{"id":8996,"date":"2026-03-03T01:19:10","date_gmt":"2026-03-02T22:19:10","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=8996"},"modified":"2026-03-05T14:17:39","modified_gmt":"2026-03-05T11:17:39","slug":"irana-yonelik-saldirilar-golgesinde-pakistan-afganistan-catismasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2026\/03\/03\/irana-yonelik-saldirilar-golgesinde-pakistan-afganistan-catismasi\/","title":{"rendered":"\u0130ran\u2019a Y\u00f6nelik Sald\u0131r\u0131lar G\u00f6lgesinde: Pakistan\u2013Afganistan \u00c7at\u0131\u015fmas\u0131\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p>ABD ve \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131 b\u00f6lgesel g\u00fcndemi belirlerken, kamuoyunun dikkatinden ka\u00e7\u0131r\u0131lan bir di\u011fer tehlikeli gerilim hatt\u0131 Pakistan ile Afganistan aras\u0131nda t\u0131rmanan \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131r. Bu \u00e7at\u0131\u015fma yaln\u0131zca iki kom\u015fu devlet aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r ihlallerinden ibaret de\u011fildir; s\u00f6m\u00fcrgeci miras\u0131n, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 rekabetinin, g\u00fcvenlik\u00e7i devlet akl\u0131n\u0131n ve derinle\u015fen i\u00e7 siyasal-ekonomik krizlerin kesi\u015fim noktas\u0131nda \u015fekillenen yap\u0131sal bir sorundur.<\/p>\n\n\n\n<p>Pakistan ile Afganistan aras\u0131ndaki gerilimin tarihsel k\u00f6keni 1893\u2019te Britanya \u0130mparatorlu\u011fu taraf\u0131ndan \u00e7izilen Durand Hatt\u0131\u2019na dayan\u0131r. Bu s\u0131n\u0131r, Pe\u015ftun n\u00fcfusu ikiye b\u00f6lm\u00fc\u015f; Afganistan taraf\u0131ndan hi\u00e7bir zaman tam anlam\u0131yla me\u015fru kabul edilmemi\u015ftir. S\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7lerin masa ba\u015f\u0131nda \u00e7izdi\u011fi bu hat, ulus-devletlerin \u00fczerine oturdu\u011fu k\u0131r\u0131lgan bir jeopolitik zemin yaratm\u0131\u015f; etnik, a\u015firetsel ve toplumsal ba\u011flar\u0131 par\u00e7alayarak kal\u0131c\u0131 bir egemenlik krizine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn s\u0131n\u0131r boyunca ya\u015fanan askeri y\u0131\u011f\u0131nak, hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 su\u00e7lamalar, yaln\u0131zca g\u00fcncel siyasi tercihlerle a\u00e7\u0131klanamaz. Bunlar, emperyalist d\u00f6nemin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yapay s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n iradesini hi\u00e7e sayan devlet formunun tarihsel devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Son y\u0131llarda \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n merkezinde Pakistan\u2019\u0131n Afganistan topraklar\u0131nda bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) yer almaktad\u0131r. \u0130slamabad y\u00f6netimi, Pakistan i\u00e7indeki sald\u0131r\u0131lar\u0131 Afganistan\u2019daki militan yap\u0131lanmalarla ili\u015fkilendirmekte ve s\u0131n\u0131r \u00f6tesi askeri operasyonlar\u0131 \u201cme\u015fru m\u00fcdafaa\u201d olarak sunmaktad\u0131r. Taliban y\u00f6netimi ise bu su\u00e7lamalar\u0131 reddetmekte ve Pakistan\u2019\u0131n egemenlik ihlallerine kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fini savunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak mesele yaln\u0131zca silahl\u0131 gruplar de\u011fildir. Pakistan uzun s\u00fcredir derin bir ekonomik kriz, artan enflasyon, bor\u00e7 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve siyasal istikrars\u0131zl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Afganistan ise uluslararas\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar, diplomatik izolasyon ve a\u011f\u0131r bir insani kriz alt\u0131ndad\u0131r. Bu ko\u015fullarda \u201cd\u0131\u015f tehdit\u201d s\u00f6ylemi, her iki \u00fclkede de y\u00f6netici elitler i\u00e7in i\u00e7 me\u015fruiyet \u00fcretmenin ve toplumsal ho\u015fnutsuzlu\u011fu bast\u0131rman\u0131n arac\u0131 haline gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcvenlik\u00e7i dil, s\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fkileri g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lar; yoksullu\u011fun, i\u015fsizli\u011fin ve e\u015fitsizli\u011fin sorumlulu\u011funu sistemin yap\u0131sal sorunlar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece s\u0131n\u0131r hatt\u0131ndaki askeri gerilim, yaln\u0131zca d\u0131\u015f politik bir mesele de\u011fil; ayn\u0131 zamanda i\u00e7erdeki s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin yeniden tahkim edilme bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pakistan\u2019\u0131n Afganistan \u00fczerindeki tarihsel n\u00fcfuz aray\u0131\u015f\u0131, \u201cstratejik derinlik\u201d doktriniyle \u015fekillenmi\u015ftir. Ancak Taliban\u2019\u0131n yeniden iktidara geli\u015fi, beklenen istikrar\u0131 \u00fcretmemi\u015f; aksine yeni gerilim alanlar\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Afganistan sahas\u0131 ayn\u0131 zamanda Hindistan, \u0130ran, \u00c7in ve Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin dolayl\u0131 \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi bir aland\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu durum, yerel bir s\u0131n\u0131r sorununu daha geni\u015f bir g\u00fc\u00e7 rekabetinin par\u00e7as\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir. \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131larla e\u015f zamanl\u0131 olarak Pakistan\u2013Afganistan hatt\u0131nda ya\u015fanan t\u0131rman\u0131\u015f, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengelerinin yeniden \u015fekillendi\u011fi bir konjonkt\u00fcrde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Emperyalist merkezlerin ve b\u00f6lgesel akt\u00f6rlerin n\u00fcfuz m\u00fccadelesi, yerel devletleri daha agresif ve militarist politikalara itmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pakistan\u2013Afganistan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131, s\u00f6m\u00fcrgeci s\u0131n\u0131rlar\u0131n ve militarist devlet akl\u0131n\u0131n halklar \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkisinin tipik bir \u00f6rne\u011fidir. S\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan yoksul k\u00f6yl\u00fcler, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticiler, g\u00fcndelik i\u015f\u00e7iler ve g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in de\u011fi\u015fen yaln\u0131zca kontrol noktalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 ve artan bask\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Askeri operasyonlar derinle\u015ftik\u00e7e s\u0131n\u0131r k\u00f6yleri bo\u015fal\u0131r, ticaret yollar\u0131 kapan\u0131r, ge\u00e7im kaynaklar\u0131 yok olur. Devlet b\u00fct\u00e7eleri silahlanmaya ayr\u0131l\u0131rken sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve sosyal hizmetler daha da geriler. \u0130\u015fsizlik ve g\u00f6\u00e7 artar; insani kriz kal\u0131c\u0131la\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Sava\u015f, yaln\u0131zca cephede de\u011fil; g\u00fcndelik hayat\u0131n her alan\u0131nda s\u00fcrer. Yoksulluk militarizmin g\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fcrken, egemen s\u0131n\u0131flar g\u00fcvenlik s\u00f6ylemiyle siyasal alan\u0131 daralt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar b\u00f6lgesel bir payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131n\u0131n i\u015faretlerini ta\u015f\u0131rken, Pakistan\u2013Afganistan hatt\u0131ndaki gerilim de ayn\u0131 yap\u0131sal dinamiklerden beslenmektedir: militarizm, g\u00fcvenlik retori\u011fi, n\u00fcfuz alan\u0131 rekabeti ve kriz i\u00e7indeki egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n dikkat da\u011f\u0131tma ihtiyac\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n kazanan\u0131 yoktur; yaln\u0131zca g\u00fc\u00e7 dengeleri el de\u011fi\u015ftirir. Kaybeden ise s\u0131n\u0131r\u0131n her iki taraf\u0131ndaki halklard\u0131r. \u0130\u015f\u00e7iler, k\u00f6yl\u00fcler ve gen\u00e7ler sava\u015f\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131rken; siyasal ve askeri elitler konumlar\u0131n\u0131 korur.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm, milliyet\u00e7i ve mezhep\u00e7i s\u00f6ylemlerle beslenen askeri t\u0131rman\u0131\u015fta de\u011fildir. Kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f, halklar\u0131n e\u015fitli\u011fi, kendi kaderini tayin hakk\u0131 ve demokratik-sosyal haklar\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak bu da yaln\u0131zca diplomatik \u00e7a\u011fr\u0131larla ger\u00e7ekle\u015fmez. Sorunun k\u00f6keninde s\u00f6m\u00fcrgeci miras kadar, bug\u00fcnk\u00fc kapitalist devlet d\u00fczeni ve onun g\u00fcvenlik\u00e7i-militarist karakteri vard\u0131r. Egemen s\u0131n\u0131flar krizlerini sava\u015fla y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a, halklar y\u0131k\u0131m\u0131n bedelini \u00f6demeye devam edecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu, s\u0131n\u0131r\u0131n her iki taraf\u0131ndaki emek\u00e7ilerin milliyet\u00e7i k\u0131\u015fk\u0131rtmalara kar\u015f\u0131 ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunmas\u0131ndan ge\u00e7er. Haklar\u0131n e\u015fitli\u011fi, halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi ve ortak m\u00fccadele perspektifi, sava\u015f siyasetini bo\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek tek zemindir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek kurtulu\u015f, egemenlerin b\u00f6l-y\u00f6net politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 birle\u015fik bir m\u00fccadeleyi y\u00fckseltmekten; s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenini yeniden \u00fcreten militarist yap\u0131ya kar\u015f\u0131 demokratik ve toplumsal e\u015fitli\u011fi savunmaktan ge\u00e7er. B\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebi, ancak e\u015fitsizlik \u00fcreten kapitalist d\u00fczeni a\u015fmay\u0131 hedefleyen bir toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle anlam kazanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Halklar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve ortak m\u00fccadelesi y\u00fckseltilmeden, sava\u015f d\u00f6ng\u00fcs\u00fc k\u0131r\u0131lmaz. Bu m\u00fccadele, nihai olarak ger\u00e7ek kurtulu\u015f hedefi olan sosyalizme y\u00f6neldi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kal\u0131c\u0131 ve k\u00f6kl\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Eren Aydin<\/p>\n\n\n\n<p>2 Mart 2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD ve \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131 b\u00f6lgesel&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":8998,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[64,7,29],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-8996","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-eren-aydin","category-makaleler","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8996"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8999,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8996\/revisions\/8999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8996"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=8996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}