{"id":9656,"date":"2026-05-26T00:18:58","date_gmt":"2026-05-25T21:18:58","guid":{"rendered":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/?p=9656"},"modified":"2026-05-26T00:18:59","modified_gmt":"2026-05-25T21:18:59","slug":"devlet-sermaye-ve-demokratik-cumhuriyet-soylemi-eren-aydin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/2026\/05\/26\/devlet-sermaye-ve-demokratik-cumhuriyet-soylemi-eren-aydin\/","title":{"rendered":"Devlet, Sermaye ve \u201cDemokratik Cumhuriyet\u201d S\u00f6ylemi \u2013 Eren Ayd\u0131n"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan siyasal kriz, \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca \u201cdemokrasi eksikli\u011fi\u201d \u00fczerinden tan\u0131mlanmakta; \u00e7\u00f6z\u00fcm ise \u201cdemokratik cumhuriyet\u201d, \u201chukuk devleti\u201d, \u201cbar\u0131\u015f s\u00fcreci\u201d ve \u201cT\u00fcrk-K\u00fcrt ili\u015fkilerinin demokratikle\u015fmesi\u201d gibi kavramlarda aranmaktad\u0131r. \u0130lk bak\u0131\u015fta \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve ilerici g\u00f6r\u00fcnen bu yakla\u015f\u0131m, sorunun ger\u00e7ek s\u0131n\u0131fsal karakterini g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ciddi ideolojik s\u0131n\u0131rlar ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019deki temel sorun yaln\u0131zca bi\u00e7imsel demokrasinin eksikli\u011fi de\u011fildir. Sorunun \u00f6z\u00fc; devletin s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fi, sermaye egemenli\u011fi ve \u00fclkenin emperyalist-kapitalist sistemle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f yap\u0131s\u0131d\u0131r. E\u011fer \u201cdemokratikle\u015fme\u201d s\u00f6ylemi bu ger\u00e7ekli\u011fi perdeleyen bir \u00e7er\u00e7eveye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorsa, ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi de\u011fil, d\u00fczenin restorasyonu olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn CHP\u2019ye y\u00f6nelik bask\u0131lar, g\u00f6zalt\u0131lar, yarg\u0131 operasyonlar\u0131 ve devletin otoriter uygulamalar\u0131; fa\u015fist devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n yaln\u0131zca muhalif halka de\u011fil, kendi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerinde dahi nas\u0131l pervas\u0131zla\u015fabildi\u011finin g\u00f6stergesidir. Ancak mesele yaln\u0131zca mevcut iktidar\u0131n \u201chukuksuzlu\u011fu\u201d de\u011fildir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca devlet ayg\u0131t\u0131; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na, devrimcilere, K\u00fcrt halk\u0131na, Alevilere ve t\u00fcm ezilen toplumsal kesimlere kar\u015f\u0131 bask\u0131c\u0131 bir karakter ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Tek adam rejimi bu tarihsel s\u00fcreklili\u011fin \u00f6zel bir bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla sorun, \u201ccumhuriyetin yeterince demokratik olmamas\u0131\u201d de\u011fil; cumhuriyetin kurulu\u015fundan itibaren burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi temelinde in\u015fa edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn ya\u015fanan bask\u0131lar yaln\u0131zca bir h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131 de\u011fil, kriz ko\u015fullar\u0131nda sermaye devletinin do\u011fal refleksidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Marksizm-Leninizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlet, s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc tarafs\u0131z bir kurum de\u011fil; egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bask\u0131 arac\u0131d\u0131r. Lenin bu ger\u00e7e\u011fi a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde \u015f\u00f6yle ifade eder: \u201cDevlet, s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkilerinin uzla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve g\u00f6stergesidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca \u201cdaha demokratik hukuk\u201d, \u201cparlamenter uzla\u015fma\u201d ya da \u201ccumhuriyetin demokratikle\u015ftirilmesi\u201d olarak tarif etmek; d\u00fczenin s\u0131n\u0131fsal temelini tart\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131na iter.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fcrt Sorunu: Entegrasyon mu, \u00d6zg\u00fcrle\u015fme mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn savunulan \u201cK\u00fcrtlerin demokratik cumhuriyete entegrasyonu\u201d perspektifi, K\u00fcrt halk\u0131na ger\u00e7ek anlamda tarihsel bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vaat etmemektedir. Bu yakla\u015f\u0131m, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n onlarca y\u0131ll\u0131k m\u00fccadelesini sistem s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisine \u00e7ekmeyi hedefleyen reformist bir \u00e7izgi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Oysa K\u00fcrt sorunu yaln\u0131zca k\u00fclt\u00fcrel haklar, anayasal reformlar ya da yerel y\u00f6netim yetkileri meselesi de\u011fildir. Sorun; ink\u00e2r, s\u00f6m\u00fcrgecilik, zorla asimilasyon ve devlet \u015fiddeti temelinde \u015fekillenmi\u015f tarihsel bir ulusal sorundur. Bu nedenle ger\u00e7ek \u00e7\u00f6z\u00fcm, ezilen bir halk\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n ko\u015fulsuz bi\u00e7imde tan\u0131nmas\u0131ndan ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p>Lenin, ezilen uluslar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunmay\u0131 proletarya enternasyonalizminin temel ilkelerinden biri olarak de\u011ferlendirir: \u201cBir ulus ba\u015fka bir ulusu eziyorsa \u00f6zg\u00fcr olamaz\u201d der.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDemokratik entegrasyon\u201d s\u00f6ylemi ise \u00e7o\u011fu zaman m\u00fccadeleyi d\u00fczen s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine hapsetmenin ideolojik arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n devrimci dinamikleri parlamenter uzla\u015fma ve d\u00fczen i\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey \u00f6zg\u00fcrle\u015fme de\u011fil; kontroll\u00fc bir yeniden entegrasyondur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBar\u0131\u015f S\u00fcreci\u201d ve S\u0131n\u0131f Uzla\u015fmas\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn halka \u201cBar\u0131\u015f ve Demokratik Toplum\u201d s\u00fcreci tarihsel bir ilerleme olarak sunulmaktad\u0131r. Elbette sava\u015f\u0131n, \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ve kan\u0131n durmas\u0131 halklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya\u015famsal \u00f6nemdedir. Ancak belirleyici olan, bar\u0131\u015f\u0131n hangi s\u0131n\u0131fsal zeminde ve hangi siyasal i\u00e7erikle kuruldu\u011fudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kapitalist d\u00fczen i\u00e7erisinde kurulan \u201cbar\u0131\u015f\u201d, \u00e7o\u011fu zaman emek\u00e7i halklar\u0131n de\u011fil; sermaye d\u00fczeninin istikrar ihtiyac\u0131na hizmet eder. Egemen s\u0131n\u0131flar kriz d\u00f6nemlerinde toplumsal muhalefeti denetim alt\u0131na almak i\u00e7in \u201cbar\u0131\u015f\u201d, \u201cnormalle\u015fme\u201d ve \u201cdemokratikle\u015fme\u201d s\u00f6ylemlerini kullanabilirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Lenin\u2019in \u015fu de\u011ferlendirmesi bu konuda son derece a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131d\u0131r: \u201cKapitalizm ko\u015fullar\u0131nda bar\u0131\u015f, sava\u015flar aras\u0131ndaki bir soluklanmadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer bir s\u00fcre\u00e7 emek\u00e7ilerin \u00f6rg\u00fctl\u00fc g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fctm\u00fcyor, s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenini hedef alm\u0131yor ve halk iktidar\u0131 perspektifi ta\u015f\u0131m\u0131yorsa; sonu\u00e7 yaln\u0131zca sistemin yeniden tahkim edilmesi olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle sosyalistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ek bar\u0131\u015f; s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn, ulusal bask\u0131n\u0131n ve emperyalist ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Aksi halde \u201cbar\u0131\u015f\u201d, sermaye d\u00fczeninin nefes alma molas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>CHP ve D\u00fczen Muhalefeti<\/p>\n\n\n\n<p>CHP yaln\u0131zca bask\u0131 g\u00f6ren bir muhalefet partisi de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019de sermaye d\u00fczeninin kurucu siyasal akt\u00f6rlerinden biridir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketine y\u00f6nelik bask\u0131larda, K\u00fcrt ink\u00e2r politikalar\u0131nda ve neoliberal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerde tarihsel sorumluluk ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla mesele yaln\u0131zca CHP\u2019ye y\u00f6nelik operasyonlara kar\u015f\u0131 \u201chukuk savunusu\u201d yapmak de\u011fildir. As\u0131l mesele, d\u00fczen siyasetinin t\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z devrimci bir halk se\u00e7ene\u011fi yaratabilmektir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fczen partileri aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma, \u00e7o\u011fu zaman egemen s\u0131n\u0131f i\u00e7i g\u00fc\u00e7 m\u00fccadelelerinin yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Emek\u00e7i halklar\u0131n kurtulu\u015fu ise bu kampla\u015fmalardan ba\u011f\u0131ms\u0131z kendi \u00f6rg\u00fctl\u00fc siyasal hatt\u0131n\u0131 yaratmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hukuk ve Devletin S\u0131n\u0131fsal Niteli\u011fi<\/p>\n\n\n\n<p>Hukuk, s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc tarafs\u0131z bir mekanizma de\u011fildir. Hukuk; egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan siyasal \u00fcstyap\u0131n\u0131n temel ara\u00e7lar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de hukukun keyfile\u015fmesi ve yarg\u0131n\u0131n siyasal iktidar\u0131n aparat\u0131 haline gelmesi elbette gericidir. Ancak sorun yaln\u0131zca \u201chukukun i\u015flememesi\u201d de\u011fildir. Sorun, mevcut hukukun zaten sermaye d\u00fczeninin hukuku olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015f\u00e7iler grev yapt\u0131\u011f\u0131nda yasaklanan da ayn\u0131 hukuk d\u00fczenidir. Devrimciler tutukland\u0131\u011f\u0131nda i\u015fleyen de ayn\u0131 devlet mekanizmas\u0131d\u0131r. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n iradesi kayyumlarla gasp edildi\u011finde devreye giren de ayn\u0131 s\u0131n\u0131f devletidir. Lenin bu ger\u00e7e\u011fi \u015fu s\u00f6zlerle ifade eder: \u201cBurjuva demokrasisi, zenginler i\u00e7in demokrasidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle sosyalist m\u00fccadele yaln\u0131zca \u201chukukun yeniden tesisi\u201d de\u011fil; emek\u00e7i halklar\u0131n kendi demokratik iktidar organlar\u0131n\u0131 yaratma m\u00fccadelesidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7: Demokratik Cumhuriyet mi, Sosyalist Cumhuriyet mi?<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki tarihsel kriz, yaln\u0131zca \u201cdemokrasi eksikli\u011fi\u201d \u00fczerinden okunamaz. Temel sorun; kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc, devlet \u015fiddeti, emperyalist ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu nedenle \u00e7\u00f6z\u00fcm, d\u00fczen i\u00e7i demokratik restorasyon projelerinde de\u011fil; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde halklar\u0131n e\u015fit, \u00f6zg\u00fcr ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz bir d\u00fczende birle\u015fece\u011fi sosyalist bir cumhuriyettedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek demokrasi, sermaye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131nda de\u011fil; emek\u00e7i halklar\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fc iktidar\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de T\u00fcrk emek\u00e7ilerinin kurtulu\u015fu da ayn\u0131 devrimci m\u00fccadelede birle\u015fti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde tarihsel anlam kazanacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan siyasal kriz, \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9657,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,29],"tags":[],"manset":[],"class_list":["post-9656","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler","category-manset"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9656","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9656"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9658,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9656\/revisions\/9658"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9656"},{"taxonomy":"manset","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolektifmucadele1.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/manset?post=9656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}