{"id":9399,"date":"2026-04-18T21:55:44","date_gmt":"2026-04-18T18:55:44","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=9399"},"modified":"2026-04-18T21:55:45","modified_gmt":"2026-04-18T18:55:45","slug":"lenin-ve-sosyalizmin-diyalektigi-coskun-ozdemir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2026\/04\/18\/lenin-ve-sosyalizmin-diyalektigi-coskun-ozdemir\/","title":{"rendered":"Lenin ve Sosyalizmin Diyalekti\u011fi – Co\u015fkun \u00d6zdemir"},"content":{"rendered":"\n

V. \u0130. Lenin bir makalesinde, daha \u00f6nce hi\u00e7 kimsenin ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bir zirveye t\u0131rmanmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir da\u011fc\u0131n\u0131n sahnesini \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131: Da\u011fc\u0131, se\u00e7ti\u011fi yoldan ilerle yemeyince \u00abgeri \u00e7ekilmek, a\u015fa\u011f\u0131 inmek, belki daha uzun ama zirveye ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ba\u015fka bir yol aramak zorunda kal\u0131yordu\u00bb. Biraz uzaktan, a\u015fa\u011f\u0131daki insanlar d\u00fcrb\u00fcnle onun hareketlerini izliyor ve hedefini ger\u00e7ekle\u015ftiremedi\u011fi i\u00e7in alayc\u0131 bir \u015fekilde onunla dalga ge\u00e7iyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131lar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na sevin\u00e7le alk\u0131\u015f tutuyor, onu deli ilan ediyor ve d\u00fc\u015fmesini bekliyordu. Di\u011ferleri ise sevincini gizleyerek, zavall\u0131 adam\u0131n kendi iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f planlar\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131n\u0131 beklemedi\u011fi i\u00e7in sahte bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc g\u00f6steriyorlard\u0131. Ancak herkes hemfikir: G\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcndeki \u015fey a\u00e7\u0131k bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu metaforun g\u00f6zlemcileri, sonuca yaln\u0131zca duyusal alg\u0131ya dayanarak var\u0131yorlard\u0131. G\u00f6rd\u00fckleri \u015fey, bir da\u011fc\u0131n\u0131n zirveden uzakla\u015f\u0131p a\u015fa\u011f\u0131 indi\u011fiydi. Eksik olan \u015fey ise anlay\u0131\u015ft\u0131: Se\u00e7ti\u011fi yoldan ilerle yemedi\u011fi i\u00e7in zirveye ula\u015fman\u0131n tek yolu, a\u015fa\u011f\u0131 inip ba\u015fka bir rota aramakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Lenin 1921\u2019de ilan edilen Yeni Ekonomi Politikas\u0131 i\u00e7in 11 ay sonra kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201cdevlet kontrol\u00fc alt\u0131nda ge\u00e7ici bir serbest piyasa ve kapitalizm\u201d makalesinin son paragraf\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a tarif etti\u011fi da\u011fc\u0131, Yeni Ekonomi Politikas\u0131n\u0131 uygulamaya koyan Sovyetleri simgeliyordu. Lenin, \u201cbizim geri \u00e7ekili\u015fimiz, bizim \u2018a\u015fa\u011f\u0131 ini\u015fimiz\u2019\u201d olarak nitelendirmi\u015fti. B\u00f6ylece Rus Devrimi\u2019nin lideri, sosyalizmin diyalekti\u011fini metaforik bir \u015fekilde sunmu\u015f oluyordu: Duyusal alg\u0131ya g\u00f6re bir geri ad\u0131m gibi g\u00f6r\u00fcnen \u015fey, anlay\u0131\u015f d\u00fczeyinde, genel hedefe ba\u015far\u0131yla ilerlemek i\u00e7in gerekli bir manevrayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin Diyalekti\u011fi (1)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin geli\u015fim s\u00fcreci, \u00e7o\u011fu zaman a\u015f\u0131lmas\u0131 son derece zor olan derin \u00e7eli\u015fkilerle karakterize olmu\u015ftur. Nesnel analiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan buna \u015fa\u015f\u0131rmamak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyalizm, kapitalizmin enkaz\u0131ndan kom\u00fcnizmi in\u015fa etme s\u00fcrecidir. Kulland\u0131\u011f\u0131 hammaddeler m\u00fckemmel teorik planlardan de\u011fil, mevcut kapitalist d\u00fcnyadan gelir. \u00dcretmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 nihai \u00fcr\u00fcn ise, bir\u00e7ok y\u00f6nden mevcut d\u00fcnyan\u0131n tam kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sosyalizmin g\u00f6revi, imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnen bir \u015feyi ba\u015farmakt\u0131r: Kapitalizmden kom\u00fcnizm yaratmak.<\/p>\n\n\n\n

Ancak Solunun \u2014yani emperyalizmin \u00e7ekirde\u011findeki solun\u2014 pek \u00e7ok hareketi bu \u00e7eli\u015fkiyi anlayamamaktad\u0131r. Bunun yerine, zihinlerindeki m\u00fckemmel kom\u00fcnist toplum imgesiyle mevcut sosyalist toplumlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmakta ve onlar\u0131 bu imgeye uymad\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fcmsemektedirler. E\u011fer m\u00fckemmel i\u015fleyen bir i\u015f\u00e7i demokrasisi yoksa, t\u00fcm e\u015fitsiz emek ili\u015fkileri hemen ortadan kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f sa, \u00e7e\u015fitli s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imleri h\u00e2l\u00e2 devam ediyorsa\u2026 o toplum, zihinlerindeki kom\u00fcnizm modeline uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mahk\u00fbm edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Solundan baz\u0131lar\u0131, kom\u00fcnizm alt\u0131nda devletin kendili\u011finden s\u00f6nmesi gerekti\u011fini bile savunmakta ve herhangi bir sosyalist devlet in\u015fas\u0131 projesini, kendi kendini yok etmeye hemen yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece reddetmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u015fekilde bakanlar, \u201cg\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn \u015fey varsa o vard\u0131r\u201d d\u00fczeyinde, yani yaln\u0131zca duyusal alg\u0131 d\u00fczeyinde kalmaktad\u0131rlar. Sosyalizm, m\u00fckemmel bir kom\u00fcnizm bi\u00e7imi gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa, o zaman kom\u00fcnizme giden yolda olamaz. T\u0131pk\u0131 Lenin\u2019in da\u011fc\u0131s\u0131na laf atanlar gibi, daha geni\u015f maddi ba\u011flam\u0131 kavrayamamak ta ve ge\u00e7ici bir geri \u00e7ekili\u015fin ileriye gitmek i\u00e7in gerekli olabilece\u011fini anlayamamak tad\u0131rlar. K\u0131sacas\u0131, eksik olan \u015fey sosyalizmin diyalekti\u011fini anlamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Emperyalizm ve Egemenlik<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1959 K\u00fcba Devrimi\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131ndan sonra Ernesto Che Guevara\u2019ya K\u00fcba\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck sorunlar soruldu\u011funda \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201c\u0130ki tane: Birincisi emperyalizm, ikincisi de\u2026 emperyalizm.\u201d \u015eaka tabii ki \u015fuydu: Emperyalizm sorunu o kadar a\u011f\u0131rd\u0131 ki tek bir mesele olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck bir adan\u0131n egemenlik m\u00fccadelesine kar\u015f\u0131 ABD\u2019nin (ba\u015fl\u0131ca emperyalist g\u00fc\u00e7) y\u00f6neltti\u011fi t\u00fcm korkun\u00e7 operasyonlar\u0131 kastediyordu: Bombal\u0131 sald\u0131r\u0131lar, yang\u0131n bombalar\u0131yla hava sald\u0131r\u0131lar\u0131, ter\u00f6r kampanyalar\u0131, ekonomik sava\u015f ve yasad\u0131\u015f\u0131 abluka, biyolojik sald\u0131r\u0131lar, insanlara ve hayvanlara kasten hastal\u0131k bula\u015ft\u0131rma, ekinlere kar\u015f\u0131 sava\u015f, suikast giri\u015fimleri, s\u00fcrekli ve iyi finanse edilen propaganda kampanyalar\u0131, kirli i\u015fler i\u00e7in geni\u015f casusluk a\u011flar\u0131, say\u0131s\u0131z destabilizasyon kampanyas\u0131 ve elbette me\u015fhur Domuzlar K\u00f6rfezi \u00e7\u0131karmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu sosyalist egemenlik m\u00fccadelesi, yaln\u0131zca K\u00fcba Devrimi\u2019ne \u00f6zg\u00fc de\u011fildi. Her sosyalist deneyimin temel \u00f6zelli\u011fi olmu\u015ftu. Hi\u00e7birine d\u0131\u015f m\u00fcdahale olmadan, en vah\u015fi hibrit anti-kom\u00fcnist sava\u015f bi\u00e7imleri olmadan \u00f6zerk bir \u015fekilde geli\u015fme \u015fans\u0131 tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Michael Parenti`nin* s\u00f6zleriyle: \u201cHi\u00e7bir zaman serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir sosyalizm \u00f6rne\u011fi g\u00f6rmedik.\u201d Var olmay\u0131 ba\u015faran tek \u015fey, ku\u015fatma alt\u0131ndaki sosyalizmdir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizme kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu bitmez t\u00fckenmez d\u00fcnya sava\u015f\u0131, ger\u00e7ek d\u00fcnyada sosyalizmin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in gerekli maddi ba\u011flamd\u0131r. Bu, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin siyasi, sosyal, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel kontrol\u00fc alt\u0131nda olmak yerine \u00f6zerk egemenlik kurma m\u00fccadelesinin zorunlu bir sonucudur. Emperyalistlerin \u015fiddetli ve m\u00fcdahaleci y\u00f6ntemleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, sosyalist egemenlik m\u00fccadelesi g\u00fc\u00e7 ve kontrol kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu, zorla elde edilen egemenlik s\u00fcreci uzun s\u00fcrebilir ancak stratejisi, ayn\u0131 d\u00fczeyde g\u00fcce ihtiya\u00e7 duymayan daha \u00fcst d\u00fczey bir demokratik egemenlik bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist projeleri \u201cotoriter\u201d diye ele\u015ftirenler genellikle yine yaln\u0131zca duyusal alg\u0131 d\u00fczeyinde kalmaktad\u0131r. Toplumsal, siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel hayata egemenlik sa\u011flamak i\u00e7in al\u0131nan tedbirleri g\u00f6rmektedirler. Eksik olan, bu ger\u00e7ekli\u011fin sosyalistler taraf\u0131ndan de\u011fil, emperyalistler taraf\u0131ndan dayat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmek ya da \u00d6lmek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sosyalistler, tarihsel olarak s\u00f6m\u00fcrge, yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge ya da neo-s\u00f6m\u00fcrge boyunduru\u011fu alt\u0131nda kalm\u0131\u015f \u00fclkelerde iktidar\u0131 ele ge\u00e7irebilirlerse, m\u00fccadeleleri siyasi-askeri a\u015famadan siyasi-ekonomik a\u015famaya ge\u00e7er. Bu a\u015famada \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015ftirilmesi en \u00f6ncelikli mesele haline gelir. Onlarca, hatta y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren kapitalist az geli\u015fmi\u015flikten sonra, bu \u00fclkelerin ba\u011f\u0131ml\u0131 stat\u00fclerini a\u015fmalar\u0131 i\u00e7in \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri geli\u015ftirmeleri mutlak bir zorunluluktur.<\/p>\n\n\n\n

Bu geli\u015fme, ayn\u0131 zamanda halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in de gereklidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc halk, dayat\u0131lan azgeli\u015fmi\u015flik ko\u015fullar\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck yoksunluklar ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalizmin tarihi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin s\u00f6m\u00fcrgeci ya\u011fma ve yabanc\u0131 \u00fcretici s\u0131n\u0131flar\u0131n yo\u011fun s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcyle h\u0131zla geli\u015ftirilebilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak sosyalizmi hedefleyen devletler, farkl\u0131 bir yoldan ilerlemek zorundad\u0131r: \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131 aras\u0131nda deste\u011fini peki\u015ftirerek ve emperyalizm ile e\u015fitsiz m\u00fcbadeleden gelen art\u0131 de\u011fere ba\u011f\u0131ml\u0131 olmadan geli\u015fmelidir.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler yeterince h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirilmez, \u00fclke kendine yeterli ve kendini savunabilir hale gelmezse, emperyalist g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan ezilecektir. Baz\u0131 durumlarda geli\u015fme ihtiyac\u0131 o kadar acil olmu\u015ftur ki, baz\u0131 sosyalist \u00fclkeler ge\u00e7ici olarak ekolojik ayak izini b\u00fcy\u00fctmek, madencilik ve kaynak \u00e7\u0131karma (extractivism), s\u00f6m\u00fcr\u00fclen i\u015fg\u00fcc\u00fc kullan\u0131m\u0131 ve dengesiz geli\u015fme gibi taktik tavizler vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7ok ki\u015fi, sosyalizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda bu t\u00fcr faaliyetleri g\u00f6rd\u00fcklerinde hemen isyan etmi\u015ftir. Bunlar\u0131, s\u00f6z konusu \u00fclkelerin kom\u00fcnizme giden yolda olmad\u0131\u011f\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ekten sosyalist olmad\u0131\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131k kan\u0131tlar olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yine ayn\u0131 sorun: \u00d6nceden kurulmu\u015f bir kom\u00fcnizm imgesi ile anl\u0131k duyusal alg\u0131 aras\u0131ndaki uyumsuzluk, ger\u00e7ek d\u00fcnyada sosyalizmi in\u015fa etmenin maddi m\u00fccadelelerini anlamay\u0131 engellemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Duyusal alg\u0131ya tak\u0131l\u0131p kalan baz\u0131lar\u0131, g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcndeki hi\u00e7bir \u015feye, ideal bir gelecek toplum tasvirine uymad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u201csosyalizm\u201d etiketini yap\u0131\u015ft\u0131rmayacaklar\u0131n\u0131 bile iddia etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bu ki\u015filer, da\u011f t\u0131rman\u0131\u015f\u0131n\u0131n teorisini m\u00fckemmelle\u015ftirmeye devam ederken, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten \u2014bazen kendi teorilerine ayk\u0131r\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen zikzaklarla\u2014 da\u011fa t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren ve bununla dalga ge\u00e7enlere benzemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin Diyalekti\u011fi (2)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Duyusal alg\u0131, sosyalist bilincin en d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyidir. Sadece d\u00fcnyaya bak\u0131p onu zihindeki bir imgeyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktan ibarettir; d\u00fcnyan\u0131n somut do\u011fas\u0131n\u0131 ya da s\u00fcrmekte olan maddi m\u00fccadeleleri mutlaka anlamay\u0131 gerektirmez. Sosyalizmin diyalekti\u011fi ise daha \u00fcst bir anlay\u0131\u015f d\u00fczeyine ge\u00e7meyi gerektirir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, zorla \u00f6zerk egemenlik kurma ve geli\u015fmeci politikalar, emperyalist bir d\u00fcnyada sosyalizmin hayatta kalmas\u0131 i\u00e7in zorunlu olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalizmin diyalekti\u011fini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in taktik ile strateji yi birbirinden ay\u0131rmak faydal\u0131d\u0131r. Taktikler, k\u0131sa vadeli manevralard\u0131r; genel hedef olan stratejiye ilerlemek i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n\n\n\n

Lenin\u2019in da\u011fc\u0131 metaforunda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi gibi, bazen taktikler stratejiyle \u00e7eli\u015fiyor gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Sonu\u00e7ta, bir da\u011fc\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 indi\u011fini g\u00f6ren biri, bunun zirveye ula\u015fmak i\u00e7in bir taktik oldu\u011funu nerden bilecektir? Ayn\u0131 \u015fekilde, disiplinli kontrol y\u00f6ntemleri uygulayan ve baz\u0131 i\u015f\u00e7ilere ve do\u011faya olumsuz etki eden bir h\u0131zla geli\u015fmek zorunda kalan sosyalist \u00fclkeler g\u00f6ren biri, bunun kom\u00fcnizme giden yol oldu\u011funu neden d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn ki?<\/p>\n\n\n\n

Cevap, elbette duyusal alg\u0131 dan daha \u00fcst bir sosyalist bilin\u00e7 d\u00fczeyinde yatmaktad\u0131r. Bu d\u00fczeyde, d\u00fcnyan\u0131n maddi do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6yle oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki, amat\u00f6r g\u00f6zlere geri \u00e7ekilme gibi g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 taktikler, asl\u0131nda ileriye do\u011fru s\u0131\u00e7ramalar i\u00e7in gerekli geri ad\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sosyalist \u00fclkeler egemenliklerini ne kadar h\u0131zl\u0131 kurar ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerini ne kadar h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirirse \u2014sosyalist yolda kalmalar\u0131 \u015fart\u0131yla\u2014 o kadar h\u0131zl\u0131 bir sonraki a\u015famaya ge\u00e7ebilir ve bu \u00e7eli\u015fkileri a\u015fabilirler; \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k sadece hayatta kalma m\u00fccadelesi vermiyor olacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu elbette, sosyalizm bayra\u011f\u0131 \u00e7ekildi\u011fi anda her t\u00fcrl\u00fc disiplin ve geli\u015fmeci politikay\u0131 kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z kabul etmek gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmez. \u0130stismarlar olmu\u015f ve olmaktad\u0131r. Sosyalizm, kusursuz insanlardan de\u011fil, kapitalizm taraf\u0131ndan ideolojik olarak \u015fekillendirilmi\u015f insanlardan olu\u015fan bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle sosyalizm alt\u0131nda toplumsal m\u00fccadelenin devam etmesi \u00f6nemlidir ve sosyalist projeler emperyalizme kar\u015f\u0131 ve geli\u015fme ihtiyac\u0131na yan\u0131t olarak farkl\u0131 taktikler kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Belirli taktiklerin ba\u015far\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele\u015ftirel bir \u015fekilde de\u011ferlendirebilir ve de\u011ferlendirmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n