İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlamada yaşamını yitiren işçilerin sayısı 17’ye yükseldi. Aynı fabrikada son üç hafta içerisinde daha önce iki işçinin hayatını kaybettiğinin ortaya çıkmasının ardından iş güvenliği ve denetim sorumluluğuna ilişkin sorular gündeme geldi. Ancak 17 işçinin yaşamını yitirdiği facianın ardından haber, röportaj, eleştiri ve yorumları kapsayan yayın yasağı kararı alındı.
İzmir’in Aliağa ilçesinde HABAŞ’a ait demir çelik tesisinde 9 Kasım 2026’da meydana gelen patlamada 17 işçi yaşamını yitirdi, 12 işçi yaralandı. Patlamanın nedenine ilişkin soruşturma sürerken, Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Sulh Ceza Hakimliği tarafından yayın yasağı getirildi.
17 işçinin yaşamını yitirdiği bir fabrikada iş güvenliğinin neden sağlanamadığı sorusu yanıt beklerken, haber ve eleştirilerin de yasak kapsamına alınması, kamuoyunun bilgi edinme hakkına yönelik ciddi bir müdahale.
Üç haftada üçüncü ölümcül olay: Denetimler nerede?
DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’nın açıklamasına göre HABAŞ’ta 21 Ekim’de Hakan Doğan, 5 Kasım’da ise 20 yaşındaki Eyüp Eğinli yaşamını yitirmişti. 9 Kasım’daki patlamayla birlikte aynı fabrikada üç hafta içerisinde üçüncü ölümcül iş cinayeti yaşandı.
Bu tablo karşısında sorulması gereken sorular açık: Önceki ölümlerden sonra hangi önlemler alındı? Fabrika kaç kez denetlendi? Tespit edilen eksiklikler giderildi mi? Üretimin güvenli biçimde sürdürülmesine kim onay verdi?
Birleşik Metal-İş Genel Başkanı Özkan Atar, fabrikanın geçmişte de ölümcül iş kazalarıyla gündeme geldiğini belirterek denetim eksikliklerine ve iş güvenliği önlemlerine dikkat çekti.
Patlamanın teknik nedeni henüz kesinleşmedi. Ancak peş peşe yaşanan ölümler, işverenin sorumluluğu kadar devletin denetim görevini yapmadığı icin ayni derecede sorumludur.
Sermayenin çıkarları ile işçilerin yaşam hakkı karşı karşıya
Türkiye’de sanayi sermayesinin yatırımları, üretim kapasitesi ve ihracat başarısı ekonomi politikalarının merkezinde tutulurken, işçi sağlığı ve güvenliği alanındaki eksiklikler ağır sonuçlar doğuruyor.
Sermaye teşviklerle, yatırım kolaylıklarıyla ve üretimi destekleyen politikalarla büyütülürken, işçilerin güvenli çalışma hakkının ne ölçüde korunduğu temel bir sınıfsal mesele olarak karşımızda duruyor.
İşçinin yaşamı, üretimin maliyet kalemlerinden biri değildir. İş güvenliğinin ikinci plana atıldığı bir üretim düzeninde ekonomik büyümenin bedelini emekçiler canlarıyla ödüyor.
Aliağa’daki patlama bu çelişkinin en ağır örneklerinden biri. Bir tarafta üretimin ve sermaye birikiminin sürdürülmesi, diğer tarafta yaşamını yitiren işçiler, geride kalan aileler ve yanıt bekleyen sorular bulunuyor.
İşçi ölümlerini sorgulayanlara gözaltı, basına yasak
Facianın ardından Aliağa Devlet Hastanesi önünde açıklama yapan Ege İşçi Birliği sözcüleri Yücel Memiş ve Sonay Tezcan’ın gözaltına alnındı.
İşçi ölümlerine karşı açıklama yapanların gözaltına alınması ve olayın haberleştirilmesine geniş kapsamlı sınırlama getirilmesi, facianın ardından yaşanan gelişmelerin örtbas edilem çabasıdır.
Soruşturmanın gizliliğini korumak, delillerin karartılmasını önlemek ve yanlış bilgilerin yayılmasına karşı tedbir almak hukuki amaçlar olabilir. Ancak bu amaçlar, işçilerin çalışma koşullarının, önceki ölümlerin ve denetim sorumluluğunun kamuoyunda tartışılmasının neden yasak kapsamına alındığı sorusunu ortadan kaldırmıyor.
İşçilerin yaşamını yitirdiği bir olayda basının haber yapması, ailelerin konuşması ve sendikaların sorumluları sorgulaması, kamusal denetimin temel parçalarıdır.
Susturulması gereken haberler değil, iş cinayetlerine yol açan ihmaller
Aliağa’da yaşananlar, işçi sağlığı ve güvenliğinin yalnızca teknik bir mesele olmadığını bir kez daha gösterdi. Üretim politikaları, şirketlerin yükümlülükleri ve kamu denetimi, doğrudan işçilerin yaşam hakkını ilgilendiriyor.
17 işçinin hayatını kaybettiği bir fabrikada, öncelik yayınları sınırlandırmak değil, önceki ölümler de dahil bütün olayları şeffaf biçimde araştırmak olmalıdır.
Sermayeye tanınan olanakların büyüklüğü kadar işçilerin yaşam hakkını korumak için alınan önlemler de kamuoyuna açıklanmalıdır. İşçi ölümlerinin ardından eleştiri ve haberlerin yasaklanması, gerçeklerin ortaya çıkarılması talebiyle açık bir gerilim yaratıyor.
Aliağa’da yanıt bekleyen esas soru kimin haber yaptığı değil, 17 işçinin neden yaşamını yitirdiği ve bu ölümlerin önlenmesi için hangi sorumlulukların yerine getirilmediğidir.
