{"id":9095,"date":"2026-03-11T00:06:26","date_gmt":"2026-03-10T21:06:26","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=9095"},"modified":"2026-03-11T00:06:26","modified_gmt":"2026-03-10T21:06:26","slug":"abd-emperyalizmi-curuyen-dunya-duzeni-ve-insanliga-karsi-savas-eren-aydin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2026\/03\/11\/abd-emperyalizmi-curuyen-dunya-duzeni-ve-insanliga-karsi-savas-eren-aydin\/","title":{"rendered":"ABD Emperyalizmi, \u00c7\u00fcr\u00fcyen D\u00fcnya D\u00fczeni ve \u0130nsanl\u0131\u011fa Kar\u015f\u0131 Sava\u015f \u2013 Eren Ayd\u0131n"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnya kapitalist sistemi, tarihsel bir \u00e7\u00fcr\u00fcme ve hegemonya krizinin i\u00e7indedir. Bu \u00e7\u00fcr\u00fcmenin merkezinde h\u00e2l\u00e2 emperyalist-kapitalist sistemin ba\u015fat g\u00fcc\u00fc olan ABD yer almaktad\u0131r. ABD yaln\u0131zca ekonomik b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle de\u011fil; y\u00fczlerce askeri \u00fcss\u00fc, NATO arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurdu\u011fu sava\u015f ayg\u0131t\u0131, dolar\u0131n k\u00fcresel tahakk\u00fcm\u00fc ve finans diktas\u0131yla d\u00fcnya emek\u00e7ileri ve ezilen halklar \u00fczerinde bask\u0131 kuran bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cD\u00fcnya jandarmas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlanan bu yap\u0131, diplomatik bir unvan de\u011fil; sava\u015f u\u00e7aklar\u0131, u\u00e7ak gemileri, darbeler, ambargolar ve vek\u00e2let sava\u015flar\u0131yla in\u015fa edilmi\u015f kanl\u0131 bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve tahakk\u00fcm mekanizmas\u0131d\u0131r. Ancak bu \u00e7\u00fcr\u00fcme sadece sistemin ekonomik ve siyasi ayg\u0131tlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm de\u011ferleriyle derin bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f i\u00e7indedir. ABD\u2019nin siciline yans\u0131yan dosyalar ve emperyalist m\u00fcdahalelerin belgeleri, bu ahlaks\u0131zl\u0131klar\u0131n yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnen buzda\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Uzun s\u00fcredir d\u00fcnya, emperyalist ve kapitalist sistemin yan\u0131 s\u0131ra onun yerel u\u015fak y\u00f6netimlerinin ba\u015f\u0131nda yer alan sapk\u0131nlar\u0131n elinde y\u00f6netilmektedir. Bu durum, sistemin her yan\u0131na n\u00fcfuz eden bir \u00e7\u00fcr\u00fcme ve yozla\u015fman\u0131n somut sonucudur; sosyal adalet, etik de\u011ferler ve insan hayat\u0131, sistemin \u00e7\u0131karlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcrekli erozyona u\u011framaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD emperyalizmi geriliyor olabilir; ancak gerileyen her emperyal g\u00fc\u00e7 gibi daha sald\u0131rgan, hoyrat ve maskesiz bir zorbal\u0131kla sahneye \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kriz derinle\u015ftik\u00e7e h\u00fcmanist -insan haklar\u0131 maskeler d\u00fc\u015fmekte, geriye kaba g\u00fc\u00e7 ve zorbal\u0131k kalmaktad\u0131r. Sistemin bu yap\u0131sal ve ahlaki \u00e7\u00fcr\u00fcmesi, sadece sava\u015flar ve i\u015fgallerle de\u011fil; k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve ekonomik alanlarda da insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ve umutlar\u0131n\u0131 hedef almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD ve Siyonist \u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a d\u00f6n\u00fck planlar\u0131, y\u00f6neticileri hedef alarak muhalefetin ayaklanmas\u0131yla rejimi \u00e7\u00f6kertmeye dayan\u0131yordu. Bir yanda B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu Projesi \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6lgeyi yeniden dizayn etmek, di\u011fer yanda as\u0131l stratejik hedef olarak \u0130ran \u00fczerinden \u00c7in\u2019e akan petrol ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol etmek ve \u0130srail\u2019in b\u00f6lgesel tahakk\u00fcm\u00fcn\u00fc garanti alt\u0131na almakt\u0131. Ancak beklenen olmad\u0131; \u0130ran y\u00f6netimi, bir\u00e7ok \u00fcst d\u00fczey kayba ra\u011fmen i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc, muhalefet sokaklara inmedi ve rejimin arkas\u0131ndaki kitleler geni\u015fledi. Tam tersine bu durum, ABD ve Siyonist \u0130srail sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fcnya genelinde artan tepkilerle birle\u015fti bu haydutlu\u011fa kar\u015f\u0131 bir tepkiler b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer yandan, bu haydutlar\u0131n \u0130ran\u2019\u0131n toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 ve devlet gelene\u011fini iyi okuyamad\u0131klar\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sava\u015f\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok \u00fclkede halk \u00fclkeyi terk ederken, \u0130ran\u2019da yurtd\u0131\u015f\u0131nda olanlar bile \u00fclkeye d\u00f6n\u00fcyor. Tarihsel olarak \u0130ran toplumunun yap\u0131s\u0131n\u0131 do\u011fru okuyabilmek m\u00fcmk\u00fcnken, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin kibir ve g\u00fcc\u00fc bu ger\u00e7e\u011fin g\u00f6r\u00fclmesini engelledi.<\/p>\n\n\n\n<p>Di\u011fer yanda muhalefetin soka\u011fa d\u00f6k\u00fclmesiyle birlikte ABD\u2019nin planlar\u0131n \u0130ran i\u00e7indeki K\u00fcrt ve di\u011fer ezilen halklar\u0131 kullanarak Tahran\u2019\u0131 ku\u015fatmak ve b\u00f6lgesel n\u00fcfuz bo\u015flu\u011fundan faydalanmakt\u0131. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi haydut Tramp ne diyordu; \u201cKurumlar\u0131 ele ge\u00e7irin y\u00e2rdim yolda geliyor\u201d. Ancak \u0130ran\u2019\u0131n toplumsal ve askeri yap\u0131s\u0131n\u0131, do\u011fru okuyamad\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7ine girdikleri \u00e7\u00fcr\u00fcme, kriz g\u00fc\u00e7 sahibi olman\u0131n verdi\u011fi kibirleri g\u00f6zlerini k\u00f6reltmektedir. Ortaya \u00e7\u0131kan tablo, ABD ve m\u00fcttefiklerinin uzun s\u00fcreli bir i\u015fgal ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc sava\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctmesinin olas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir d\u00f6nem \u201cdemokrasi g\u00f6t\u00fcrme\u201d, \u201cinsan haklar\u0131\u201d ve \u201cter\u00f6rle m\u00fccadele\u201d gibi h\u00fcmanist maskelerle me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lan i\u015fgaller, art\u0131k daha k\u00fcstah bir \u00fcslupla savunulmaktad\u0131r. Trump d\u00f6nemi, emperyalist zorbal\u0131\u011f\u0131n maskesiz h\u00e2lini temsil etmektedir. Ekonomik hegemonya h\u0131rs\u0131 ve \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 ku\u015fatma politikalar\u0131, kapitalist-emperyalist rekabetin k\u00fcresel stratejisini g\u00f6stermektedir. NATO \u00fczerinden Avrupa\u2019ya uygulanan ekonomik ve diplomatik bask\u0131lar, emperyalizmin krizinin ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanl\u0131k, ABD emperyalizminin sicilini \u00e7ok iyi bilmekte ve yaratt\u0131\u011f\u0131 vah\u015fetler h\u00e2l\u00e2 canl\u0131d\u0131r. Tarih boyunca i\u015fgal, yok etme, i\u015fkence ve katliamlarla dolu bu sicil, sadece ge\u00e7mi\u015fin de\u011fil, bug\u00fcn ve gelece\u011fin de ac\u0131 bilan\u00e7osudur. \u00c7ok geriye gitmeye gerek yok daha d\u00fcn; Irak\u2019\u0131n i\u015fgali milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne, g\u00f6\u00e7 yolar\u0131na d\u00fc\u015fmesi, yerlerini terk etmek zorunda kalmalar\u0131 altyap\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmesine ve derin yoksullu\u011fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Libya, NATO m\u00fcdahalesi sonras\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00fclke \u00e7etelerin elinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f \u015fekilde b\u00fcy\u00fck bir belirsizlik i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklenmi\u015ftir. Afganistan\u2019daki yirmi y\u0131ll\u0131k i\u015fgal, istikrars\u0131zl\u0131k, katliamlar ve rejimi teslim edip \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 Afganistan \u015feriat\u00e7\u0131 uygulamalar\u0131yla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Suriye\u2019de vek\u00e2let sava\u015flar\u0131 ve d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler halklara a\u011f\u0131r bedellerin yani s\u0131ra \u00fclke harabeye \u00e7evrildi, katliamlar\u0131n uygulay\u0131c\u0131s\u0131 piyon HT\u015e\u2019y\u0131 \u015eama oturtarak yeni bir kaos\u2019a s\u00fcr\u00fcklediler, ba\u015fta Alevi halk\u0131 olmak \u00fczere yeni katliamlara imza att\u0131lar. Siyonist \u0130srail ise sahada fiilen etkili olarak i\u015fgaller ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Venezuela\u2019da me\u015fru devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131, emperyalizmin y\u00f6ntemini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Her d\u00f6nem hep bu haydutlar\u0131n hedefinde olan K\u00fcba\u2019ya y\u00f6nelik tehditler ve devrimden beri devam eden, uygulanan ambargolar dahada a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131larak temel ihtiya\u00e7lar\u0131 hedef alarak halk\u0131 yoksullu\u011fa ve a\u00e7l\u0131\u011fa mahk\u00fbm etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Her t\u00fcrl\u00fc uluslararas\u0131 norm bir yana b\u0131rak\u0131larak, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin \u201cistiyorum, alaca\u011f\u0131m\u201d tavr\u0131, kapitalist-emperyalist sistemin krizinin ve ac\u0131mas\u0131z do\u011fas\u0131n\u0131n bilin\u00e7li bir g\u00f6stergesidir. Tarih, bu g\u00fc\u00e7lerin rastgele \u201cdelilik\u201d veya keyfi hareket etmedi\u011fini, sistemin karakteri gere\u011fi kriz b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e sava\u015f\u0131n ve payla\u015f\u0131m kavgas\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Enerji yollar\u0131, ticaret koridorlar\u0131, madenler ve ucuz i\u015fg\u00fcc\u00fc i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadele, milyonlarca insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 hi\u00e7e saymaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Gazze\u2019de ya\u015fanan y\u0131k\u0131m, emperyalist d\u00fczenin ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. \u0130srail\u2019in Filistin halk\u0131na y\u00f6nelik soyk\u0131r\u0131m\u0131 ABD\u2019nin ko\u015fulsuz deste\u011fi, Tramp \u201cGazze\u2019yi bo\u015falt\u0131p l\u00fcks oteller yapaca\u011f\u0131m, tatil merkezine \u00e7evirece\u011fim\u201d s\u00f6ylemleri uluslararas\u0131 hukukun, insan hayat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n hukuku oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 s\u00f6ylemi, emperyal \u00e7\u0131karlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ask\u0131ya al\u0131nmaktad\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, kentlerin y\u0131k\u0131m\u0131 ve a\u00e7l\u0131k, kapitalist-emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Suriye sahas\u0131, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin \u00e7\u0131kar sahas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. ABD, Rusya, \u0130ran, T\u00fcrkiye ve b\u00f6lgesel akt\u00f6rler kendi s\u0131n\u0131fsal ve stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in sahaya m\u00fcdahale etmi\u015f; d\u00fcn katil dedikleri gruplar\u0131 bug\u00fcn iktidara yerle\u015ftirdiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalist bloklar aras\u0131 rekabetin bedelini i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve ezilen halklar \u00f6demektedir. Artan enflasyon, i\u015fsizlik ve g\u0131da krizleri, g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131, otoriterle\u015fme, \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ve sosyal e\u015fitsizlik, halklar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak unutulmamal\u0131d\u0131r ki tarih, b\u00fcy\u00fck krizlerin b\u00fcy\u00fck devrimci f\u0131rsatlar yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Latin Amerika\u2019da halk hareketleri, Avrupa\u2019da grevler ve gen\u00e7lik protestolar\u0131, Ortado\u011fu\u2019da kitlesel direni\u015fler, sistemin \u00e7atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm, ba\u015fka bir emperyalist blo\u011fa yaslanmak de\u011fil; ba\u011f\u0131ms\u0131z s\u0131n\u0131f hatt\u0131 ve enternasyonalist dayan\u0131\u015fmad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD emperyalizmi t\u00fcm g\u00fcc\u00fcne ra\u011fmen sars\u0131lmakta, NATO m\u00fcttefiklerini istedi\u011fi \u015fekilde hareketlendirmekte zorlanmaktad\u0131r. Hegemonya krizi derinle\u015ftik\u00e7e sald\u0131rganl\u0131k artmakta, i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerde b\u00fcy\u00fcmektedir. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda ise d\u00fcnya halklar\u0131na ac\u0131, y\u0131k\u0131m ve yoksulluk getirmektedir. Ancak ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7, devrimci olanaklar\u0131 da b\u00fcy\u00fctmektedir. Tarih, nesnel \u00e7eli\u015fkilerin keskinle\u015fti\u011fi anlarda h\u0131zlan\u0131r. Halklar\u0131n kurtulu\u015fu, emperyalist bloklardan medet ummakla de\u011fil; kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve devrimci g\u00fcc\u00fcn\u00fc yaratmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Emperyalist sava\u015flara kar\u015f\u0131 tek ger\u00e7ek alternatif, Marksizm-Leninizm\u2019in yol g\u00f6stericili\u011finde s\u00fcrece uygun politikalar ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve ezilen halklar\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve militan m\u00fccadelesini \u00f6rg\u00fctlemek, iktidar perspektifli m\u00fccadeleyi b\u00fcy\u00fctmektir. Ayn\u0131 zamanda bug\u00fcn daha \u00f6ne \u00e7\u0131kan ve dahada aciliyet kazanan enternasyonalist m\u00fccadeleyi geli\u015ftirilip b\u00fcy\u00fctmektir. D\u00fcnya da barbarl\u0131k hakimiyetini kuracak, ya da insanl\u0131k kazan\u0131p sosyalizmle ta\u00e7lanacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya kapitalist sistemi, tarihsel bir \u00e7\u00fcr\u00fcme ve&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9097,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,29],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-9095","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","category-manset"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9095"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9098,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9095\/revisions\/9098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9095"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=9095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}