İspanya’da yüz binlerce emekçinin konut hakkı ve insanca yaşam talebiyle sokaklara çıkmasının ardından parlamento, kırılgan durumdaki kiracıların tahliyelerini 2030 yılına kadar askıya alan kararnameyi kabul etti. Ancak kira sözleşmelerinin süresiz yenilenmesini öngören düzenleme bir kez daha reddedildi. Erken seçim öncesinde sağcı Halk Partisi ise iktidara gelmesi halinde kazanılan hakları geri alacağını açıkladı.
İspanya’da giderek derinleşen konut krizine, hayat pahalılığına ve emlak spekülasyonuna karşı büyüyen toplumsal mücadele parlamentoda karşılık buldu. Ülke genelinde yüz binlerce kişinin katıldığı genel grevin ertesi günü, 12 Kasım Perşembe günü toplanan Temsilciler Meclisi Daimi Komisyonu, konut hakkının korunmasına yönelik kararnameyi 34’e karşı 35 oyla kabul etti.
Ekonomik ve sosyal açıdan kırılgan durumdaki kişilerin tahliyelerinin 2030 yılına kadar askıya alınmasını öngören kararname, kamuoyunda “akbaba fonları” olarak adlandırılan yatırım fonlarının konut piyasasındaki faaliyetlerine yönelik sınırlamalar da içeriyor. Düzenlemeyle belirli koşullardaki kira sözleşmelerinin iki yıl uzatılması ve kira artışlarının yüzde 2 ile sınırlandırılması hedefleniyor.
Kabul edilen önlemler, barınma hakkının piyasanın insafına bırakılmasına karşı aylardır mücadele eden kiracılar, sendikalar ve konut hakkı hareketleri açısından önemli bir kazanım niteliği taşıyor. Ancak kiracıların en temel taleplerinden biri olan kira sözleşmelerinin otomatik ve süresiz olarak yenilenmesini öngören ikinci kararname, 35’e karşı 34 oyla reddedildi. Böylece mülk sahiplerinin ve emlak sermayesinin çıkarlarını savunan sağ partiler, kiracıların daha kapsamlı yasal güvencelere kavuşmasının önünü bir kez daha kesti.
14 YIL SONRA GENEL GREV: YÜZ BİNLER SOKAĞA ÇIKTI
Parlamentodaki oylamalar, İspanya’da 2012’den bu yana düzenlenen ilk ülke çapındaki genel grevin hemen ardından gerçekleşti. Sendikaların ve kiracı örgütlerinin çağrısıyla 11 Kasım’da iş bırakan emekçiler, konut hakkının güvence altına alınması, ücretlerin artırılması ve hayat pahalılığına karşı önlem alınması talebiyle sokaklara çıktı.
Başkent Madrid’de resmi verilere göre 120 bin kişinin katıldığı gösteriye, örgütleyicilere göre çok daha fazla kişi katıldı. Barselona’da ve ülkenin diğer büyük kentlerinde de on binlerce kişi meydanları doldurdu. Eylemlerde emlak spekülasyonuna, fahiş kira artışlarına ve konutların uluslararası yatırım fonlarının kâr aracına dönüştürülmesine karşı sloganlar atıldı.
Büyük ölçüde barışçıl geçen gösterilerin sonunda Madrid ve Barselona’da polis müdahaleleri ve gözaltılar yaşandı.
Genel grev, konut krizinin artık yalnızca kiracıların değil, toplumun geniş emekçi kesimlerinin ortak sorunu haline geldiğini bir kez daha ortaya koydu. Ücretlerin artan yaşam maliyetleri karşısında eridiği ülkede, milyonlarca insan gelirinin giderek daha büyük bir bölümünü barınmaya ayırmak zorunda kalıyor. Gençler ailelerinin evinden ayrılamıyor, emekliler yaşamları boyunca oturdukları konutlardan çıkarılıyor, güvencesiz çalışanlar ise sürekli evsiz kalma tehdidi altında yaşamaya mahkûm ediliyor.
İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü’nün öncü verilerine göre ekim ayında yıllık enflasyonun yüzde 4,9’a ulaşması, emekçilerin satın alma gücü üzerindeki baskıyı daha da artırdı.
BİR EMEKLİNİN TAHLİYESİ ÜLKEYİ AYAĞA KALDIRDI
Ülke çapında büyüyen protesto hareketinin simgesi, 87 yaşındaki Madridli Maricarmen Abascal oldu. Yaklaşık 70 yıldır yaşadığı evinden 23 Eylül’de tahliye edilen Abascal’ın 7 Ekim’de hayatını kaybetmesi, İspanya’da büyük bir toplumsal öfkeye yol açtı.
Bir gayrimenkul şirketinin satın aldığı konutta yaşamını sürdüren Abascal, yıllarca tahliye tehdidiyle karşı karşıya kalmıştı. Mahalle sakinlerinin ve konut hakkı savunucularının dayanışmasına rağmen evinden çıkarılan yaşlı kadının yaşamını yitirmesi, barınma krizinin insani boyutunu bütün çıplaklığıyla gözler önüne serdi.
Abascal’ın ölümünün ardından Madrid başta olmak üzere ülkenin birçok kentinde protestolar düzenlendi, meydanlarda dayanışma kampları kuruldu. Kiracı örgütleri, yaşananların münferit bir olay olmadığını, konutun temel bir insan hakkı olmaktan çıkarılarak yatırım ve spekülasyon aracına dönüştürülmesinin sonucu olduğunu vurguladı.
Eylül ayı sonunda başlayan ve giderek kitleselleşen protestolar, sendikaların genel grev çağrısıyla yeni bir aşamaya ulaştı. Emekçiler yalnızca tahliyelerin durdurulmasını değil, kiraların sınırlandırılmasını, sosyal konutların artırılmasını ve barınma hakkının sermayenin çıkarlarına karşı korunmasını talep etti.
KONUT KRİZİ HÜKÜMETİ ERKEN SEÇİME GÖTÜRDÜ
İspanya’da konut sorunu, aylardır devam eden toplumsal protestoların yanı sıra siyasi krizin de merkezinde yer alıyor. Sosyalist Başbakan Pedro Sánchez hükümetinin hazırladığı iki konut kararnamesi, ekim ayının başında parlamentoda sağ partilerin ve Katalan bağımsızlık yanlısı Junts’un karşı çıkması sonucunda reddedilmişti.
Parlamentodaki desteğini sağlamakta zorlanan Sánchez, yaşanan siyasi tıkanıklığın ardından erken seçim kararı aldı. Normal koşullarda 2027’de yapılması gereken genel seçimler 29 Kasım 2026’ya çekildi.
Hükümetin yeniden gündeme getirdiği kararnamelerden birinin kabul edilmesi, seçimler öncesinde önemli bir gelişme olarak değerlendirilirken, süresiz kira sözleşmelerinin reddedilmesi mevcut düzenlemelerin sınırlarını da ortaya koydu.
Sánchez hükümeti konut krizine karşı çeşitli önlemler alsa da emlak piyasasının büyük ölçüde özel sermayenin denetiminde kalması, sosyal konut stokunun yetersizliği ve yıllardır süren spekülasyon, sorunun temelinde durmaya devam ediyor.
SAĞCILAR KAZANILAN HAKLARI GERİ ALMAK İSTİYOR
29 Kasım’da yapılacak erken seçimler öncesinde kamuoyu yoklamalarında önde görünen sağcı Halk Partisi (PP), iktidara gelmesi halinde kabul edilen konut düzenlemelerini yürürlükten kaldıracağını açıkladı.
PP lideri Alberto Núñez Feijóo, kira piyasasına getirilen sınırlamalara karşı çıkarken, konut krizine çözüm olarak özel sektör yatırımlarının artırılmasını, inşaat faaliyetlerinin önündeki engellerin kaldırılmasını ve vergi indirimlerini savunuyor.
Sağın önerdiği politikalar, barınma sorununu yıllardır derinleştiren piyasa merkezli yaklaşımın devamı niteliğinde. Konut hakkı hareketleri ise krizin çözümünün emlak şirketlerine ve yatırım fonlarına daha fazla hareket alanı açmaktan değil, konutun bir kâr aracı olmaktan çıkarılmasından geçtiğini savunuyor.
2018’den bu yana iktidarda bulunan Sánchez liderliğindeki sosyalist hükümetin geleceğini belirleyecek seçimler, aynı zamanda İspanya’da barınma hakkına ilişkin mücadelenin hangi koşullarda süreceğini de belirleyecek.
Genel grevin ardından tahliyelere karşı korumanın 2030 yılına kadar uzatılması, örgütlü toplumsal mücadelenin somut sonuçlar yaratabildiğini gösterdi. Ancak kira sözleşmelerine ilişkin düzenlemenin reddedilmesi ve sağın kazanılan hakları geri alma tehdidi, mücadelenin henüz sona ermediğini ortaya koyuyor.
İspanya’da emekçiler için mesele yalnızca kira bedellerinin düşürülmesi değil. Asıl mücadele, milyonlarca insanın barınma hakkının bir avuç emlak şirketinin ve yatırım fonunun kâr hırsına feda edilmesine karşı yürütülüyor. 29 Kasım seçimlerinin sonucu ne olursa olsun, sokaklarda yükselen “Konut bir haktır, yatırım aracı değil” talebi ülkenin siyasi gündemini belirlemeye devam edecek.
