{"id":9538,"date":"2026-05-07T22:10:24","date_gmt":"2026-05-07T19:10:24","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=9538"},"modified":"2026-05-07T22:10:24","modified_gmt":"2026-05-07T19:10:24","slug":"fasizmin-gercekligi-ve-devrimci-hareketin-acmazi-eren-aydin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2026\/05\/07\/fasizmin-gercekligi-ve-devrimci-hareketin-acmazi-eren-aydin\/","title":{"rendered":"Fa\u015fizmin Ger\u00e7ekli\u011fi ve Devrimci Hareketin A\u00e7maz\u0131 \u2013 Eren Ayd\u0131n"},"content":{"rendered":"\n<p>Fa\u015fizm, yaln\u0131zca bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fil; sermaye d\u00fczeninin kriz anlar\u0131nda ba\u015fvurdu\u011fu a\u00e7\u0131k zor rejimidir. Devlet ayg\u0131t\u0131, ekonomik ve toplumsal kriz derinle\u015fti\u011finde \u201cnormal hukuk\u201d s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak do\u011frudan zor ve bast\u0131rma mekanizmalar\u0131yla devreye girer. Bu nedenle fa\u015fizm, tekil bir liderlik meselesi de\u011fil, s\u0131n\u0131fsal bir y\u00f6netim bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarih boyunca hi\u00e7bir fa\u015fist iktidar, hi\u00e7bir diktat\u00f6rl\u00fck kendi iste\u011fiyle \u00e7ekilip gitmemi\u015ftir. Ne Benito Mussolini ne Adolf Hitler, ne Francisco Franco, ne de Latin Amerika\u2019daki askeri diktat\u00f6rl\u00fckler halklara \u201cdemokratik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d l\u00fctfederek iktidar\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu rejimlerin geriletilmesi, ancak \u00f6rg\u00fctl\u00fc halk direni\u015fi, uzun soluklu m\u00fccadeleler ve a\u011f\u0131r bedellerle m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130spanya \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131\u2019nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve k\u00f6yl\u00fclerin barikatlar\u0131, Frans\u0131z Direni\u015fi\u2019nde partizanlar\u0131n silahl\u0131 m\u00fccadelesi, Vietnam Sava\u015f\u0131\u2019nda halk\u0131n emperyalizme kar\u015f\u0131 direni\u015fi; tarihin y\u00f6n\u00fcn\u00fc parlamentolar\u0131n de\u011fil, sokakta \u00f6rg\u00fctlenen g\u00fcc\u00fcn belirledi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Egemen s\u0131n\u0131flar hi\u00e7bir tarihsel momentte iktidarlar\u0131n\u0131 \u201cm\u00fczakereyle\u201d devretmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de de benzer bir tarihsel gerilim ya\u015fanmaktad\u0131r. Bir yanda devletin giderek sertle\u015fen bask\u0131 mekanizmalar\u0131, di\u011fer yanda ise bu bask\u0131y\u0131 tan\u0131mlama ve kar\u015f\u0131 koyma iddias\u0131nda olan siyasal hareketler vard\u0131r. Ancak bu kar\u015f\u0131 koyu\u015fun \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ciddi bir y\u00f6n kaymas\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye devrimci hareketinin tarihsel k\u00f6kleri d\u00fczen d\u0131\u015f\u0131 m\u00fccadele deneyimlerine dayan\u0131r. 15-16 Haziran Direni\u015fi, K\u0131z\u0131ldere, Gazi Mahallesi vb &nbsp;gibi k\u0131r\u0131lmalar, bu topraklarda m\u00fccadelenin yaln\u0131zca legalist yada se\u00e7imlerle de\u011fil, do\u011frudan \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 toplumsal s\u00fcre\u00e7lerle \u015fekillendi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde devrimci hareketin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda radikal m\u00fccadele hatt\u0131ndan uzakla\u015fma e\u011filimi belirgindir. Fiili-me\u015fru m\u00fccadele yerine giderek daha fazla se\u00e7im dengelerine, ittifak hesaplar\u0131na ve parlamenter alan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na s\u0131k\u0131\u015fan bir siyasal y\u00f6nelim ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu durum yaln\u0131zca stratejik bir tercih de\u011fil, ayn\u0131 zamanda politik bir daralma anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn temel \u00e7eli\u015fki \u015fudur: Radikal s\u00f6ylem korunmakta, sert sloganlar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte, ge\u00e7mi\u015f devrimci mirasa g\u00fc\u00e7l\u00fc referanslar yap\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu s\u00f6ylemin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u00f6rg\u00fctsel pratik ve m\u00fccadele iradesi ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmemektedir. Meydanlarda \u201cfa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele\u201d \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 y\u00fckselirken, ger\u00e7ek politik momentlerde sistemin \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamayan bir pratik ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. B\u00f6ylece devrimci siyaset, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir retorik \u00fcretse de onu ta\u015f\u0131yacak maddi g\u00fc\u00e7ten yoksun kalmaktad\u0131r. Bu durum, i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f bir hamasetin yeniden \u00fcretimine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1 May\u0131s bu \u00e7eli\u015fkinin en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi\u011fi g\u00fcnlerden biridir. \u00d6zellikle Mecidiyek\u00f6y ve \u00e7evresinde ya\u015fanan abluka, g\u00f6zalt\u0131lar ve yasaklar devletin emek hareketine yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kamusal alandaki en me\u015fru g\u00fcnlerinden biri dahi yo\u011fun g\u00fcvenlik rejimiyle \u00e7evrelenmektedir. Buna ra\u011fmen m\u00fccadele hatt\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bu ger\u00e7ekli\u011fi a\u015fmak yerine onun s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmay\u0131 tercih etmesi, ciddi bir tarihsel gerilim yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihsel deneyimler, sosyal demokrasinin bir\u00e7ok d\u00f6nemde d\u00fczenin krizlerini y\u00f6netme i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de ortaya koymu\u015ftur. Almanya&#8217;da Nazi \u0130ktidar\u0131n\u0131n Y\u00fckseli\u015fi \u00f6ncesinde i\u015f\u00e7i hareketinin devrimci kanallar\u0131n\u0131n zay\u0131flat\u0131lmas\u0131, d\u00fczen i\u00e7i uzla\u015fma \u00e7izgisinin g\u00fc\u00e7lenmesiyle birle\u015fmi\u015f ve bu durum fa\u015fizmin y\u00fckseli\u015fine zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarihsel \u00f6rnek, yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fe ait de\u011fildir; sistem i\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmlere s\u0131k\u0131\u015fan her muhalefet bi\u00e7iminin uzun vadede d\u00fczenin yeniden \u00fcretimine hizmet etme riskini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn ihtiya\u00e7 duyulan \u015fey, halk\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden yaratmak ve m\u00fccadeleyi ya\u015fam\u0131n her alan\u0131na ta\u015f\u0131makt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6stermi\u015ftir: \u00d6rg\u00fcts\u00fcz \u00f6fke da\u011f\u0131l\u0131r, parlamentoya s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f umut t\u00fckenir, fakat \u00f6rg\u00fctl\u00fc halk m\u00fccadeleleri yeni tarihsel olanaklar yarat\u0131r. Ger\u00e7ek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm k\u00fcrs\u00fclerde de\u011fil sokakta, vaatlerde de\u011fil direni\u015fte, temsil mekanizmalar\u0131nda de\u011fil do\u011frudan halk\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc iradesinde \u015fekillenir. Tarih, d\u00fczenle uyum arayanlar\u0131 de\u011fil, onu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in bedel \u00f6deyenleri hat\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fa\u015fizm, yaln\u0131zca bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fil;&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,29],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-9538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","category-manset"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9538"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9540,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9538\/revisions\/9540"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9538"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=9538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}