{"id":8682,"date":"2026-01-31T12:15:56","date_gmt":"2026-01-31T09:15:56","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=8682"},"modified":"2026-02-09T22:23:23","modified_gmt":"2026-02-09T19:23:23","slug":"ortadoguda-emperyalist-dizayn-ve-yeni-catisma-fay-hatlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2026\/01\/31\/ortadoguda-emperyalist-dizayn-ve-yeni-catisma-fay-hatlari\/","title":{"rendered":"Ortado\u011fu\u2019da Emperyalist Dizayn ve Yeni \u00c7at\u0131\u015fma Fay Hatlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>2010 y\u0131l\u0131nda Tunus\u2019ta ba\u015flayan ve k\u0131sa s\u00fcrede \u201cArap Bahar\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda t\u00fcm Ortado\u011fu\u2019ya yay\u0131lan s\u00fcre\u00e7, emperyalist merkezlerin halklara pazarlad\u0131\u011f\u0131 demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vaatlerinin nas\u0131l bir kar\u015f\u0131-devrimci restorasyona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6sterdi. Emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131n biriken \u00f6fkesi ve me\u015fru talepleri istismar edilirken, hedef ba\u011f\u0131ml\u0131 kapitalist rejimlerin tasfiyesi de\u011fil; emperyalizme daha uyumlu, daha k\u0131r\u0131lgan ve daha kolay denetlenebilir siyasal yap\u0131lar\u0131n in\u015fas\u0131 oldu. M\u0131s\u0131r\u2019da askeri diktat\u00f6rl\u00fck restore edilirken, Libya ve Suriye\u2019de devlet yap\u0131lar\u0131 par\u00e7aland\u0131; mezhep\u00e7ilik ve siyasal \u0130slam emperyalist m\u00fcdahalenin temel ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ortado\u011fu, do\u011frudan m\u00fcdahalelerle \u015fekillendirilen kal\u0131c\u0131 bir kaos alan\u0131na s\u00fcr\u00fcklendi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kaos rastlant\u0131 de\u011fildir. Kapitalizmin emperyalist a\u015famas\u0131nda pazarlar\u0131n, enerji havzalar\u0131n\u0131n ve jeostratejik ge\u00e7i\u015f hatlar\u0131n\u0131n denetimi i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen k\u00fcresel m\u00fccadele, Ortado\u011fu\u2019yu merkezine alm\u0131\u015ft\u0131r. Arap Bahar\u0131 s\u00fcreci, halklar\u0131n ger\u00e7ek kurtulu\u015f taleplerini bo\u011farken; siyasal \u0130slamc\u0131 hareketleri ve etnik-mezhepsel fay hatlar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karan bilin\u00e7li bir kar\u015f\u0131-devrimci dizaynla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalizm bir yandan \u201cdemokrasi\u201d ve \u201cinsan haklar\u0131\u201d s\u00f6ylemini dola\u015f\u0131ma sokmu\u015f, di\u011fer yandan gerici vekil g\u00fc\u00e7ler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00f6lgeyi y\u00f6netilebilir bir y\u0131k\u0131m alan\u0131na \u00e7evirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn ya\u015fananlar bu s\u00fcrecin kesintisiz bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. ABD, farkl\u0131 y\u00f6netimler ve s\u00f6ylemler alt\u0131nda Ortado\u011fu\u2019ya dair temel niyetini her f\u0131rsatta a\u00e7\u0131k etmi\u015ftir: B\u00f6lgeyi par\u00e7al\u0131, hizalanm\u0131\u015f ve ABD-\u0130srail \u00e7\u0131karlar\u0131yla uyumlu bir siyasal d\u00fczene kavu\u015fturmak. T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131nda do\u011frudan bir \u00e7at\u0131\u015fma \u00f6ng\u00f6rmeyen, Hazar Denizi\u2019nden Akdeniz\u2019e uzanan jeopolitik hat \u00fczerinden kurulan bu strateji, emperyalist merkezlerin uzun erimli planlar\u0131n\u0131n ifadesidir. De\u011fi\u015fen akt\u00f6rler de\u011fil, de\u011fi\u015fmeyen emperyalist hedeftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Gazze\u2019den L\u00fcbnan\u2019a, Suriye\u2019den Irak\u2019a, Kafkasya\u2019dan Afrika Boynuzu\u2019na uzanan hatta ya\u015fanan geli\u015fmeler, uzun s\u00fcredir ad\u0131m ad\u0131m uygulanan bu stratejinin par\u00e7alar\u0131d\u0131r. 7 Ekim 2023\u2019ten itibaren \u0130srail\u2019le tam bir e\u015fg\u00fcd\u00fcm i\u00e7inde hareket eden ABD, siyasal \u0130slamc\u0131 g\u00fc\u00e7leri de ta\u015feronla\u015ft\u0131rarak Ortado\u011fu\u2019nun yeniden dizayn\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcrecin \u00e7er\u00e7evesi, Geni\u015fletilmi\u015f B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6nce \u201cB\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu\u201d, ard\u0131ndan \u201cGeni\u015fletilmi\u015f B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu\u201d ad\u0131yla servis edilen proje; Elbruz Da\u011flar\u0131\u2019ndan Atlas Okyanusu\u2019na, Hindiku\u015f\u2019tan Afrika Boynuzu\u2019na uzanan geni\u015f bir co\u011frafyay\u0131 kapsamaktad\u0131r. \u0130ran\u2019dan Somali\u2019ye, Pakistan\u2019dan Fas\u2019a kadar uzanan bu hatta hedeflenen; ABD-\u0130srail \u00e7\u0131karlar\u0131na uyumlu, ba\u011f\u0131ml\u0131, par\u00e7al\u0131 ve gerekti\u011finde i\u00e7 sava\u015flarla yeniden \u015fekillendirilebilecek siyasal yap\u0131lard\u0131r. G\u00fcney Kafkasya\u2019da a\u00e7\u0131lmak istenen koridorlar, Somaliland\u2019\u0131n tan\u0131nmas\u0131, Gazze\u2019nin sistematik bi\u00e7imde yok edilmesi ve Filistin halk\u0131n\u0131n zorla yerinden edilmesi bu dizayn\u0131n birbirini tamamlayan halkalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalist plan\u0131n kilit \u00fclkeleri ba\u015f\u0131ndan beri nettir: Suriye, Libya ve \u0130ran. Bu \u00fclkeler \u0130srail merkezli emperyalist d\u00fczenin \u00f6n\u00fcnde siyasal ve jeopolitik bir set olu\u015fturuyordu. Libya ve Suriye bu setten i\u00e7eriden \u00e7\u00f6kertilerek \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Libya, I\u015e\u0130D ve El Kaide art\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lar\u0131n cirit att\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok par\u00e7al\u0131 bir alana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Suriye\u2019de ise El Kaide k\u00f6kenli Heyet Tahrir el-\u015eam, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin fiili onay\u0131yla iktidara ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Suriye\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc Ortado\u011fu denkleminde nitel bir k\u0131r\u0131lma yaratt\u0131. 8 Aral\u0131k 2024\u2019te HT\u015e\u2019nin \u015eam\u2019a giri\u015finin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yaln\u0131zca bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi de\u011fil, emperyalist dizayn\u0131n kritik bir e\u015fi\u011fi a\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu. K\u00fcrtlerle ya\u015fanan gerilimli s\u00fcrecin ard\u0131ndan s\u0131n\u0131rl\u0131 haklar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda merkezi yap\u0131ya entegrasyon sa\u011fland\u0131. Bu s\u00fcrecin Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan \u201ctarihi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131\u201d olarak sunulmas\u0131, ya\u015fananlar\u0131n halk iradesinden de\u011fil emperyalist yeniden yap\u0131land\u0131rmadan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Afganistan\u2019\u0131 Taliban\u2019a teslim eden g\u00fc\u00e7ler, Suriye\u2019yi de HT\u015e\u2019ye devretmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Suriye\u2019de \u201cyeni d\u00f6nem\u201d olarak pazarlanan bu s\u00fcre\u00e7 k\u0131sa s\u00fcrede kendi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerini ve yeni fay hatlar\u0131n\u0131 \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131. Daha \u00f6nce QSD saflar\u0131nda yer alan ve \u00e7e\u015fitli vaatlerle HT\u015e \u00e7izgisine \u00e7ekilen Arap a\u015firetleri, sahadaki pratikle y\u00fcz y\u00fcze geldik\u00e7e HT\u015e y\u00f6netimiyle ciddi gerilimler ya\u015famaya ba\u015flad\u0131. Gen\u00e7lerin zorla silah alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve HT\u015e kontrol\u00fcndeki b\u00f6lgelerden Irak sahas\u0131na s\u00fcr\u00fclmesi, a\u015firet taban\u0131nda derin bir ho\u015fnutsuzluk yaratt\u0131. \u201c\u0130stikrar\u201d s\u00f6ylemi, ger\u00e7ekte bir militarizasyon ve zor rejimini ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kad\u0131nlara y\u00f6nelik uygulamalar ise bu gerilimi daha da derinle\u015ftirdi. Arap kad\u0131nlar\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131, sistematik cinsel \u015fiddet ve tecav\u00fcz vakalar\u0131n\u0131n bizzat \u00f6rg\u00fcte yak\u0131n unsurlar taraf\u0131ndan sosyal medyada te\u015fhir edilir hale gelmesi, siyasal \u0130slamc\u0131 yap\u0131n\u0131n ger\u00e7ek karakterini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131. Kad\u0131n bedeninin sava\u015f ganimeti ve korku arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131, HT\u015e ile onu destekleyen a\u015firet yap\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 h\u0131zla \u00e7\u00f6zmektedir. \u201cYeni d\u00fczen\u201d s\u00f6ylemi, yerini daha b\u00fcy\u00fck \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n habercisi olan bir \u015fiddet sarmal\u0131na b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna kar\u015f\u0131n, bug\u00fcn ya\u015fanan bask\u0131 ve vah\u015fet QSD d\u00f6neminde deneyimlenen g\u00f6rece \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve sek\u00fcler ya\u015fam prati\u011fini bu topluluklar\u0131n haf\u0131zas\u0131ndan silemeyecektir. Kad\u0131nlar\u0131n kamusal hayata kat\u0131l\u0131m\u0131, e\u015fitlik\u00e7i ili\u015fkiler ve g\u00f6rece bask\u0131s\u0131z ya\u015fam alanlar\u0131 \u00f6zellikle gen\u00e7ler ve kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan silinmez bir deneyim olarak zihinlerde yer etmi\u015ftir. Bir kez g\u00f6r\u00fclen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ihtimali, bast\u0131r\u0131lsa da geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez bi\u00e7imde toplumsal haf\u0131zaya kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle Arap kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu d\u00f6nem, yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f bir ara evre de\u011fil, gelece\u011fe dair bir ufuktur. HT\u015e\u2019nin kad\u0131n bedenini tahakk\u00fcm\u00fcn nesnesi haline getiren uygulamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, QSD d\u00f6neminde deneyimlenen kamusal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik, yeni bir d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dair bilinci canl\u0131 tutmaktad\u0131r. Emperyalizm ve gerici ta\u015feronlar\u0131 bu ufku b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yok edemez.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tabloda emperyalist projenin as\u0131l k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 \u0130ran\u2019d\u0131r. \u0130ran diz \u00e7\u00f6kt\u00fcr\u00fclmeden ABD-\u0130srail ekseninde in\u015fa edilmek istenen yeni Ortado\u011fu d\u00fczeninin kal\u0131c\u0131 hale gelmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yemen\u2019den L\u00fcbnan\u2019a, Filistin\u2019den Irak\u2019a uzanan direni\u015f dinamikleri bu denklemde \u0130ran\u2019\u0131n etkisiyle varl\u0131k g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD ve \u0130srail\u2019in hedefinde yaln\u0131zca \u0130ran devleti de\u011fil, onun temsil etti\u011fi b\u00f6lgesel jeopolitik hat bulunmaktad\u0131r. Mezhep\u00e7ilik, b\u00f6l-y\u00f6net stratejisinin temel ara\u00e7lar\u0131ndan biri olarak devreye sokulmakta; \u015eii n\u00fcfuz alanlar\u0131 siyasal ve ideolojik ku\u015fatmayla zay\u0131flat\u0131lmak istenmektedir. \u0130ran\u2019daki toplumsal \u00e7eli\u015fkilerin \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6ylemiyle istismar edilmesi, emperyalist m\u00fcdahalenin ideolojik me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ibarettir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ran ayn\u0131 zamanda ekonomik ve jeostratejik bir engeldir. Devasa enerji kaynaklar\u0131, nadir toprak elementleri ve Avrasya\u2019ya a\u00e7\u0131lan co\u011frafi konumu, onu emperyalist i\u015ftah\u0131n merkezine yerle\u015ftirmektedir. \u0130ran\u2019\u0131n devrilmesi, ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan Rusya ve \u00c7in\u2019e uzanan hatta son b\u00fcy\u00fck bariyerin a\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>13 Haziran\u2019da \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a sald\u0131r\u0131s\u0131yla ba\u015flayan ve ABD\u2019nin do\u011frudan dahil oldu\u011fu sava\u015f bu s\u00fcrecin yaln\u0131zca bir evresidir. \u015eimdi ikinci perdenin sahnelenmesi hedeflenmektedir. Mesele yaln\u0131zca \u0130ran de\u011fil; Hazar\u2019dan Akdeniz\u2019e uzanan emperyalist bir d\u00fczenin tesisidir. Afganistan\u2019dan Libya\u2019ya, Suriye\u2019den Gazze\u2019ye kadar halklar gerici ve ba\u011f\u0131ml\u0131 akt\u00f6rlerin insaf\u0131na b\u0131rak\u0131l\u0131rken, Geni\u015fletilmi\u015f B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131 kan ve y\u0131k\u0131mla yeniden \u015fekillendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tablo, emperyalizmin en \u00e7\u0131plak ve sald\u0131rgan bi\u00e7imiyle sahnede oldu\u011fu bir tarihsel momenti ifade etmektedir. Sorunun kayna\u011f\u0131 mezhepler ya da kimlikler de\u011fil, sermayenin k\u00fcresel tahakk\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Ortado\u011fu halklar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek kurtulu\u015fu, emperyalizme ve onun yerli i\u015fbirlik\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f temelli, devrimci ve anti-emperyalist bir m\u00fccadeleden ge\u00e7mektedir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda sunulan her d\u00fczen, ayn\u0131 zincirin farkl\u0131 bir halkas\u0131 olmaktan \u00f6teye ge\u00e7meyecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eemdin \u015eim\u015fir<\/p>\n\n\n\n<p>31 Ocak 2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2010 y\u0131l\u0131nda Tunus\u2019ta ba\u015flayan ve k\u0131sa s\u00fcrede&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":8683,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29,67],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-8682","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-semdin-simsir"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8682"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8684,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8682\/revisions\/8684"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8682"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=8682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}