Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararında Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni ihlal ettiğine 15’e karşı 2 oyla hükmetti.
AİHM, Kavala’nın 10 Aralık 2019’dan bu yana devam eden tutukluluğunu “bütünüyle keyfi” olarak nitelendirdi ve Türkiye’nin Kavala’yı mümkün olan en kısa sürede serbest bırakması gerektiğini belirtti. Mahkeme, tutukluluğun Sözleşme’de öngörülen meşru amaçlardan herhangi birine dayanan makul gerekçeler taşımadığı sonucuna vardı.
Kararda, Türkiye’nin ifade özgürlüğünü düzenleyen 10. madde, toplantı ve örgütlenme özgürlüğünü düzenleyen 11. madde, adil yargılanma hakkına ilişkin 6. madde, özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. madde ile haklara getirilen sınırlamaların amacıyla ilgili 18. maddeyi ihlal ettiği belirtildi.
AİHM ayrıca, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının koşullu salıverilme imkânı olmadan uygulanmasının, işkence ve insanlık dışı ya da aşağılayıcı muameleyi yasaklayan 3. maddeye aykırı olduğuna hükmetti.
Mahkeme, iç hukuk mahkemelerinin Kavala’nın üçüncü kişilerin gerçekleştirdiği şiddet eylemlerine doğrudan katıldığını ortaya koymadan, sivil toplum faaliyetleri ile Gezi Parkı eylemlerine ilişkin çalışmalarını ağır suçların unsurlarıyla ilişkilendirdiğini kaydetti. Bu yaklaşımın Kavala’ya “açıkça orantısız ve keyfi” bir cezai sorumluluk yüklediği ifade edildi.
Kararda ayrıca, yargılamanın adilliği ile mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda ciddi eksiklikler bulunduğu, Türkiye’de yargı bağımsızlığını zayıflatan daha geniş yapısal sorunların da davayı etkilediği belirtildi.
AİHM, Kavala’ya manevi zarar karşılığında 70 bin avro, yargılama giderleri ve masraflar için 43 bin 342,57 avro ödenmesine karar verdi. Türkiye’nin ödeyeceği toplam tutar 113 bin 342,57 avro oldu.
Karara Yargıçlar Faris Vehabovic ve Saadet Yüksel karşı oy kullandı.
