0131n\u201d de\u011ferine vurgu yaparak, \u201cyabanc\u0131la\u015fma zincirlerinin k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n\u201d insan olarak tam anlam\u0131yla kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme anlam\u0131na gelen \u201ctoplumsal varl\u0131k bilincine sahip olabilmekle\u201d m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini savunuyordu. O y\u00fczden de sosyalizmin ba\u015far\u0131s\u0131 da insanlar\u0131n \u201cka\u00e7 kilo et yedi\u011finde, bir insan\u0131n bir y\u0131l da ka\u00e7 kez k\u0131y\u0131ya gezmeye gidebildi\u011finde ya da \u015fimdiki \u00fccretle d\u0131\u015far\u0131dan gelen cicilerden ne kadar alabildi\u011finde\u201d de\u011fil tam olarak, bireyin daha \u00e7ok i\u00e7 zenginli\u011fi ve daha \u00e7ok sorumlulukla \u201ckendisini dopdolu duyumsamas\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Che, kapitalizmden devral\u0131nan (meta, k\u00e2rl\u0131l\u0131k, bireysel maddi \u00e7\u0131kar) temelli mekanikle\u015fmi\u015f ve para ve piyasa te\u015fvikleriyle ilerleyen s\u00fcrecin \u00e7eli\u015fkileri -\u00fcstyap\u0131da- kapitalizm lehine geli\u015ftirdi\u011fine i\u015faret eder. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131na da \u201ckitlelerin kendi kaderlerini belirleyebilmelerine\u201d olanak tan\u0131yacak, \u201c\u00fcretimin hangi pay\u0131n\u0131n birikime ve t\u00fcketime ayr\u0131laca\u011f\u0131ndan\u201d ba\u015flayarak t\u00fcm karar s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131lacaklar\u0131na dayanan bir sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/a>[9]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n S\u00f6z konusu kapsamda \u201cChe\u2019nin sosyalizmin kurulu\u015funa dair fikirleri, \u2018yeni bir \u015feyin \u015fiirsel yarat\u0131m\u0131\u2019n\u0131, farkl\u0131 bir sosyalizm aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 (bu aray\u0131\u015f kesintili ve b\u00fct\u00fcnl\u00fckten uzak olmas\u0131na ra\u011fmen) ve sosyalizmin mevcut b\u00fcrokratik karikat\u00fcr\u00fcne radikal bir muhalefeti i\u00e7eriyordu.<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcncesi 1959\u2019dan 1967\u2019ye dek dikkate de\u011fer bir \u015fekilde evrildi\u20261965\u2019te, K\u00fcbal\u0131 bir dostuna yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta, K\u00fcba\u2019da Sovyet mahre\u00e7li Marksizm kitaplar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 \u015feklinde tezah\u00fcr eden \u2018ideolojik kuyruk\u00e7ulu\u011fu\u2019 sert bir dille ele\u015ftiriyordu. \u2018Bu \u2018Sovyet tu\u011flalar\u0131\u2019n\u0131n dezavantaj\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmene izin vermemeleridir: Parti senin ad\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Senin yapman gereken onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini sindirmekten ibaret.\u2019<\/p>\n\n\n\n 1963\u2019ten sonraki yaz\u0131lar\u0131nda, \u2018taklit ve kopya\u2019y\u0131 reddedi\u015fi, alternatif bir model aray\u0131\u015f\u0131, daha radikal, daha e\u015fitlik\u00e7i, daha dayan\u0131\u015fmac\u0131, daha insani ve kom\u00fcnist etikle daha tutarl\u0131 bir sosyalizm aray\u0131\u015f\u0131 belirginle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin Ekim 1967\u2019deki \u00f6l\u00fcm\u00fc, siyasal olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 ve entelekt\u00fcel geli\u015fimini noktalad\u0131. Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131 her soruya cevap veren, cilalanm\u0131\u015f bir yap\u0131 arz etmez. Merkezi planlama, b\u00fcrokrasiyle m\u00fccadele gibi sorunlara ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri b\u00fct\u00fcnl\u00fckten uzakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin yeni bir yol aray\u0131\u015f\u0131ndaki temel itki -\u00f6zg\u00fcl ekonomik sorunlar\u0131n \u00f6tesinde- sosyalizmin bir uygarl\u0131k, bir toplumsal etik, bireycili\u011fe, frenleri patlam\u0131\u015f egoizme, rekabet\u00e7ili\u011fe, kapitalizmin karakteristi\u011fi olan herkesin herkese d\u00fc\u015fman olmas\u0131na taban tabana z\u0131t bir toplum modeli sunamad\u0131\u011f\u0131 takdirde, anlam\u0131n\u0131 yitirece\u011fine ve muzaffer olamayaca\u011f\u0131na inanc\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n E\u011fer sosyalizm, kapitalizmle onun sahas\u0131nda sava\u015fmay\u0131, yani \u00fcretkenlik ve t\u00fcketim sahas\u0131nda kapitalizme \u00fcst\u00fcn gelmeyi iddia ederse ve bunu kapitalizmin silahlar\u0131yla -metalar, rekabet, benmerkezli bireycilik- yapmaya kalk\u0131\u015f\u0131rsa ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbmdur<\/em>. Che\u2019nin SSCB\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenemez, ama farkl\u0131l\u0131klar\u0131 tolere edemeyen, yeni de\u011ferleri i\u00e7ermeyen, d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 taklit eden ve emperyalist metropolleri \u2018yakalamak ve ge\u00e7mek\u2019 d\u0131\u015f\u0131nda ihtiras\u0131 olmayan bir sosyalist modelin istikbali olmad\u0131\u011f\u0131na dair sezgisi a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Che Guevara\u2019n\u0131n yeni yol aray\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131kta \u00f6zetlenebilir: Ekonomi y\u00f6netiminin y\u00f6ntemleri, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve sosyalist demokrasi perspektifi\u2026\u201d<\/a>[10]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n O, bir b\u00fct\u00fcn olarak \u201868 Hareketini ve 1970\u2019lerin silahl\u0131 direni\u015fini do\u011frudan etkilenen devrimci-enternasyonalist bir fig\u00fcrken; Metin Demirta\u015f\u2019a, \u201cBizim de halk\u0131m\u0131z vard\u0131r Che Guevara\/ Unutulmu\u015f uzak tarlalar yalaz\u0131nda\/ Saz\u0131yla, t\u00fcrk\u00fcleriyle karde\u015fli\u011fe vurgun\/ B\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n halklar\u0131 gibi\/ Ve yaln\u0131z b\u00fcy\u00fck f\u0131rt\u0131nalarla k\u0131m\u0131ldayan\/ Bizim de halk\u0131m\u0131z vard\u0131r Che Guevara\u201d; Nihat Behram\u2019a, \u201c\u00d6l\u00fcm seni yan\u0131ltmas\u0131n…\/ Bir bir d\u00fc\u015f\u00fcn ya\u015fayanlar\u0131\/ aln\u0131n\u0131 korkusuzca kald\u0131r\/ kimin yan\u0131ndas\u0131n\/ yerin neresi\/ ve senin en \u00e7aresiz an\u0131nda\/ tek silah\u0131n nedir?,\u201d dizelerini kaleme ald\u0131rtan bir hakik\u00e2t ya da Susana Sontag\u2019a, \u201cChe\u2019nin ya\u015fam\u0131na ve \u00f6l\u00fcm\u00fcne hakk\u0131n\u0131 vermek ancak onun s\u00f6ylediklerine ve yapt\u0131klar\u0131na bakmakla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r,\u201d dedirten bir devrimci realitedir.<\/p>\n\n\n\n Yani karanl\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nlatan bir k\u0131lavuzdur.<\/p>\n\n\n\n Kolay m\u0131?<\/p>\n\n\n\n Che, Bolivya\u2019l\u0131 \u00e7avu\u015f Mario Teran otomatik silahla tarayarak katledildi\u011finde 39 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 ve \u015eair Nicol\u00e1s Guillen, Onun ard\u0131ndan \u2018Bolivyal\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck Asker\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 dizelerinde, \u201cVakti geldi uyanman\u0131n, d\u00fcnya aya\u011fa kalkt\u0131,\u201d derken efsane bir devrimcinin enternasyonalist etkisini anlat\u0131yordu!<\/p>\n\n\n\n * * * * *<\/p>\n\n\n\n Jon Lee Anderson\u2019un, \u201cChe\u2019nin \u2018masum birini\u2019 idam etti\u011fine dair tek bir g\u00fcvenilir kaynak bile bulamad\u0131m. Guevara taraf\u0131ndan veya onun emriyle idam edilen ki\u015filer, sava\u015f zamanlar\u0131nda veya sonras\u0131nda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 gerektiren ola\u011fan su\u00e7lardan mahk\u00fbm edilmi\u015fti: Firar, vatana ihanet veya tecav\u00fcz, i\u015fkence veya cinayet gibi su\u00e7lar. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131n be\u015f y\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Miami ve di\u011fer yerlerdeki K\u00fcba-Amerikan s\u00fcrg\u00fcn toplulu\u011fu aras\u0131nda bulunan Castro kar\u015f\u0131t\u0131 K\u00fcbal\u0131lar\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 eklemeliyim,\u201d<\/a>[11]<\/sup><\/a> notunu b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 Ona b\u0131rakal\u0131m s\u00f6z\u00fc\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cZay\u0131f bir \u0131\u015f\u0131k bize do\u011fru s\u00fcz\u00fcl\u00fcyor ve o ana dek bizi izleyen karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden kendine bir yol a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.\u201d \u201c\u0130ki se\u00e7ene\u011fimiz vard\u0131; ya geri d\u00f6n\u00fcp yenilgiyi kabul edecek, ya da ne pahas\u0131na olursa olsun yola devam edecektik,\u201d<\/a>[12]<\/sup><\/a> der ve eklerdi:<\/p>\n\n\n\n \u201cDizlerimin \u00fczerinde ya\u015famaktansa, ayaklar\u0131m\u0131n \u00fczerinde \u00f6lmeyi tercih ederim\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6l\u00fcm kal\u0131m meselesi olan bu m\u00fccadelenin bir s\u0131n\u0131r\u0131 yok. D\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun ya\u015fanan haks\u0131zl\u0131klara kay\u0131ts\u0131z kalamay\u0131z. Bir \u00fclkenin emperyalizme kar\u015f\u0131 zaferi bizim zaferimiz, yenilgisi de bizim yenilgimizdir\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cBir \u015feyi yapmak i\u00e7in, onu \u00e7ok sevmelisiniz. Bir \u015feyi sevmek i\u00e7in, ona delicesine inanmal\u0131s\u0131n\u0131z\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cD\u00fcnyay\u0131 aptallar y\u00f6netti\u011finde, itaat etmemek ak\u0131ll\u0131lar\u0131n g\u00f6revidir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cEn b\u00fcy\u00fck dayan\u0131\u015fma ve ba\u011fl\u0131l\u0131k, yaln\u0131z ve umutsuz insanlar aras\u0131nda geli\u015fir\u201d…<\/a>[13]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201c\u0130yilik yapmaya devam et. Kar\u015f\u0131ndaki lay\u0131k olmazsa bile, sen buna lay\u0131ks\u0131n\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cKorku duvar\u0131 y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda imk\u00e2ns\u0131z bile kolay olur\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck sadece bir kelime de\u011fil, hakt\u0131r ve herkese aittir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cKaybetti\u011fin tek sava\u015f, u\u011frunda sava\u015fmaktan vazge\u00e7ti\u011findir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6l\u00fcm seni yan\u0131ltmas\u0131n. Bir d\u00fc\u015f\u00fcn ya\u015fayanlar\u0131. Aln\u0131n\u0131 korkusuzca kald\u0131r. Kimin yan\u0131ndas\u0131n ve yerin neresi. Ve senin en \u00e7aresiz an\u0131nda tek silah\u0131n nedir?\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cSaklayacak bir \u015feyin yoksa korkacak bir \u015feyin de yok demektir\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201c\u0130nsanlar her g\u00fcn sa\u00e7\u0131n\u0131 d\u00fczeltiyor da, kendini neden d\u00fczeltmiyor?\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cE\u011fer birg\u00fcn beni ba\u015f\u0131m e\u011fik g\u00f6r\u00fcrsen, bil ki ba\u015f\u0131m; yere d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f birini kald\u0131rmak i\u00e7in e\u011filmi\u015ftir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201c\u0130nsan b\u00fcy\u00fcrken i\u00e7indeki \u00e7ocu\u011fu asla kaybetmemeli\u201d…<\/a>[14]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cSatran\u00e7 oynayacak zek\u00e2ya sahip olanlara cennetten arsa satamazs\u0131n\u0131z\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6mr\u00fcn boyunca o uyu\u015fuk tanr\u0131ya yalvarma, ba\u011flama umutlar\u0131n\u0131 ona ya da \u00f6l\u00fcrken merhamet dileme\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cBir yalan, hangi ama\u00e7 i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f olursa olsun, her zaman, en k\u00f6t\u00fc ger\u00e7ekten daha k\u00f6t\u00fcd\u00fcr\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cKendi hayat\u0131m\u0131z\u0131n kahraman\u0131, kendi ideallerimizin sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olmak i\u00e7in neyi bekliyoruz?\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cDevrimci oldu\u011funu s\u00f6yleyip devrimci gibi davranmayanlar soytar\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cDevrimci olabilmek i\u00e7in sevmesini bilmelisin\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cLider; kendini halk\u0131 i\u00e7in feda edendir, halk\u0131 kendi i\u00e7in feda ettiren de\u011fildir!\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cHer \u015feyden \u00f6nce, d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde herhangi birine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan adaletsizli\u011fi kalbinizin derinliklerinde hissedebilmek… \u0130\u015fte bu bir devrimcinin en g\u00fczel \u00f6zelli\u011fidir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201c\u0130nsan k\u00f6le olmay\u0131 b\u0131rakmal\u0131 ve kendi kaderinin mimar\u0131 olmal\u0131\u201d…<\/a>[15]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201c\u00c7ok \u015fey ba\u015farmak i\u00e7in \u00f6nce her \u015feyi kaybetmemiz gerekir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201cHayat\u0131n\u0131z\u0131, zaferleri kutlayarak de\u011fil, yenilgilerin \u00fcstesinden gelerek ya\u015fay\u0131n\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan, kendini meta olarak satma zorunlulu\u011fu olmadan bir \u015feyler \u00fcretti\u011fi zaman tam anlam\u0131yla insan haklar\u0131na kavu\u015fmaktad\u0131r\u201d…<\/a>[16]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6zel m\u00fclkiyetin, insan\u0131n insana kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinin en \u00fcst bi\u00e7imi olan tekel, halk\u0131 b\u00f6len, s\u00f6m\u00fcren ve yozla\u015ft\u0131ran en muhte\u015fem silaht\u0131r. En ucuz fakat en k\u00f6t\u00fc kaliteden yahut da yarars\u0131z \u00fcr\u00fcnleri ortaya s\u00fcrer, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bizde yabanc\u0131 bir zihniyet yaratmak amac\u0131yla, filmler, romanlar veya \u00e7ocuk masallar\u0131 bi\u00e7iminde sat\u0131l\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r bu silah. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n stratejisi budur, bu strateji, kolektif \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na bireysel \u00e7abalar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r, her insanda bir par\u00e7a bulunan ve onu di\u011ferlerini a\u015fmaya iten bencilli\u011fi pohpohlar. Ayn\u0131 zamanda, her insanda var olan ve onu ba\u015fkalar\u0131ndan m\u00fckemmel oldu\u011funa inand\u0131ran \u00fcst\u00fcnl\u00fck kompleksini de ok\u015far. B\u00f6ylece, tekel, insanlara en gen\u00e7 ya\u015flar\u0131ndan ba\u015flayarak, her birinin en \u00fcst\u00fcn insan oldu\u011fu, herkese kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmek, bunda zafere ula\u015fmak ve sonunda bir s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc olmak gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u015f\u0131lar. Kolektif \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n k\u00f6lele\u015ftirici bir \u015fey oldu\u011funu, sanki b\u00fct\u00fcn halk yaln\u0131zca en ak\u0131ll\u0131 ve en yeteneklilerden olu\u015fuyormu\u015f gibi, halk hemen hemen ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma yeteneklerine, fedak\u00e2rl\u0131k ruhuna ve zek\u00e2ya sahip irade ve g\u00f6n\u00fcllerin olu\u015fturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir kitle de\u011filmi\u015f gibi, ortakla\u015fa eme\u011fin en ak\u0131ll\u0131 ve en yeteneklilerin y\u00fckselmesine engel oldu\u011funu kan\u0131tlamaya b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zen g\u00f6sterir. Nerede b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f bir halk varsa, onu siyahlar ve beyazlar, yetenekliler ve yeteneksizler, okuryazarlar ve okuma yazmas\u0131 olmayanlar diye b\u00f6lmeye \u00e7abalar, tek tek bireylere varana kadar tekrar tekrar b\u00f6ler, bireyi toplumun merkezi yapar\u201d…<\/a>[17]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cUzun zaman boyunca insan, kendini sanat ve k\u00fclt\u00fcr arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, yabanc\u0131la\u015fmadan kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bir meta olarak i\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sekiz saat, ya da daha \u00e7ok saat boyunca, \u00f6ld\u00fc her g\u00fcn ve sonra da kendi manevi yarat\u0131m\u0131nda yeniden dirildi. Ama bu \u00e7arenin kendisi de ayn\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n tohumlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Do\u011fayla birle\u015fmeyi ama\u00e7layan insan, yaln\u0131z bir varl\u0131kt\u0131r. \u00c7evrenin bask\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bireyselli\u011fini savunur ve estetik d\u00fc\u015f\u00fcncelere kar\u015f\u0131, lekelenmemi\u015f kalma iste\u011fi, i\u00e7inde benzersiz, bir varl\u0131k gibi tepkide bulunur. Bu ka\u00e7amak bir yoldur yaln\u0131zca\u201d…<\/a>[18]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cGer\u00e7ekten insan olan herkes, ba\u015fkas\u0131na at\u0131lan tokad\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 kendi yana\u011f\u0131nda duymal\u0131d\u0131r\u201d…<\/a>[19]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cHer insan\u0131n kalbinde hakik\u00e2t gizlidir. \u015eartlar ne kadar kar\u0131\u015f\u0131k olursa olsun, di\u011ferleri ona nas\u0131l bakarsa baks\u0131n, ister kalbin derinliklerinde ister y\u00fczeyde olsun; hakik\u00e2t, kalpte gizlidir. Kalbe bir i\u011fne bat\u0131r\u0131ld\u0131 m\u0131, ger\u00e7ekler oradan f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r\u201d…<\/a>[20]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cBize Marksist olup olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z soruldu\u011funda durumumuz, kendisine Newton\u2019cu olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorulan bir fizik bilgininin, Pasteur\u2019c\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorulan bir biyolo\u011fun durumu gibidir<\/em>\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cBir insan\u0131 devrimin i\u00e7inde ya\u015famak kadar hi\u00e7bir \u015fey e\u011fitmez\u201d…<\/a>[21]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cBaz\u0131 kad\u0131nlar\u0131n liman\u0131 yoktur, baz\u0131lar\u0131 sadece \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ve baz\u0131 kad\u0131nlar haritas\u0131zd\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir atlasa s\u0131\u011fmayacak kadar s\u0131n\u0131rs\u0131zlard\u0131r\u201d…<\/a>[22]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cE\u011fer sevdi\u011finiz kad\u0131n, sosyalizmden anlam\u0131yorsa, sen de kad\u0131ndan anlam\u0131yorsun demektir\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6zellikle bizim \u00fclkelerimizde, kad\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6ren, hatta tamamen ayr\u0131 tutan bir s\u00f6m\u00fcrgeci zihniyet vard\u0131r\u201d…<\/a>[23]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cBug\u00fcn bir devrim d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yoruz devrimimizin bir sosyalist devrim oldu\u011funu t\u00fcm d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131klad\u0131k. Sosyalizm yaln\u0131zca bir s\u00f6z de\u011fildir, ekonomik etkenlerin ve bilin\u00e7 etkeninin sonucudur. Bu nedenle ve bu ba\u011flamda yapmam\u0131z gereken \u00e7ok \u015fey var\u201d…<\/a>[24]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cHalk\u0131n iradesinin dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir sistem izlendi\u011finde ve halk\u0131n refah\u0131na hizmet eden b\u00fct\u00fcn eylemleri tek norm olarak kabul edildi\u011finde y\u00f6netmek ne kadar kolayd\u0131r\u201d…<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6nce \u00e7ocuklar\u0131 kurtaraca\u011f\u0131z, gelece\u011fi kursunlar diye. Sonra a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 silece\u011fiz yery\u00fcz\u00fcnden, \u00e7ocuklar doysun diye. Ve g\u00fcne\u015f olup \u0131s\u0131taca\u011f\u0131z d\u00fcnyay\u0131, \u00e7ocuklar g\u00fcls\u00fcn diye. Her \u015feyden \u00f6nemlisi, insan kalaca\u011f\u0131z insanl\u0131k s\u00fcrs\u00fcn diye\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cBir insan\u0131n hayat\u0131, yery\u00fcz\u00fcndeki en zengin adam\u0131n t\u00fcm mal varl\u0131\u011f\u0131ndan bir milyon kat daha de\u011ferlidir\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cHi\u00e7 kimse \u00fcniversitenin verdi\u011fi resmi diploma olarak son teknoloji parti g\u00f6revine ba\u015fvuramaz. \u00d6nc\u00fc parti olmak, g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7irme m\u00fccadelesinde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n en \u00f6nde olmakt\u0131r, onu yakalamas\u0131na y\u00f6nlendirmek, hatta kestirmeden s\u00fcrmektir. Devrimci partilerimizin misyonu budur ve analizler derin ve kapsaml\u0131 olmal\u0131 ki hata olmas\u0131n\u201d…<\/a>[25]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczde a\u015f\u0131lacak zor bir yol var. \u0130\u015f\u00e7ilerin, k\u00f6yl\u00fclerin ve gelece\u011fe do\u011fru y\u00fcr\u00fcmek zorunda olan t\u00fcm yoksul s\u0131n\u0131flar\u0131m\u0131z\u0131n birli\u011finden g\u00fc\u00e7 al\u0131yoruz\u201d…<\/a>[26]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cToplumun bir kesiminin ekonomik a\u00e7\u0131dan di\u011ferlerinden \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu yerlerde demokrasiden s\u00f6z edilemez\u201d\u2026<\/a>[27]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cTekelci d\u00fczende serbest rekabet, \u00f6zg\u00fcr tavuklar aras\u0131nda \u00f6zg\u00fcr tilkilerin dola\u015fmas\u0131na benzer\u201d…<\/a>[28]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cNeden birileri a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcrken, birileri zevki sefa i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor?\u201d<\/a>[29]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cYa\u011fmur kom\u00fcnisttir; \u00e7\u00fcnk\u00fc herkese e\u015fit ya\u011far. R\u00fczg\u00e2r ise kapitalisttir zay\u0131f olan\u0131 y\u0131kar\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cDevrimin en \u00f6nemli amac\u0131 insanlar\u0131 birbirine yabanc\u0131la\u015fmaktan kurtarmakt\u0131r\u201d\u2026<\/p>\n\n\n\n \u201cDevrim olgunla\u015f\u0131nca dal\u0131ndan d\u00fc\u015fen bir elma de\u011fildir. Elmay\u0131 sizin d\u00fc\u015f\u00fcrmeniz gerekir\u201d…<\/a>[30]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cDevrimin amac\u0131 haks\u0131zl\u0131klar\u0131 k\u00f6k\u00fcnden kopar\u0131p atmakt\u0131r\u201d…<\/a>[31]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz sava\u015fma g\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve gelecek bizimdir\u201d…<\/a>[32]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cGer\u00e7ek bir devrimde ya kazan\u0131rs\u0131n ya da \u00f6l\u00fcrs\u00fcn\u201d…<\/a>[33]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cKapitalizmin son a\u015famas\u0131 olan emperyalizmin, d\u00fcnyay\u0131 kapsayan bir sistem oldu\u011fu ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir cephele\u015fmeyle ezilmesi gerekti\u011fini hesaba katmal\u0131y\u0131z. Bu m\u00fccadelenin stratejik hedefi emperyalizmin imhas\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d…<\/a>[34]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n \u201cEmperyalizm hayvanl\u0131kt\u0131r. O hayvan hi\u00e7 doymak bilmez, o ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 bilmez. Hitler\u2019in hayvan ordular\u0131 gibi, Kuzey Amerika\u2019n\u0131n hayvanlar\u0131 gibi, Bel\u00e7ika\u2019n\u0131n emperyalistleri gibi ve Cezayir i\u00e7indeki Frans\u0131z emperyalistleri gibi… \u00c7\u00fcnk\u00fc emperyalizmin \u00f6z\u00fc insanlar\u0131 hayvana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir; delirmi\u015f, kana susam\u0131\u015f hayvanlara\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cT\u00fcm eylemimiz emperyalizme kar\u015f\u0131 bir sava\u015f naras\u0131d\u0131r ve insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ne kar\u015f\u0131, halklar\u0131n birli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sloganlar\u0131m\u0131z, kulaktan kula\u011fa yay\u0131lacaksa, silahlar\u0131m\u0131z\u0131 kavramak i\u00e7in ba\u015fka eller uzanacaksa, ba\u015fka insanlar mitraly\u00f6z sesleri ve yeni sava\u015f naralar\u0131 aras\u0131nda cenazelerimize a\u011f\u0131t yakacaksa, \u00f6l\u00fcm ho\u015f geldi, sefa geldi\u201d…<\/a>[35]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n TEMEL DEM\u0130RER <\/p>\n\n\n\n N O T L A R<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/a>[*]<\/sup><\/a> Kald\u0131ra\u00e7 Dergisi, No:294, Ocak 2026\u2026<\/p>\n\n\n\n [1]<\/sup><\/a> Marcello Musto, \u201cChe Guevara\u2019n\u0131n Yolundan\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 15 Ekim 2023, s.12.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[2]<\/sup><\/a> Bkz: i) Sibel \u00d6zbudun-Temel Demirer, \u201cDersimiz: Komutan(\u0131m\u0131z) Che veya Hasta Siempre, Commandante!\u201d, Kald\u0131ra\u00e7 Dergisi, No:231, Ekim 2020\u2026 ii) Temel Demirer, \u201cKomutan(\u0131m\u0131z) Che\u201d, Rojnameya Newroz, Y\u0131l:4, No:149, 20 Ekim 2010\u2026 iii) Temel Demirer, \u201cChe Her Yerdedir; Bizimledir!\u201d, Rojnameya Newroz, Y\u0131l:6, No:224, 17 Kas\u0131m 2012… iv) Temel Demirer, \u201cKaranl\u0131ktan \u2018Kiraz Zaman\u0131\u2019na veya Che\u2019den Adal\u0131\u2019ya Bizimkiler\u201d, 8 Ekim 2008\u2026 https:\/\/temeldemirer.blogspot.com\/2012\/04\/karanliktan-kiraz-zamanina-veya-cheden_07.html v) Temel Demirer, \u201cTarihi Kahramanca Ya\u015fayanlar\u201d, G\u00f6r\u00fc\u015f21, Mart 2022\u2026 https:\/\/temeldemirer.blogspot.com\/2022\/05\/tarihi-kahramanca-yasayanlar.html vi) Temel Demirer, \u201c\u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130steyen Ger\u00e7ek: Devrim(ciler) veya Bizimkiler\u201d, Kald\u0131ra\u00e7 Dergisi, No:114, Ekim 2010… vii) Temel Demirer, \u201cHat\u0131rlay\u0131n; Unutturmay\u0131n Onlar\u0131!\u201d, Rojnameya Newroz, Y\u0131l:6, No:217, 4 A\u011fustos 2012\u2026<\/p>\n\n\n\n <\/a>[3]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Bellekteki Che, Haz\u0131rlayan: Victor Casaus, \u00e7ev: B\u00fclent Kale, Everest Yay., 2008.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[4]<\/sup><\/a> Levent Turhan G\u00fcm\u00fc\u015f, \u201cBir Ret Manzumesi Olarak \u2018Gidebilmek\u2019\u2026\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 15 Haziran 2025, s.14.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[5]<\/sup><\/a> \u201cK\u00fcba\u2019ya ilk \u00e7\u0131kartma yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yo\u011fun bir ate\u015f alt\u0131nda kald\u0131k. Geri \u00e7ekilme emri verdim.<\/p>\n\n\n\n Che hari\u00e7 herkes \u00e7ekildi. A\u011f\u0131r kay\u0131plar verdik.<\/p>\n\n\n\n Che emrimi dinlemeyerek dakikalar sonra geldi\u011finde k\u0131zg\u0131nl\u0131kla \u2018Emrimi nas\u0131l dinlemezsin. Seni kaybedebilirdik.\u2019 diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda, so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla \u2018\u0130\u015fim vard\u0131\u2019 dedi. \u2018O ate\u015fin alt\u0131nda ne i\u015fin vard\u0131?\u2019 diye tekrar \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Ve Che bana dedi ki; Son nefesini vermekte olan yolda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n kulaklar\u0131na, bo\u015fu bo\u015funa \u00f6lmediklerini, K\u00fcba devrimini ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fimizi\u2019 f\u0131s\u0131ldad\u0131m.\u201d (Fidel Castro)<\/p>\n\n\n\n <\/a>[6]<\/sup><\/a> \u201cChe Daima! Ernesto\u2019lar Zaman\u0131\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 5 Ekim 2025, s.10-11.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[7]<\/sup><\/a> Latin Amerika Marksizminin kurucusu Carlos Mariategui, 1928\u2019de yay\u0131nlanan bir makalesinde \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cElbette Latin Amerika\u2019daki sosyalizmin taklit ya da kopya de\u011fil, \u015fiirsel bir yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n eseri olmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Indo-Amerikan sosyalizminin esin kayna\u011f\u0131 kendi ger\u00e7e\u011fimiz, kendi dilimiz olmal\u0131. Bu, yeni ku\u015faklara lay\u0131k bir misyondur.\u201d<\/p>\n\n\n\n Che\u2019nin Mariategui\u2019nin bu makalesinden esinlenip esinlenmedi\u011fini bilmiyoruz. Ama, okumu\u015f olmas\u0131 muhtemel, zira hayat arkada\u015f\u0131 Hilda Gadea\u2019n\u0131n K\u00fcba devrimini izleyen y\u0131llarda Mariategui\u2019nin yaz\u0131lar\u0131n\u0131 Che\u2019ye verdi\u011fi biliniyor.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[8]<\/sup><\/a> Onur \u00d6zgen, \u201cChe\u2019nin Miras\u0131\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 15 Haziran 2025, s.14.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[9]<\/sup><\/a> \u00d6nder \u0130\u015fleyen, \u201cChe Si! Ger\u00e7ek Devrim Kalpleri de Fetheden Devrimdir\u201d, Birg\u00fcn Pazar, 8 Ekim 2023, s.13.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[10]<\/sup><\/a> Michael L\u00f6wy, \u201cChe\u2019nin Sosyalizmi\u201d, 24 Ekim 2022\u2026 https:\/\/imdatfreni.org\/chenin-sosyalizmi-michael-lowy\/<\/p>\n\n\n\n <\/a>[11]<\/sup><\/a> Jon Lee Anderson, Che Guevara: Bir Devrimci Ya\u015fam \u00e7ev: Yavuz Alogan, \u0130thaki Yay., 2005.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[12]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Motosiklet G\u00fcnl\u00fckleri, \u00e7ev: Osman Ak\u0131nhay-Adil Bakt\u0131aya, Everest Yay., 2003.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[13]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, \u015eiirler, \u00e7ev: Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 2005.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[14]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ger\u00e7ek\u00e7i Ol \u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130ste, \u00e7ev. Yusuf Kenan Canol, Alt\u0131n Post Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[15]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, \u0130ki..\u00dc\u00e7.. Vietnam Emperyalizme Kar\u015f\u0131 Sava\u015f, \u00e7ev. Neslihan Bilge, \u0130leri Yay., 2019.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[16]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ger\u00e7ek\u00e7i Ol \u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130ste, \u00e7ev: Yusuf Kenan Canol, Alt\u0131n Post Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[17]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Sosyalizm ve \u0130nsan, \u00e7ev: Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 1978.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[18]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Gen\u00e7lik \u00dczerine Yaz\u0131lar, \u00e7ev: Baran Aladanl\u0131, Arya Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[19]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Politik Yaz\u0131lar, \u00e7ev. Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 2005.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[20]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ger\u00e7ek\u00e7i Ol \u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130ste, \u00e7ev: Yusuf Kenan Canol, Alt\u0131n Post Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[21]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Sosyalizm ve \u0130nsan, \u00e7ev: Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 1977.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[22]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Alonso Salvino, Che Guevara Bir \u0130nsan Bir Lider Bir Devrimci, \u00e7ev: Ali Cevat \u00d6zcan, Siyah Beyaz, 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[23]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Gerilla Sava\u015f\u0131, \u00e7ev: S\u00fcleyman Do\u011fru, Everest Yay., 2008.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[24]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ekonomik Yaz\u0131lar, \u00e7ev: Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 1991.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[25]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Latin Amerikan Devrimi Taktik ve Stratejisi, \u0130leri Yay., 2019.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[26]<\/sup><\/a> Che Guevara, Sosyalizm ve \u0130nsan, \u00e7ev: Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 1977.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[27]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ger\u00e7ek\u00e7i Ol \u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130ste, \u00e7ev: Yusuf Kenan Canol, Alt\u0131n Post Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[28]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Politik Yaz\u0131lar, \u00e7ev: Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 2005.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[29]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Motosiklet G\u00fcnl\u00fckleri, \u00e7ev: Osman Ak\u0131nhay-Adil Bakt\u0131aya, Everest Yay., 2003.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[30]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ger\u00e7ek\u00e7i Ol \u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130ste, \u00e7ev. Yusuf Kenan Canol, Alt\u0131n Post Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[31]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Politik Yaz\u0131lar, \u00e7ev. Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 2005.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[32]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Sosyalizm ve \u0130nsan, \u00e7ev. Nadiye R. \u00c7obano\u011flu, Yar Yay., 1977.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[33]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Ger\u00e7ek\u00e7i Ol \u0130mk\u00e2ns\u0131z\u0131 \u0130ste, \u00e7ev. Yusuf Kenan Canol, Alt\u0131n Post Yay., 2016.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[34]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, \u0130ki..\u00dc\u00e7.. Vietnam: Emperyalizme Kar\u015f\u0131 Sava\u015f, \u00e7ev: Neslihan Bilge, \u0130leri Yay., 2019.<\/p>\n\n\n\n <\/a>[35]<\/sup><\/a> Ernesto Che Guevara, Bolivya G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7ev: N. Sar\u0131ali, Belge Yay., 1979.<\/p>\n\n\n\n Ky: Devrimcicephe.org<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cChe\u2019nin miras\u0131 her zamankinden daha g\u00fcncel.\u201d[1] \u201c\u00d6l\u00fcm...<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29,8],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-8381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-sectiklerimiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8383,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8381\/revisions\/8383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8381"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=8381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}