28 Aralık 2025’te İran ve Doğu Kürdistan kentlerinde ekonomik, toplumsal ve siyasi krizlere karşı başlayan protesto gösterileri 14’üncü gününde devam ediyor. İran rejim güçlerinin yoğun şiddet kullanmasına rağmen eylemler ülke geneline yayılmayı sürdürüyor.
Dijital medya ağlarında paylaşılan görüntülere göre, protestoların 14’üncü gününde güvenlik güçleri göstericilere yönelik saldırılarını artırdı. Müdahalelerde çok sayıda kişi yaralanırken, yaralıların tutuklanma korkusu nedeniyle hastanelere başvuramadığı bildiriliyor.
Protesto gösterileri İran ve Doğu Kürdistan genelinde 180 ilçe ve 512 kasabaya yayılmış durumda. Şimdiye kadar 45 üniversite protestolara destek verdiğini açıkladı. Öğrenci eylemleri, hareketin en dinamik unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Bölgeden gelen bilgilere göre, bazı kentlerde Devrim Muhafızları ve güvenlik güçleri şehir merkezlerinden çekildi. Çok sayıda kentte dükkânlar kapatılırken, kamusal alanlarda hayat durma noktasına geldi.
2 BİNİ AŞKIN GÖZALTI, EN AZ 57 ÖLÜM
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) verilerine göre, 14 günlük süreçte 7’si çocuk olmak üzere en az 57 gösterici yaşamını yitirdi. Onlarca kişi yaralanırken, 2 bin 311 kişi gözaltına alındı.
Gözaltına alınanlardan 167’sinin 18 yaşın altında, 48’inin ise üniversite öğrencisi olduğu belirtildi. Ayrıca İran güvenlik güçlerinin hukuka aykırı yöntemlerle aldığı ifadelerin “itiraf” adı altında İran resmi medyasında yayınlandığı bildiriliyor.
İRAN’DA GENEL DURUM: KRİZ DERİNLEŞİYOR
İran’da yaşanan protestolar yalnızca anlık bir toplumsal tepki değil; uzun süredir biriken ekonomik çöküş, siyasal baskı ve toplumsal adaletsizliklerin sonucu olarak değerlendiriliyor.
- Ekonomik kriz: Yüksek enflasyon, işsizlik ve alım gücündeki ciddi düşüş özellikle gençler ve emekçiler arasında öfkeyi büyütüyor.
- Siyasal baskı: İfade özgürlüğü, örgütlenme ve protesto hakkı sistematik biçimde engelleniyor.
- Toplumsal eşitsizlik: Kadınlar, gençler ve etnik-dini gruplar üzerindeki baskılar protestoların temel dinamiklerinden biri olmaya devam ediyor.
- Güvenlikçi yaklaşım: Rejim, taleplere yanıt üretmek yerine askeri ve polisiye yöntemleri derinleştiriyor. Bu durum protestoları bastırmak yerine daha geniş kesimlere yayıyor.
Uzmanlar, İran yönetiminin yalnızca güvenlik politikalarına dayanmasının krizi daha da derinleştirdiğini, protestoların kısa vadede sona ermeyeceğini ve yeni bir toplumsal kırılma sürecine işaret ettiğini belirtiyor.
